Noam Chomsky'nin Evrensel Dilbilgisi Kuramı Nedir 
İnsan Zihni Dili Doğuştan Nasıl Taşır
Noam Chomsky'nin evrensel dilbilgisi kuramı, modern dilbilimin en etkili ve en çok tartışılan fikirlerinden biridir. Bu kurama göre insan zihni, dili öğrenmeye tamamen boş bir levha olarak başlamaz. Aksine, insan doğuştan gelen bazı dilsel ilkeler, zihinsel yatkınlıklar ve yapısal hazırlıklar sayesinde dili kısa sürede öğrenebilir.
Chomsky'nin temel sorusu şudur:
Bir çocuk, sınırlı ve eksik dil girdisine rağmen bu kadar karmaşık bir dili nasıl bu kadar hızlı öğrenebilir
Bu soru, dilbilimi yalnızca dıştan duyulan kelimeleri inceleyen bir alan olmaktan çıkarıp insan zihninin derin yapısını araştıran büyük bir düşünce alanına dönüştürmüştür.
Evrensel Dilbilgisi Nedir
Evrensel dilbilgisi, insan zihninde doğuştan bulunduğu varsayılan temel dilsel ilkeler bütünüdür. Chomsky'ye göre çocuk, dili yalnızca çevresinden duyduğu cümleleri taklit ederek öğrenmez. Çocuğun zihninde dili öğrenmeye hazır bir yapı vardır.
Bu yapı, bütün insan dillerinin altında bazı ortak ilkeler bulunduğunu düşündürür.
Türkçe, İngilizce, Arapça, Japonca, Almanca veya Fransızca yüzeyde birbirinden çok farklıdır. Fakat Chomsky'ye göre bu farklılıkların altında insan zihnine ait ortak bir dil kapasitesi bulunur.
Evrensel dilbilgisi şu düşünceye dayanır:
İnsan hangi toplumda doğarsa doğsun, yeterli dil ortamı içinde herhangi bir insan dilini öğrenebilecek zihinsel donanımla dünyaya gelir.
Bu nedenle evrensel dilbilgisi, belirli bir dilin kuralları değil; insanın dil öğrenmesini mümkün kılan doğuştan gelen zihinsel çerçevedir.
Chomsky Evrensel Dilbilgisi Fikrini Neden Geliştirdi
Chomsky bu fikri, çocukların dil öğrenme hızını ve başarısını açıklamak için geliştirmiştir. Çünkü çocuklar çok kısa sürede son derece karmaşık bir dil sistemini öğrenirler.
Üstelik çevreden aldıkları dil verisi her zaman kusursuz değildir. Yetişkinler konuşurken:
Yarım cümleler kurar.
Hata yapar.
Sözünü düzeltir.
Eksik konuşur.
Bazen dilbilgisel olarak kusurlu ifadeler kullanır.
Buna rağmen çocuk, kendi dilinin karmaşık kurallarını büyük ölçüde doğru biçimde edinir.
Chomsky'ye göre bu durum yalnızca taklit ve alışkanlıkla açıklanamaz. Çünkü çocuklar daha önce hiç duymadıkları cümleleri kurabilirler. Ayrıca bazı hataları, taklit değil kural genellemesi sonucudur.
Bu yüzden Chomsky şu sonuca ulaşır:
Çocuk dili dışarıdan kopyalamaz; zihnindeki doğuştan gelen dil kapasitesiyle inşa eder.
"Yoksul Uyaran" Argümanı Nedir
Evrensel dilbilgisi kuramının en önemli dayanaklarından biri yoksul uyaran argümanıdır. Bu argümana göre çocuğun çevreden aldığı dil girdisi, öğrendiği dilin karmaşıklığını açıklamak için yetersiz görünür.
Yani çocuk, sınırlı sayıda cümle duyar. Buna rağmen sınırsız sayıda yeni cümle kurmayı öğrenir.
Bu durum şu soruyu doğurur:
Çocuk duyduklarından çok daha fazlasını nasıl biliyor gibi davranır
Mesela çocuk, yalnızca duyduğu cümleleri tekrar etmez. Daha önce hiç duymadığı ama dilbilgisel olarak doğru cümleler kurar. Ayrıca bazı cümlelerin yanlış olduğunu da sezebilir.
Bu, dil öğreniminde zihnin aktif rolünü gösterir.
