Meryem Suresi 87. Ayette “Rahmân Katında Bir Ahit Almış Olanlardan Başkası Şefaate Sahip Olamayacaktır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Meryem Suresi 87. Ayetin Anlamı Nedir
Meryem Suresi'nin 87. ayeti, önceki ayetlerde anlatılan ahiret, cehennem, sahte ilahlar ve insanın gerçek dayanakları konusunu şefaat meselesi üzerinden daha da derinleştirmektedir.Ayetin genel anlamı şöyledir:
Bu ayetin merkezindeki büyük ilke şudur:
Şefaat Allah’tan bağımsız bir güç değildir.
Hiçbir yaratılmış:
“Ben istediğimi kurtarırım.”
diye Allah'ın hükmünün üzerinde bağımsız yetkiye sahip değildir.
Şefaat varsa Allah'ın:
izni,
rızası,
hükmü
içinde gerçekleşir.
Bu nedenle Meryem 87, insanın ahirette sahte güvencelere dayanmasını engelleyerek onu yeniden Rahmân'a yöneltmektedir.
Şefaat Ne Anlama Gelir
Şefaat genel anlamıyla bir kişi hakkında iyilik talebinde bulunmak, onun lehine aracılık etmek anlam alanını taşır.Ahiret bağlamında ise şefaat, Allah'ın izin verdiği kimselerin yine Allah'ın izniyle bazı kullar hakkında şefaatte bulunması anlamında ele alınır.
Burada çok önemli olan nokta şudur:
Şefaat Allah’a rağmen gerçekleşmez.
Yani Allah'ın hükmüne karşı kurulmuş ikinci bir güç merkezi yoktur.
Bir yaratılmış:
“Allah istemese bile ben bu kişiyi kurtarırım.”
diyemez.
Böyle bir anlayış tevhid ile bağdaşmaz.
Şefaat varsa Rahmân’ın hükmünün içinde vardır, Rahmân’ın hükmünün dışında değil.
“Şefaate Sahip Olamayacaklardır” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette kullanılan ifade, insanların veya başka varlıkların şefaati bağımsız mülkleriymiş gibi kontrol edemeyeceklerini gösterir.Dünyada insan güçlü bir kişiyi tanıyabilir.
Bir telefon açar.
Bir iş çözülür.
Bir kapı açılır.
Bu yüzden insan ahireti de dünya bağlantıları gibi düşünebilir:
“Benim arkamda filan var.”
“Beni filan kişi kurtarır.”
Meryem 87 bu mantığı bozar.
Ahiret:
tanıdık sistemiyle çalışan bir alan değildir.
Allah'ın hükmü vardır.
İzni vardır.
Adaleti vardır.
Rahmeti vardır.
Dünya bağlantılarını ahiretin üzerine taşımaya çalışmak, Allah’ın hükmünün büyüklüğünü anlamamaktır.
“Rahmân Katında Bir Ahit Almak” Ne Anlama Gelir
Ayetteki “ahd” kelimesi söz, bağlılık, antlaşma ve taahhüt gibi anlam alanları taşır.Bu ifadenin tefsirinde farklı açıklamalar bulunmuştur. Özellikle iman, tevhid, Allah'a kulluk ve O'nunla doğru bir iman bağı kurmak üzerinden açıklamalar yapılmıştır.
Fakat ayetin söylemediği ayrıntıları kesinleştirmemek gerekir.
Temel mesaj son derece açıktır:
Allah ile hiçbir gerçek iman ve kulluk bağı olmadan, ahirette kendiliğinden bir şefaat garantisi üretilemez.
Buradaki “ahit” insanın Allah'a karşı samimi iman ve kulluğuyla ilişkilidir.
Bu yüzden kişi:
“Nasıl yaşarsam yaşayayım, sonunda biri beni kurtarır.”
diyerek güvenemez.
Ayetteki İstisna Şefaat Eden Kişiyi mi, Şefaat Edileni mi Anlatır
Bu konuda yorumlarda farklı açıklamalar yapılmıştır.Bazı yorumlarda ayetteki istisna şefaat etmesine izin verilen kişileri anlatır.
