Tekvîr Suresi 17 Ve 18. Ayetlerde “Kararmaya Yüz Tutan Geceye Ve Nefes Almaya Başlayan Sabaha Andolsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kur’an Sabahın Doğuşunu Neden “Nefes Almak” Gibi Olağanüstü Bir İfadeyle Tasvir Eder 
Tekvîr Suresi 17 Ve 18. Ayetlerde Ne Buyrulur
Tekvîr Suresinin 17 ve 18. ayetlerinde anlam olarak:
“Kararmaya yönelen geceye ve nefes almaya başlayan sabaha andolsun…”
buyrulur.
Bir önceki ayetlerde gökyüzünde hareket eden ve gözden kaybolan gök cisimlerine yemin edilmişti.
Şimdi insanın her gün yaşadığı iki büyük kozmik olaya geçilir:
gece ve sabah.
Fakat Kur’an bunları sıradan tabiat olayları gibi anlatmaz.
Gece adeta geri çekilen veya karanlığıyla yaklaşan canlı bir varlık gibi betimlenir.
Sabah ise:
nefes almaya başlayan bir varlık gibi tasvir edilir.
Bu dil, insanın her gün gördüğü olaylara yeniden hayretle bakmasını sağlar.
“As‘asa” Kelimesi Ne Anlama Gelir
- ayette geçen önemli kelime:
“as‘asa”
ifadesidir.
Bu kelime klasik açıklamalarda hem:
gecenin yönelmesi ve karanlığının bastırması
hem de:
gecenin çekilip gitmesi
anlamlarıyla yorumlanmıştır.
Kelimenin bu zengin anlam alanı, geceyi durağan bir karanlık değil:
hareket eden bir süreç
olarak gösterir.
Gece gelir.
Dünyayı kuşatır.
Sonra çekilmeye başlar.
Ve onun ardından sabah ortaya çıkar.
Gece Neden Yemin Konusu Yapılır
Çünkü gece insan hayatının en temel ritimlerinden biridir.
İnsan gündüz çalışır.
Gece dinlenir.
Doğa sessizleşir.
Görüş alanı daralır.
Gökyüzü değişir.
Yıldızlar görünür hâle gelir.
Kur’an bu sıradan görünen dönüşümün aslında ne kadar büyük olduğunu düşündürür.
Dünya her gün:
aydınlıktan karanlığa, karanlıktan aydınlığa
geçmektedir.
İnsan bu muazzam dönüşümün içinde yaşadığı için çoğu zaman onun olağanüstülüğünü fark etmez.
18. Ayetteki “Sabah Nefes Aldığında” İfadesi Ne Demektir
Ayetin en etkileyici ifadelerinden biri:
“ve’s-subhi izâ teneffes”
sözüdür.
Anlam olarak:
“Nefes almaya başladığı zaman sabaha andolsun.”
şeklinde çevrilebilir.
Buradaki “teneffes” kelimesi nefes almak anlamına gelir.
Sabahın nefes alması elbette biyolojik anlamda değildir.
Bu son derece güçlü bir edebî tasvirdir.
Karanlık yavaş yavaş çözülür.
Işık ufka yayılır.
Dünya görünür hâle gelir.
Adeta bütün tabiat:
uzun bir geceden sonra ilk nefesini almaktadır.
Kur’an Sabahı Neden “Doğmak” Yerine “Nefes Almakla” Tasvir Eder
Çünkü nefes:
hayatın en temel işaretlerinden biridir.
Bir canlı nefes aldığında yaşadığı anlaşılır.
Kur’an sabahın gelişini “nefes almak” fiiliyle anlatınca çok güçlü bir çağrışım oluşturur:
Gece boyunca karanlığa gömülen dünya:
yeniden hayata dönüyor gibidir.
Işık yayılır.
Canlılar hareketlenir.
Kuşlar ötmeye başlar.
İnsanlar uyanır.
Hayat yeniden akar.
Bu nedenle sabah yalnızca ışığın ortaya çıkışı değil:
hayatın yeniden harekete geçişi
olarak hissedilir.
Sabah Gerçekten Nefes Alıyormuş Gibi Neden Hissedilir
Şafak bir anda ortaya çıkmaz.
Işık yavaş yavaş ufka yayılır.
Karanlık geri çekilir.
Renkler belirginleşmeye başlar.
Gökyüzü açılır.
Bu aşamalı hareket:
nefesin yavaşça içeri çekilmesine veya verilmesine
benzetilebilir.
İşte ayetin estetik gücü burada ortaya çıkar.
Kur’an yalnızca:
“Sabah oldu.”
demez.
Okuyucunun sabahı adeta hissetmesini sağlar:
“Sabah nefes aldı.”