Yoksul uyaran argümanı, çocuğun zihninde dil öğrenmeye yardımcı olan önceden var olan bazı ilkeler bulunması gerektiğini savunur.
Bu nedenle Chomsky'ye göre çevre önemlidir; fakat çevre tek başına yeterli değildir. Çevreden gelen dil verisi, doğuştan gelen zihinsel dil kapasitesi tarafından işlenir.
İnsan Zihni Dili Doğuştan Nasıl Taşır
Chomsky'ye göre insan zihni, dili belirli bir dile ait hazır kelimelerle taşımaz. Yani çocuk Türkçe, İngilizce veya Arapça bilerek doğmaz. Fakat insan dili öğrenmeye hazır bir zihinsel yapı ile doğar.
Bu yapı, çocuğun çevreden duyduğu dili hızlı biçimde çözümlemesine yardım eder.
Çocuk:
Sesleri ayırt eder.
Kelimeleri anlamlarla ilişkilendirir.
Cümle düzenlerini fark eder.
Kuralları sezer.
Yanlışları zamanla düzeltir.
Daha önce duymadığı cümleleri üretir.
Bu, insan zihninin dil karşısında pasif olmadığını gösterir. Zihin, duyduğu dili alır ve onu kendi yapısal kapasitesiyle işler.
Yani insan dili doğuştan hazır bir konuşma paketi olarak değil; dili öğrenme ve üretme yeteneği olarak taşır.
Bu yetenek, insanı diğer canlılardan ayıran en güçlü zihinsel özelliklerden biri olarak görülür.
Evrensel Dilbilgisi Tüm Dillerin Aynı Olduğunu Mu Söyler
Hayır. Evrensel dilbilgisi, bütün dillerin aynı olduğunu söylemez. Dünya dilleri yüzeyde çok farklıdır. Ses sistemleri, kelime dizilişleri, ek yapıları, anlam ilişkileri ve gramer kuralları büyük farklılıklar gösterebilir.
Türkçede yüklem genellikle cümlenin sonunda gelir.
İngilizcede temel kelime dizilişi çoğu zaman özne-fiil-nesne biçimindedir.
Arapçada kök sistemi güçlüdür.
Japoncada ekler ve saygı düzeyleri farklı biçimde işler.
Fakat Chomsky'ye göre bu çeşitliliğin altında insan dilini mümkün kılan bazı ortak ilkeler bulunur.
Evrensel dilbilgisi şunu savunur:
Diller yüzeyde farklıdır; fakat insan zihninin dil kapasitesi ortak bazı yapısal sınırlara ve ilkelere sahiptir.
Bu nedenle kuram, dillerin birebir aynı olduğunu değil; insan zihninin bütün dilleri öğrenebilecek ortak bir dilsel donanım taşıdığını ileri sürer.
İlke Ve Parametreler Yaklaşımı Nedir
Chomsky'nin evrensel dilbilgisi düşüncesinde önemli aşamalardan biri ilke ve parametreler yaklaşımıdır.
Bu yaklaşıma göre insan zihninde bazı genel dil ilkeleri doğuştan bulunur. Fakat bu ilkeler, çocuğun maruz kaldığı dile göre farklı biçimlerde ayarlanır.
Bunu şöyle düşünebiliriz:
İlkeler, bütün insan dillerinde ortak olan temel zihinsel çerçevelerdir.
Parametreler, bu çerçevenin belirli bir dile göre aldığı ayarlardır.
Mesela bazı diller özneyi açıkça söylemek zorunda olabilir. Bazı dillerde ise özne düşebilir.
Türkçede:
"Geldim."
dediğimizde özne açıkça söylenmez ama anlam bellidir: Ben geldim.
İngilizcede ise çoğu durumda özne açıkça gerekir:
"I came."
Bu tür farklar, parametre fikriyle açıklanmaya çalışılmıştır.
Yani çocuk doğuştan bazı temel ilkelere sahiptir; çevreden duyduğu dil ise bu ilkelerin nasıl ayarlanacağını belirler.
Evrensel Dilbilgisi Çocuk Dil Edinimini Nasıl Açıklar
Evrensel dilbilgisine göre çocuk, dili pasif biçimde kopyalamaz. Çocuk, duyduğu dil girdisini zihinsel bir sistemle işler.