Bazı açıklamalarda ise şefaate layık görülen veya şefaatten yararlanabilecek kişilerle, yani Allah ile iman bağı bulunan kullarla ilişkilendirilir.
Bu nedenle ayeti tek bir yoruma zorlayıp:
“Kesinlikle yalnız şu anlam vardır.”
demek yerine ortak ilkeyi korumak daha sağlıklıdır.
Ortak ilke şudur:
Şefaat Allah’ın izni ve hükmü dışına çıkamaz.
Kim şefaat edecek?
Kime şefaat edilecek?
Bunun nihai yetkisi Allah'a aittir.
“Rahmân” İsminin Bu Ayette Kullanılması Neden Önemlidir
Ayet:“Allah katında ahit alan.”
demek yerine özellikle Rahmân ismini kullanmaktadır.
Bu son derece anlamlıdır.
Çünkü konu ahiret ve şefaattir.
İnsan burada yalnız:
hesap,
korku,
ceza
düşünebilir.
Ama ayet Allah'ın rahmetini de hatırlatmaktadır.
Şefaat konusu da nihayetinde Allah'ın rahmet düzeninin içindedir.
Bu bize şu dengeyi öğretir:
Allah’ın rahmetini um ama rahmeti Allah’ın hükmünü devre dışı bırakan bir sistem gibi düşünme.
Rahmet O'nundur.
Şefaat izni O'nundur.
Hüküm O'nundur.
Kurtuluş da O'nun lütfuyla gerçekleşir.
Şefaat Allah’ın Adaletine Aykırı mıdır
Hayır.Şefaat, Allah'ın hükmünden bağımsız olsaydı böyle bir problem düşünülebilirdi.
Ama İslam anlayışında şefaat Allah’ın izniyle gerçekleşir.
Yani Allah istemediği hâlde bir başkasının zorlamasıyla hükmünü değiştirmez.
Bu nedenle şefaat:
“Allah bir hüküm verdi, sonra başka biri O'nu ikna etti.”
şeklinde insan ilişkilerine benzetilmemelidir.
Allah’ın bilgisi sonradan değişmez ve O’na bilinmeyen bir bilgi sunulmaz.
Şefaat de Allah'ın önceden bildiği, izin verdiği ve adaletiyle uyumlu hüküm düzeninin içindedir.
Bu ayrım Allah'ı insan mahkemelerine benzetmemek açısından çok önemlidir.
Hz. Muhammed’in Şefaati Bu Ayetle Nasıl Bağlantılıdır
İslam inancında Hz. Muhammed'in şefaati önemli bir konudur.Fakat Peygamberimizin şefaati de Allah’tan bağımsız değildir.
Hz. Muhammed Allah'ın:
kulu,
elçisi,
sevgili peygamberidir.
Ancak ilah değildir.
Ahiretin mutlak hüküm sahibi değildir.
Şefaat ederse Allah'ın izniyle eder.
Bu nedenle Peygamberimizi sevmenin doğru biçimi:
onu Allah’ın yerine koymak değil, Allah’ın elçisi olarak sevmek ve onun getirdiği tevhid mesajına uymaktır.
Peygamber sevgisi ile tevhid birbirinin rakibi değildir.
Doğru peygamber sevgisi zaten insanı Allah'a kulluğa götürür.
“Nasıl Olsa Peygamber Şefaat Eder” Diyerek Günaha Güvenilebilir mi
Hayır.Bu, şefaat inancının yanlış kullanılmasına örnek olabilir.
Bir insan:
“İstediğim gibi yaşayacağım.”
“Hak yiyeceğim.”
“İbadetleri önemsemeyeceğim.”
“Nasıl olsa sonunda şefaat var.”
derse şefaati günah ruhsatına çevirmiş olur.
Meryem 87 tam tersine insanın güvencelerini sınırlandırmaktadır.
Şefaat ümidi sorumluluğu kaldırmaz.
Mümin Allah'ın rahmetini ve Peygamberimizin şefaatini umabilir.