İnsan Neden Her Sabahın Mucizevi Niteliğini Unutur
Çünkü tekrar edilen şey insan zihninde sıradanlaşır.
Güneş her gün doğar.
Sabah her gün gelir.
Bu yüzden insan:
“Zaten hep oluyor.”
diye düşünür.
Fakat bir şeyin sürekli tekrarlanması onun basit olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine bazen sürekli tekrar eden düzen:
en büyük hayret nedenlerinden biridir.
Tekvîr'in dili bu alışkanlığı kırar.
İnsana sanki şöyle der:
Sabaha bir kez daha bak.
Gece İle Sabah Arasındaki Karşıtlık Ne Anlatır
Gece ve sabah yalnızca iki zaman dilimi değildir.
İnsan düşüncesinde çok güçlü semboller taşırlar.
Gece:
gizlenme,
sessizlik,
belirsizlik
ve karanlıkla ilişkilidir.
Sabah ise:
açığa çıkma,
başlangıç,
umut
ve görünürlükle.
Tekvîr'deki bu yeminler böylece surenin daha büyük temasına da uyum sağlar.
Sure boyunca:
gizli olanın açığa çıkması
teması güçlü biçimde görülür.
Sabahın Gelmesi “Hakikatin Görünür Olması”yla İlişkilendirilebilir mi
Edebî ve düşünsel açıdan evet.
Gece karanlığında birçok şey görünmez.
Sabah olduğunda:
aynı dünya bir anda görünür hâle gelir.
Dağlar oradadır.
Ağaçlar oradadır.
Yollar oradadır.
Fakat gece onları görememiş olabiliriz.
Bu durum insana önemli bir düşünce verir:
Bir şeyi görememek onun yok olduğu anlamına gelmez.
Tekvîr'in devamında vahyin hakikati savunulacağı için bu çağrışım özellikle dikkat çekicidir.
Sabah Neden Umudun Evrensel Sembolüdür
Neredeyse bütün kültürlerde sabah yeni başlangıçlarla ilişkilendirilir.
Çünkü karanlığın ardından gelir.
İnsan gecenin bitmeyeceğini düşündüğü bir anda ufuk aydınlanmaya başlar.
Bu nedenle sabah:
“son sandığın şeyin ardından yeni bir başlangıç gelebilir”
duygusu taşır.
Tekvîr'in “nefes alan sabah” tasviri bu umudu son derece zarif bir şekilde ifade eder.
Gece Ve Gündüz Düzeni İnsan Hayatı İçin Neden Hayatidir
İnsan bedeni doğal ritimlere sahiptir.
Uyku ve uyanıklık düzeni büyük ölçüde ışık ve karanlık döngüsüyle ilişkilidir.
Bitkiler ışığa tepki verir.
Hayvanların davranışları gündüz ve geceye göre değişir.
Ekosistemler bu ritim içinde işler.
Bu nedenle gece ile sabahın dönüşümü yalnızca gökyüzünün renginin değişmesi değildir.
Yeryüzündeki hayatın temel ritimlerinden biridir.
Her Sabah İnsana Zamanın Geçtiğini mi Hatırlatır
Evet.
Her yeni sabah:
bir gecenin sona erdiğini,
yeni bir günün başladığını
ve insan ömründen bir gün daha geçtiğini gösterir.
Bu nedenle sabah hem umut hem de zamanın geçişidir.
Bir taraftan:
yeni fırsat
vardır.
Diğer taraftan:
ömrün azalması
vardır.
Tekvîr'in kıyamet bağlamında sabaha yemin edilmesi bu nedenle ayrıca düşündürücüdür.
İnsan her sabah yeni bir güne başlarken aslında nihai güne de biraz daha yaklaşmaktadır.
Neden Yıldızlardan Sonra Gece Ve Sabah Gelir
Tekvîr 15 ve 16'da gökte hareket eden varlıklara yemin edilmişti.
- ayette:
gece
gelir.
- ayette:
sabah.
Böylece insanın gökyüzünde gözlemlediği büyük bir zaman dizisi kurulmuş olur.
Gök cisimleri hareket eder.
Gece gelir.
Sonra sabah nefes alır.
Bütün bu görüntüler:
ölçülü ve düzenli işleyen bir kozmik sistem
fikrini güçlendirir.
Ve bu yeminler biraz sonra Kur’an'ın vahiy oluşuna ilişkin açıklamaya bağlanacaktır.
Bu Yeminlerin Vahiy İle İlişkisi Nedir
Kur’an bu yeminleri bağımsız şiirsel ifadeler olarak bırakmaz.
Hemen ardından:
Kur’an'ın değerli bir elçinin getirdiği söz olduğu
vurgulanacaktır.
Yani geceye ve sabaha yapılan yeminlerin bir sonucu vardır.