Bu süreçte çocuk yalnızca kelime öğrenmez. Aynı zamanda dilin derin düzenini kurar.
Çocuk dil ediniminde şu aşamalar önemlidir:
Sesleri ayırt etme
Kelimeleri anlamlarla eşleştirme
Cümle kalıplarını fark etme
Kuralları genelleme
Yanlış kullanımları zamanla düzeltme
Daha karmaşık cümleler kurma
Sınırsız ifade kapasitesine ulaşma
Evrensel dilbilgisi, bu sürecin bu kadar hızlı ve başarılı olmasını doğuştan gelen dilsel yatkınlıklarla açıklar.
Çocuk, dili yalnızca dışarıdan almaz; dili zihninde kurar. Bu nedenle çocuk dil edinimi, Chomsky için insan zihninin en büyük kanıt alanlarından biridir.
Çünkü bir çocuğun birkaç yıl içinde karmaşık bir dili öğrenmesi, zihnin dil için özel bir hazırlık taşıdığını düşündürür.
Dil Edinim Aygıtı Nedir
Dil edinim aygıtı, Chomsky'nin erken dönem düşüncesinde, çocuğun dili öğrenmesini mümkün kılan doğuştan gelen zihinsel mekanizmayı ifade eder.
Bu kavram, çocuğun çevreden gelen dil verisini nasıl işlediğini açıklamak için kullanılmıştır.
Çocuk çevresinden sesler ve cümleler duyar. Fakat bu veriler tek başına yeterli değildir. Zihin bu verileri düzenler, yapılandırır ve bir dil sistemi haline getirir.
Dil edinim aygıtı düşüncesi şunu anlatır:
İnsan zihni, dili öğrenmeye özel biçimde hazırlanmış bir kapasiteye sahiptir.
Bu nedenle çocuk yalnızca tekrar eden bir varlık değildir. O, kuralları sezen, genelleyen, deneyen ve kendi dil sistemini kuran aktif bir zihindir.
Bu fikir, davranışçı dil öğrenme anlayışına karşı güçlü bir itirazdır. Çünkü Chomsky'ye göre çocuk, dili sadece ödül-ceza veya taklitle öğrenmez; zihinsel bir yapı sayesinde edinir.
Evrensel Dilbilgisi Ve Üretici Dilbilgisi Arasındaki Bağ Nedir
Üretici dilbilgisi, insanın sınırlı kurallarla sınırsız cümle üretebilmesini açıklayan kuramdır. Evrensel dilbilgisi ise bu üretici kapasitenin doğuştan gelen temelini açıklamaya çalışır.
Bu iki kavram birbirini tamamlar.
| Kavram | Temel Anlamı |
|---|---|
| Üretici Dilbilgisi | İnsan zihni nasıl sonsuz cümle üretir |
| Evrensel Dilbilgisi | Bu üretim kapasitesinin doğuştan gelen temeli nedir |
Üretici dilbilgisi, dilin yaratıcı üretim gücüne odaklanır. Evrensel dilbilgisi ise bu gücün insan zihninde nasıl mümkün olduğunu sorgular.
Chomsky'ye göre insan dili yalnızca dışarıdan öğrenilmiş kelimelerden oluşmaz. Dil, zihinsel bir sistemdir. Bu sistemin bazı temel ilkeleri doğuştan gelir.
Bu yüzden evrensel dilbilgisi, üretici dilbilgisinin insan doğasıyla bağlantısını kurar.
Kısacası:
Üretici dilbilgisi dilin nasıl üretildiğini açıklar.
Evrensel dilbilgisi bu üretimin zihinsel temelini açıklar.
Evrensel Dilbilgisi Davranışçılığa Neden Karşıdır
Davranışçı yaklaşıma göre dil öğrenimi büyük ölçüde taklit, tekrar, alışkanlık ve pekiştirme yoluyla gerçekleşir. Çocuk duyduğunu tekrar eder, doğru kullanım ödüllendirilir ve dil bu şekilde öğrenilir.
Chomsky ise bu açıklamanın yetersiz olduğunu savunur.
Çünkü çocuklar:
Sadece duyduklarını tekrar etmez.
Hiç duymadıkları cümleleri kurar.
Eksik girdiye rağmen karmaşık kuralları öğrenir.
Bazen yetişkinlerin söylemediği ama kurallı hatalar yapar.
Dilbilgisel sezgiler geliştirir.