Fakat aynı zamanda:
tevbe eder,
ibadetini korumaya çalışır,
kul hakkından sakınır,
ahlakını düzeltmeye çalışır.
Ümit insanı gevşetmek değil, Allah’a daha çok yaklaştırmak için vardır.
Şefaat İnancı İnsanların Allah ile Arasına Zorunlu Aracılar Koymak Anlamına Gelir mi
Hayır.İslam'da kul doğrudan Allah'a dua edebilir.
Tevbe edebilir.
Allah'tan af isteyebilir.
Rahmet isteyebilir.
Kurtuluş isteyebilir.
Bir insan:
“Ben Allah'a doğrudan yönelmem, mutlaka şu kişi üzerinden giderim.”
diye Allah ile kendisi arasında bağımsız ve zorunlu bir ilahî aracı sistemi kurmamalıdır.
Allah kullarının duasını duyar.
Şefaat ise ayrı bir ahiret konusudur ve Allah'ın izniyle gerçekleşir.
Bu nedenle şefaat inancı:
Allah'a doğrudan kulluğu azaltmamalı,
tam tersine Allah'ın rahmetini ve hükmünü daha çok hatırlatmalıdır.
Bir Salih Kişi Bizi Allah’tan Bağımsız Kurtarabilir mi
Hayır.Bir salih insan:
bize dua edebilir,
nasihat edebilir,
hayattayken yardım edebilir.
Ama Allah'tan bağımsız biçimde ahiret hükmümüzü belirleyemez.
Bir kişinin çok salih olması onu ilahî yetki sahibi yapmaz.
Bu nedenle:
“Filan kişinin adamıyım, bana hiçbir şey olmaz.”
anlayışı doğru değildir.
Salih insanla bağ güzel olabilir; fakat kurtuluşun sahibi Allah’tır.
İnsanın bir hocaya, şeyhe, âlime veya başka bir salih kişiye sevgisi onu Allah'ın yerine koymaya dönüşmemelidir.
Gerçek salihlik zaten insanları kendine kulluğa değil Allah'a kulluğa çağırır.
Şefaat ile Torpil Arasında Neden Fark Vardır
Dünya hayatındaki torpil çoğu zaman adaleti bozan bir uygulamadır.Bir kişi hak etmediği hâlde bağlantıları nedeniyle avantaj elde eder.
Allah'ın hükmündeki şefaat böyle düşünülemez.
Çünkü Allah:
kimin ne yaptığını,
neye niyet ettiğini,
ne kadar bildiğini,
hangi şartlarda yaşadığını
eksiksiz bilir.
Hiçbir şefaatçi Allah'a:
“Sen bilmiyordun, ben sana anlatayım.”
diyemez.
Şefaat ilahî adaleti delmek değil, ilahî izin ve rahmetin içinde gerçekleşen bir lütuftur.
Bu nedenle ahiret şefaatini dünyadaki adam kayırma sistemlerine benzetmek büyük bir kavramsal hata olur.
“Rahmân Katında Ahit” Tevhid ile Nasıl Bağlantılıdır
Tefsirlerde “ahit” kavramının tevhid ve imanla ilişkilendirilmesi çok anlamlıdır.Çünkü tevhid:
Allah’tan başka ilah olmadığına inanmak
ve kulluğu Allah'a yöneltmektir.
Meryem Suresi'nin önceki ayetlerinde insanlar Allah'tan başka ilahlar edinmiş ve onlardan izzet beklemişti.
Sonra bu sahte ilahların onların ibadetini reddedeceği bildirilmişti.
Şimdi 87. ayette şefaat bile Rahmân'ın ahdi ve hükmü içinde ele alınmaktadır.
Böylece sure sürekli aynı merkeze dönmektedir:
Allah’tan bağımsız hiçbir kurtuluş sistemi yoktur.
Bu, tevhidin ahiret boyutudur.
Şefaat Ümidi ile Allah Korkusu Arasında Nasıl Denge Kurulmalıdır
Mümin yalnız korkuyla yaşayamaz.Yalnız:
“Ben mahvolacağım.”
diye düşünmek doğru değildir.