Doğada:
karanlığın ardından aydınlık
gelmektedir.
Benzer biçimde vahiy de insanın zihinsel ve ahlaki karanlığında:
aydınlatıcı bir rehberlik
iddiasıyla ortaya çıkar.
Bu benzerlik güçlü bir düşünsel bağ oluşturur.
Sabahın Nefes Alması Vahyin İnsanlığa Gelişiyle Sembolik Olarak Benzeşir mi
Bu, ayetin doğrudan tek anlamı olarak söylenmemelidir.
Ancak edebî bağlamda güçlü bir çağrışım vardır.
Nasıl sabah:
karanlığı dağıtır,
nesneleri görünür hâle getirir,
yolu açar
ve yeni bir başlangıç oluşturursa,
vahiy de kendi iddiasına göre:
insana ahlaki ve varoluşsal yön gösterir.
Bu nedenle geceden sabaha geçiş ile vahyin açıklayıcı niteliği arasında anlamlı bir paralellik kurulabilir.
Gece Kötülük, Sabah İyilik midir
Bu kadar basit bir eşleştirme yapmak doğru olmaz.
Kur’an'da gece de yaratılışın değerli bir parçasıdır.
Dinlenme zamanıdır.
Sessizliktir.
İbadet ve tefekkür için özel bir zaman olabilir.
Dolayısıyla ayet:
“gece kötüdür, gündüz iyidir”
dememektedir.
Buradaki vurgu daha çok:
geçiş, hareket ve düzen
üzerinedir.
Gece gelir.
Görevini yerine getirir.
Sonra sabaha yer açar.
“Sabah Nefes Aldığında” İfadesi İnsana Kendi Hayatı Hakkında Ne Söyleyebilir
İnsan bazen hayatının uzun bir geceye dönüştüğünü hissedebilir.
Belirsizlik yaşayabilir.
Kaybedebilir.
Umutları azalabilir.
Tekvîr'in sabah görüntüsü doğrudan psikolojik terapi cümlesi değildir; fakat çok güçlü bir insanî çağrışım taşır:
Karanlık sürekli değildir.
Doğanın kendisi bile sürekli geçiş içindedir.
Gece gelir.
Ama sabah da gelir.
Ve sabah yalnızca gelmez:
nefes almaya başlar.
15, 16, 17 Ve 18. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Gökyüzü Tablosu Oluşturur
Bu dört ayeti birlikte düşünelim:
Göksel varlıklar:
gizlenir.
Sonra:
akıp gider.
Ardından:
gece gelir veya çekilir.
Ve sonunda:
sabah nefes alır.
Bütün gökyüzü hareket hâlindedir.
Hiçbir şey tamamen durağan değildir.
Fakat bu hareketin içinde:
şaşırtıcı bir düzen
vardır.
Tekvîr'in ilk kısmında kıyamet günü bu düzenin bozulması anlatılmıştı.
Şimdi ise insan, henüz bozulmamış düzeni gözlemlemeye çağrılmaktadır.
Bu karşıtlık surenin düşünsel gücünü artırır.
Tekvîr Suresi 17 Ve 18. Ayetlerin En Derin Mesajı Nedir
Tekvîr Suresinin 17 ve 18. ayetleri, insanın her gün yaşadığı iki sıradan olayı olağanüstü bir düşünceye dönüştürür:
Gece ve sabah.
Gece gelir.
Dünya karanlığa gömülür.
Görüş alanı daralır.
Sonra ufkun bir yerinde ışık belirir.
Karanlık geri çekilmeye başlar.
Ve Kur’an bu ânı yalnızca:
“Sabah oldu.”
diye anlatmaz.
Çok daha canlı bir ifade kullanır:
“Sabah nefes aldığında…”
Bu ifade, sabahı sanki yaşayan bir varlık hâline getirir.
Dünya yeniden hareketlenir.
Işık yeniden yayılır.
Hayat yeniden görünür olur.
Ve insan belki de her gün karşısında gerçekleşen bu büyük dönüşümü ilk kez gerçekten fark eder.
Ayetlerin en derin mesajlarından biri burada saklı olabilir:
İnsan alıştığı şeylerin büyüklüğünü unutabilir.
Her sabah yeni bir doğuş gibidir.
Her nefes yeni bir yaşam ânıdır.
Her aydınlık, karanlığın mutlak olmadığını gösterir.
Ve Tekvîr, kıyametin büyük karanlık sahnelerinden sonra sabaha yemin ederek insanı tekrar hayatın içine getirir.
Belki de bu iki ayetin insana bıraktığı en güzel soru şudur:
Her sabah dünya yeniden nefes alıyorsa, insan neden kendi hayatına da her gün yeniden başlama ihtimaliyle bakmasın?