Bu yüzden Chomsky'ye göre dil, yalnızca dışsal alışkanlık değildir. Dil, insan zihninde doğuştan gelen bir kapasiteye dayanır.
Davranışçılık dış davranışı merkeze alırken, Chomsky zihinsel yapıyı merkeze alır.
Bu fark çok önemlidir:
Davranışçılık dili öğrenilmiş tepki olarak görür.
Chomsky dili zihinsel yeti olarak görür.
Evrensel dilbilgisi kuramı, dilin insan doğasının temel bir parçası olduğunu savunarak davranışçı modeli derinden sarsmıştır.
Evrensel Dilbilgisi Zihin Felsefesi Açısından Ne Anlama Gelir
Evrensel dilbilgisi, yalnızca dilbilimsel bir kuram değildir. Aynı zamanda insan zihni hakkında büyük bir iddiadır.
Bu kurama göre zihin, doğumda tamamen boş değildir. İnsan zihni, dünyayı ve dili öğrenmeye yardımcı olan bazı yapısal yatkınlıklarla gelir.
Bu düşünce, zihin felsefesinde çok eski bir tartışmaya bağlanır:
İnsan zihni doğuştan bazı yapılara sahip midir, yoksa her şey deneyimle mi kazanılır
Chomsky, dil üzerinden doğuştan gelen yapıların önemini savunur. Ona göre dil edinimi, insan zihninin önceden belirli bir mimariye sahip olduğunu gösterir.
Bu durum şu anlamlara gelir:
Zihin pasif değildir.
Zihin gelen veriyi aktif biçimde düzenler.
İnsan öğrenmesi yalnızca dış dünyadan kopyalama değildir.
Dil, zihnin yapısını anlamak için güçlü bir kanıttır.
Evrensel dilbilgisi, bu nedenle insan doğası, bilinç, öğrenme ve zihinsel yapı tartışmalarında çok önemli bir yer tutar.
Evrensel Dilbilgisi Ve Bilişsel Devrim Arasındaki İlişki Nedir
Evrensel dilbilgisi kuramı, 20. yüzyılın bilişsel devrim sürecinde büyük rol oynamıştır. Bilişsel devrim, zihinsel süreçlerin bilimsel olarak yeniden merkeze alınmasıdır.
Davranışçılık, uzun süre yalnızca gözlemlenebilir davranışları incelemeye önem vermişti. Chomsky ise dilin yalnızca davranışlarla açıklanamayacağını göstererek zihinsel yapıların önemini savundu.
Evrensel dilbilgisi bu dönüşümde çok etkili oldu. Çünkü çocukların dil edinimi, zihnin doğuştan gelen yapıları olabileceğine dair güçlü bir örnek olarak sunuldu.
Bu kuram bilişsel devrime şu katkıları sağladı:
Zihnin aktif yapısını vurguladı.
Dil edinimini bilişsel bir süreç olarak ele aldı.
Doğuştan gelen zihinsel ilkeleri tartışmaya açtı.
Dilbilimi psikoloji ve felsefeyle yaklaştırdı.
İnsan öğrenmesini mekanik alışkanlık olmaktan çıkardı.
Bu yüzden evrensel dilbilgisi, yalnızca dilbilimin değil; bilişsel bilimin de temel tartışmalarından biridir.
Evrensel Dilbilgisi Anlamı Nasıl Ele Alır
Chomsky'nin evrensel dilbilgisi kuramı, daha çok dilin yapısal ve sözdizimsel yönüne odaklanır. Bu nedenle anlam, kullanım ve bağlam gibi konular bazı eleştirmenler tarafından yeterince merkeze alınmadığı için tartışılmıştır.
Chomsky açısından temel soru, çocuğun cümle kurallarını nasıl edindiği ve hangi zihinsel yapılarla dili üretebildiğidir.
Fakat anlam elbette dilin ayrılmaz parçasıdır. Bir cümle sadece kurallı dizilmiş kelimelerden oluşmaz; aynı zamanda bir anlam taşır.
Ancak Chomsky'nin yaklaşımında şu ayrım önemlidir:
Bir cümlenin dilbilgisel olarak mümkün olması başka şeydir.
O cümlenin anlam bakımından doğal veya mantıklı olması başka şeydir.
Mesela:
"Renksiz yeşil düşünceler öfkeyle uyur."