Ama yalnız:
“Nasıl olsa Allah affeder.”
diye sorumsuzlaşmak da doğru değildir.
Sağlıklı denge:
korku ve ümit arasındadır.
Günahından korkarsın.
Allah'ın rahmetini umarsın.
Hesabı ciddiye alırsın.
Ama umutsuz olmazsın.
Şefaati umarsın.
Ama onu günah için güvence yapmazsın.
Korku seni Allah’tan kaçırmamalı, ümit seni Allah’a karşı sorumsuzlaştırmamalıdır.
İkisinin de doğru yönü Allah'a kulluğu güçlendirmektir.
Bir Mümin “Ben Kesin Şefaate Nail Olacağım” Diyebilir mi
Kişisel olarak böyle kesin bir garanti üretmek doğru değildir.İnsan:
“Allah'ın rahmetini ve şefaati umuyorum.”
diyebilir.
Ama:
“Ben kesin kurtuldum.”
diyerek kendisini ahirette garanti edilmiş görmemelidir.
Çünkü kişinin nihai durumunu Allah bilir.
Aynı şekilde başkası hakkında da:
“Bu kişiye kesinlikle şefaat yok.”
gibi nihai hüküm dağıtmak doğru değildir.
Müminin dili kesin kişisel kurtuluş iddiasından çok umut, dua ve kulluk dili olmalıdır.
Bu tavır insanı hem kibirden hem ümitsizlikten korur.
Kul Hakkı Konusunda Şefaat İnancına Güvenip Rahat Davranılabilir mi
Hayır.Bir insan:
“Nasıl olsa şefaat olur.”
deyip başkalarının hakkını yiyemez.
Borcu varsa ödemeye çalışmalıdır.
Haksız mal aldıysa iade etmelidir.
Bir insanın itibarını bozduysa mümkün olduğu ölçüde düzeltmeye çalışmalıdır.
Çünkü kul hakkı gerçek bir sorumluluktur.
Şefaat inancı haksızlığı meşrulaştırmaz.
Tam tersine insan:
“Allah'ın rahmetine muhtacım.”
diyorsa Allah'ın kullarına karşı daha dikkatli olmalıdır.
Rahmet uman insan zulmü hafife almamalıdır.
Tevbenin samimiyeti mümkün olduğunda yapılan haksızlığın izini düzeltmeye çalışmakla da görünür.
Meryem Suresi 86–88. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette günahkârların susamış hâlde cehenneme sürüleceği bildirilmişti. Bu, ahirette insanın bütün sahte güçlerinden soyunduğu ağır bir tabloydu.
- ayette ise şefaat konusu açıklığa kavuşturulmakta ve şefaatin bağımsız bir güç olmadığı, Rahmân katındaki ahit ve ilahî hüküm içinde bulunduğu gösterilmektedir.
- ayette ise çok daha ağır bir inanç sapmasına geçilecek ve:
diyenlerin sözü eleştirilecektir.
Böylece üç ayetin ortak merkezi tevhiddir:
86. ayette insanın aczi, 87. ayette kurtuluşun Allah’ın hükmüne bağlılığı, 88. ayette ise Allah hakkında yanlış bir soy ve evlat isnadının reddine hazırlık vardır.
Sure insanı sürekli yaratılmışlara bağlanan sahte güvenlerden çıkarıp Rahmân'ın mutlak ilahlığına yöneltmektedir.
Meryem Suresi 87. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Meryem 87'nin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Ahirette Allah’tan bağımsız kurtarıcı arama.
Peygamberini sev.
Salih insanlara saygı göster.
Şefaati Allah'ın rahmetinden um.
Ama kalbinin merkezine Allah'ı koy.
Çünkü şefaat bile Allah'ın hükmü, izni ve rahmetinin dışına çıkmaz.
Bu ayet insana şu rahatlığı da verir:
Allah'ın rahmeti için başka bir ilah aramaya ihtiyacın yok.
Rahmân’ın kendisi rahmet sahibidir.
Kul doğrudan Rabbine dönebilir.