Bu cümle dilbilgisel olarak kurulabilir. Fakat anlam bakımından olağan değildir.
Bu örnek, dilin yapısal kuralları ile anlam yorumunun ayrı ama bağlantılı düzeyler olduğunu gösterir.
Evrensel Dilbilgisine Yöneltilen Eleştiriler Nelerdir
Evrensel dilbilgisi kuramı çok etkili olmakla birlikte yoğun biçimde eleştirilmiştir. Bu eleştiriler, dilbilim alanındaki büyük tartışmaları da şekillendirmiştir.
Başlıca eleştiriler şunlardır:
Kuramın fazla soyut olduğu söylenmiştir.
Doğuştan gelen yapıların kanıtlanmasının zor olduğu ileri sürülmüştür.
Diller arası çeşitliliği yeterince açıklamadığı savunulmuştur.
Sosyal etkileşimin ve kullanımın rolünü küçümsediği düşünülmüştür.
Çocukların dil öğreniminde istatistiksel öğrenme ve örüntü tanımanın daha büyük rol oynayabileceği söylenmiştir.
Bilişsel dilbilim ve kullanım temelli yaklaşımlar, dilin deneyimle daha fazla şekillendiğini savunmuştur.
Bu eleştiriler önemlidir. Çünkü dil öğrenimi sadece doğuştan gelen yapılarla değil; çevre, etkileşim, beden, deneyim, kültür ve iletişim ihtiyacıyla da ilişkilidir.
Fakat tüm eleştirilere rağmen evrensel dilbilgisi, dilbilimin en büyük sorularından birini canlı tutmuştur:
İnsan zihni dili öğrenmeye nasıl bu kadar hazırdır
Evrensel Dilbilgisi Bugün Hâlâ Geçerli midir
Evrensel dilbilgisi bugün hâlâ tartışılan bir kuramdır. Bazı dilbilimciler Chomsky'nin temel fikrini savunmaya devam ederken, bazıları bu kuramın değiştirilmesi, daraltılması veya farklı biçimde yorumlanması gerektiğini düşünür.
Bugün özellikle şu tartışmalar devam etmektedir:
Dil doğuştan gelen özel bir yeti midir
Yoksa genel öğrenme mekanizmalarının ürünü müdür
Çocuklar dil kurallarını içsel ilkelerle mi, istatistiksel örüntülerle mi öğrenir
Diller arasındaki farklılıklar evrensel ilkelerle ne kadar açıklanabilir
Dil, zihinde bağımsız bir modül müdür, yoksa genel bilişsel sistemlerle mi iç içedir
Bu tartışmalar, evrensel dilbilgisi kuramının hâlâ düşünce dünyasında güçlü bir yer tuttuğunu gösterir.
Kuramın bazı biçimleri eleştirilmiş olsa da Chomsky'nin açtığı temel soru hâlâ önemlidir:
Dil öğrenimi neden bu kadar hızlı, yaratıcı ve insan türüne özgü görünür
Evrensel Dilbilgisi Yapay Zekâ Tartışmaları İçin Neden Önemlidir
Evrensel dilbilgisi, yapay zekâ tartışmaları için de önemlidir. Çünkü bu kuram, dilin yalnızca büyük miktarda veriyle örüntü öğrenmekten ibaret olmadığını; zihinsel yapı ve kurallarla da ilgili olduğunu savunur.
Bugünkü yapay zekâ sistemleri çok büyük veri üzerinden dil örüntülerini öğrenebilir. Fakat bu durum şu soruyu daha da önemli hale getirir:
İnsan dili yalnızca istatistiksel örüntü müdür, yoksa derin zihinsel yapı gerektirir mi
Chomsky'nin yaklaşımı, insan dilinin sadece veri miktarıyla açıklanamayacak yaratıcı, soyut ve doğuştan gelen yönleri olduğunu savunur.
Bu açıdan evrensel dilbilgisi, yapay zekâ karşısında insan dilinin özgünlüğünü düşünmek için güçlü bir teorik zemin sunar.
Yapay zekâ çok büyük metinlerden dilsel örüntüler çıkarabilir. Fakat insan çocuğu çok daha az veriyle dil öğrenir, anlam kurar, bağlamı hisseder ve dünyayla canlı ilişki içinde konuşur.
Bu fark, dilin yalnızca hesaplama değil; zihin, beden, deneyim ve bilinçle ilişkili olduğunu düşündürür.
Evrensel Dilbilgisi İle Kültür Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Evrensel dilbilgisi, insan zihninin ortak dil kapasitesini vurgular. Fakat her çocuk belirli bir kültürün, toplumun ve dil çevresinin içinde büyür.
Bu nedenle dil edinimi iki büyük gücün birleşimiyle anlaşılabilir:
Doğuştan gelen insanî dil kapasitesi
Kültürel ve toplumsal dil ortamı
Çocuk insan dili öğrenmeye hazır doğar; fakat hangi dili öğreneceğini çevresi belirler. Türkiye'de doğan çocuk Türkçe, Japonya'da büyüyen çocuk Japonca, Almanya'da büyüyen çocuk Almanca öğrenir.
Bu durum şunu gösterir:
Dil kapasitesi evrenseldir; dilin somut biçimi kültüreldir.
Evrensel dilbilgisi insanın ortak zihinsel donanımını vurgularken, kültür bu donanımın hangi dilde, hangi anlam dünyasında, hangi ifade biçimleriyle gelişeceğini belirler.
Bu nedenle insan dili hem evrensel hem yereldir. Hem doğuştan gelen bir kapasiteye dayanır hem de yaşanan kültür içinde biçimlenir.
Evrensel Dilbilgisi İnsan Doğası Hakkında Ne Söyler
Evrensel dilbilgisi, insan doğası hakkında çok derin bir iddia taşır: İnsan, dili öğrenmeye ve üretmeye özel biçimde hazırlanmış bir varlıktır.
Bu düşünceye göre insan yalnızca çevresine tepki veren bir canlı değildir. İnsan zihni, gelen veriyi yapılandıran, anlam üreten ve sınırsız ifade gücü oluşturan aktif bir sistemdir.
Evrensel dilbilgisi insan doğasına dair şu mesajları verir:
İnsan zihni doğuştan belirli yetiler taşır.
Dil, insanın en temel bilişsel özelliklerinden biridir.
Çocuk, dünyaya pasif değil, öğrenmeye hazır bir zihinle gelir.
İnsan dili, yaratıcılık ve soyut düşünceyle derinden bağlantılıdır.
Konuşma, insan bilincinin dışa açılan en güçlü yollarından biridir.
Bu bakış, insanı yalnızca biyolojik bir varlık olarak değil; anlam kuran, kural üreten ve sonsuz cümle ihtimali taşıyan zihinsel bir varlık olarak görür.
Chomsky'nin kuramının büyüklüğü de buradadır: Dil üzerinden insan doğasını yeniden düşündürür.
Son Söz Dil İnsan Zihninin Doğuştan Taşıdığı Bir Mucize midir
Noam Chomsky'nin evrensel dilbilgisi kuramı, insan dilinin sıradan bir öğrenme olayı olmadığını gösteren büyük bir düşünce kapısıdır. Bu kurama göre çocuk, dili yalnızca dış dünyadan duyduğu sesleri kopyalayarak öğrenmez. Çocuğun zihninde, dili anlamaya ve kurmaya hazır bir yapı vardır.
Bu fikir, insanın dil karşısındaki büyüleyici gücünü açıklamaya çalışır.
Çocuk az şey duyar, ama çok şey kurar.
Eksik cümleler duyar, ama düzenli dil üretir.
Sınırlı örnekler görür, ama sonsuz cümleler kurabilir.
Belirli bir dili öğrenir, ama insan dilinin evrensel kapasitesini taşır.
Chomsky'nin evrensel dilbilgisi kuramı bize şunu söyler:
Dil, insanın üzerine sonradan eklenen bir süs değil; zihnin derin yapısında taşıdığı en temel yaratıcı yetilerden biridir.
Elbette bu kuram tartışılmış, eleştirilmiş ve farklı yönlerden yeniden yorumlanmıştır. Fakat sorduğu soru hâlâ büyüleyicidir:
İnsan zihni, dili nasıl bu kadar kolay ve derin biçimde mümkün kılar
Belki de insanı insan yapan şeylerden biri tam olarak budur: Doğduğunda kelimesizdir; fakat içinde kelimelere açılacak büyük bir yapı taşır. Sessizlikle başlar, sonra cümle kurar. Cümle kurdukça dünyayı kurar.