Tevbe edebilir.
Dua edebilir.
Bağışlanma isteyebilir.
En büyük güven budur.
Meryem Suresi 87. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Meryem Suresi'nin 87. ayeti, insanın ahiret konusunda kurabileceği en tehlikeli güvenlerden birini düzeltmektedir:“Benim arkamda biri var, nasıl yaşarsam yaşayayım sonunda kurtulurum.”
Bu anlayış Kur’an'ın sorumluluk öğretisiyle bağdaşmaz.
Şefaat vardır diye insanın hesabı yok olmaz.
Allah'ın rahmeti büyüktür diye zulüm helal olmaz.
Peygamber sevgisi büyüktür diye kulluk sorumluluğu ortadan kalkmaz.
Şefaat ümidi, sorumluluğun alternatifi değil; Allah’ın rahmetine duyulan ümidin bir parçasıdır.
Bu ayrım son derece önemlidir.
Çünkü insan dünyadaki ilişki sistemini ahirete taşımaya çok yatkındır.
Dünyada güçlü birini tanırsın.
Telefon eder.
Problem çözülür.
Sonra insan:
“Ahirette de birini bulurum.”
gibi düşünebilir.
Meryem 87 ise ahiretin böyle işlemediğini öğretmektedir.
Allah’ın huzurunda kimse Allah’tan daha güçlü bir bağlantıya sahip değildir.
Hiçbir yaratılmış Allah'ın hükmünün üzerine çıkamaz.
Bu insan için korku kadar güven de üretmelidir.
Çünkü demek ki ahiret adam kayırmanın değil ilahî adaletin alanıdır.
Dünyada bağlantısı olmayan insan korkmasın.
Parası olmayan insan korkmasın.
Güçlü ailesi olmayan insan korkmasın.
Allah'ın huzurunda seni değerli yapan:
“Kimleri tanıyorsun?”
sorusu değildir.
İman.
Takva.
Rahmân ile kurduğun kulluk bağı.
Bunlar önemlidir.
Allah’ın mahkemesinde soyadı, servet ve sosyal bağlantı adaletin önüne geçmez.
Bu, özellikle dünyada haksızlık gören insan için çok büyük bir tesellidir.
Meryem 87'nin “Rahmân” vurgusu ayrıca şefaat konusunu yalnız korkuyla okumamızı engeller.
Rahmân.
Yani engin rahmet sahibi Allah.
Kul:
“Ben nasıl kurtulacağım?”
diye korkabilir.
Ayet ona:
Kurtuluşun merkezinde Rahmân vardır.
demektedir.
Bu çok güçlüdür.
Çünkü insan bazen Allah'ı yalnız ceza veren bir hâkim gibi düşünebilir.
Oysa Allah'ın isimlerinden biri Rahmân'dır.
Ahiret hesabının sahibi aynı zamanda rahmetin sahibidir.
Bu, hesabı ortadan kaldırmaz.
Ama mümine umut verir.
Bu nedenle mümin:
“Ben kendi amelimle Allah'a bir alacak yazdım.”
değil,
“Rabbimin rahmetini umuyorum.”
der.
Bu düşünce kibri kırar.
Çünkü insan çok ibadet etmiş olabilir.
Namaz kılmış.
Oruç tutmuş.
Sadaka vermiş.
Ama bunların hiçbiri Allah'ı kuluna borçlu hâle getirmez.
İbadet kulluktur.
Allah'ın rahmeti lütuftur.
Salih amel kurtuluşun sebep ve işaretlerinden olabilir; fakat insan cenneti Allah’tan satın almış değildir.
Bu anlayış müminin ibadetini daha samimi hâle getirir.
Meryem 87 aynı zamanda peygamber sevgisinin doğru sınırını da öğretmektedir.
Hz. Muhammed'i çok sevmek büyük bir nimettir.
Fakat onu sevmenin anlamı:
“Nasıl yaşarsam yaşayayım, Peygamber beni mutlaka Allah'ın hükmüne rağmen kurtarır.”
değildir.
Bu Peygamberimizin getirdiği tevhid mesajına da aykırı olur.
Doğru sevgi:
onun sünnetini öğrenmek,
ahlakını örnek almak,
Allah'a kulluğunu takip etmek,
ona salât ve selâm getirmek
ile görünür.
Peygamber sevgisinin en güzel delillerinden biri, onun çağırdığı Allah’a kulluk yolunu ciddiye almaktır.
Bu ayetin mesajı dinî şahsiyetlerle ilişkimiz için de son derece önemlidir.
Bir insan bir âlimi çok sevebilir.
Onun sohbetinden faydalanabilir.
Bir hocasına büyük saygı gösterebilir.
Bunda problem yoktur.
Ama:
“Ben şu kişinin bağlısıyım, bana hiçbir şey olmaz.”
düşüncesi tehlikelidir.
Hiçbir hoca senin yerine namaz kılamaz.
Hiçbir şeyh senin kul hakkını otomatik silemez.
Hiçbir dinî lider Allah'tan bağımsız ahiret garantisi veremez.
Dinî bağ, kulluğun yerine geçmemeli; kulluğu güçlendirmelidir.
Eğer bir bağlılık insanı Allah'a yaklaştırıyorsa faydalı olabilir.
İnsanı kişiye bağımlı hâle getirip Allah'ı ikinci plana atıyorsa ciddi bir problem vardır.
Meryem 87'nin bir başka büyük mesajı, ahlaki sorumluluğun devredilemeyeceğidir.
İnsan:
“Ben filan gruptandım.”
“Ben filan hocayı takip ettim.”
“Benim ailem dindardı.”
diyebilir.
Bunlar hayatındaki etkileri açıklayabilir.
Ama insan kendi tercihinden tamamen kurtulamaz.
Allah herkesin gerçek şartını bilir.
Bu nedenle:
Grup kimliği kurtuluş belgesi değildir.
İyi bir topluluk insana yardımcı olabilir.
İyi bir aile büyük nimettir.
Ama insan yine kendi imanını ve ahlakını taşımak zorundadır.
Meryem 87 burada Meryem 80'in:
“Bize yapayalnız gelecektir.”
mesajıyla da birleşmektedir.
Ahirette kalabalığın seni kişisel hesabından kurtaramaz.
Şefaat bile Allah'ın hükmünün içindedir.
Ayetin kul hakkı açısından mesajı özellikle güçlüdür.
Bir insan namaz kılıyor.
Peygamber sevgisinden söz ediyor.
Şefaat bekliyor.
Ama insanları dolandırıyor.
Çalışanının hakkını yemiş.
Mirası haksız paylaşmış.
Borçlarını gücü olduğu hâlde ödemiyor.
Burada ciddi bir çelişki vardır.
Şefaat ümidi, kul hakkını hafife alma ruhsatına dönüşemez.
Rahmân'ın rahmetini umuyorsan Rahmân'ın kullarına zulmetmekten sakınmaya çalış.
Hata yaptıysan düzelt.
Borç varsa plan yap.
Haksız mal varsa iade et.
Birini incittiysen mümkünse helalleş.
İşte umut ile sorumluluk birlikte böyle yaşanır.
Meryem 87 insanın kendi kurtuluşu konusunda aşırı özgüvenini de kırmaktadır.
Bazen insan uzun yıllar ibadet ettiğinde:
“Ben artık tamamım.”
diye düşünebilir.
Bu tehlikelidir.
Hiç kimse kendi sonundan tamamen emin olarak kibirlenmemelidir.
İnsan:
“Allah'ım beni hidayette sabit tut.”
demeye devam eder.
Çünkü kalplerin hâli değişebilir.
Dünkü ibadet bugünkü zulmün ruhsatı değildir.
İnsan geçmişte çok güzel yaşamış olabilir.
Ama bugün haksızlık yapıyorsa geçmiş iyiliklerini kendisine dokunulmazlık belgesi yapamaz.
Takva sürekli bir yöneliştir.
Aynı şekilde geçmişte kötü yaşamış insan da:
“Benim için artık yol yok.”
dememelidir.
Tevbe ile dönüş mümkündür.
Böylece Meryem 87 hem kibirliyi hem umutsuzu dengeler.
Kibirliye:
“Kurtuluş cebinde değil.”
der.
Umutsuza:
“Kurtuluş Rahmân’ın rahmetindedir.”
der.
Bu denge Kur’an'ın ahiret anlayışındaki en güzel özelliklerden biridir.
Ayetin şefaat öğretisi aynı zamanda Allah ile kul arasındaki doğrudan dua ilişkisini güçlendirir.
Bir insan gece yalnız olabilir.
Kimse onu anlamıyor olabilir.
Ama Allah'a:
“Rabbim beni affet.”
diyebilir.
Arada zorunlu bir insan bulunması gerekmez.
Allah kulunun duasını duyar.
Bu, tevhidin çok büyük bir özgürlüğüdür.
Allah’a ulaşmak için insanların sosyal merdivenlerini tırmanmak gerekmez.
Fakir de dua eder.
Zengin de.
Tanımayan da.
Ünlü de.
Allah'ın huzurunda hepsi kuldur.
Meryem 87 bu eşitliği çok güçlü biçimde hissettirir.
Ayet ayrıca şefaat konusunu hurafeye dönüştürmemek gerektiğini de öğretir.
Bir insan:
“Şu nesneyi taşırsan kesin şefaat alırsın.”
“Şu kişiye para verirsen ahiretin garanti.”
“Şu grupta olursan hesap yok.”
gibi iddialar ortaya koyabilir.
Bunların mutlaka vahye dayanan sağlam bir delili olmalıdır.
Aksi hâlde insanlara sahte ahiret garantileri satılmış olur.
Hiç kimse Allah adına kişisel cennet bileti dağıtamaz.
Bu çok önemli bir ölçüdür.
Dinî güven, insanların ürettiği garantilerden değil Allah'ın bildirdiği hakikatlerden beslenmelidir.
Meryem 87'nin “ahit” ifadesi bize kullukta sadakat kavramını da düşündürür.
İnsan Allah'a iman ettiğini söylüyorsa bunun hayatında bir karşılığı olmalıdır.
Yalnız dilde:
“İnanıyorum.”
demekle yetinmemeli.
Bu iman:
ticaretine,
ailesine,
ahlakına,
sözlerine
yansımalıdır.
Elbette insan kusursuz olmayacaktır.
Ama yönü belli olmalıdır.
İman yalnız ağızda kalan kimlik değil, hayata yön veren bir bağlılık olduğunda ahit bilinci derinleşir.
Bu yüzden Meryem 87 kişinin kendisine şu soruyu sordurur:
Ben Allah ile bağımı yalnız zor zamanlarda mı hatırlıyorum?
Yoksa rahatlıkta da Rabbimi hatırlıyor muyum?
Meryem 87 aynı zamanda ölüm hazırlığını da doğru yere taşır.
İnsan ahiret için:
“Beni kim kurtaracak?”
sorusuna takılabilir.
Ayetin yönlendirdiği temel soru ise:
“Ben Rahmân ile nasıl bir bağ kuruyorum?”
olmalıdır.
Namazımı nasıl taşıyorum?
Tevbemi erteliyor muyum?
Kul hakkına dikkat ediyor muyum?
Allah'a karşı samimi miyim?
Bunlar insanın kontrol alanındaki sorulardır.
Şefaatin bütün gayb ayrıntılarını öğrenmeye çalışırken bugünkü kulluğu ihmal etmek büyük bir çelişki olur.
Meryem 87'nin hedefi insanı şefaat tartışmalarında boğmak değil, Rahmân'a bağlı bir hayat yaşamaya yöneltmektir.
Ayetin bir başka önemli mesajı, insanın başkasının ahiret durumunu kesinleştirmemesidir.
“Bu kişiye kesin şefaat edilir.”
“Buna kesin edilmez.”
gibi kişisel hükümler vermemeliyiz.
Allah kimin kalbinde ne olduğunu bilir.
Bir insanın son nefesine kadar hangi değişimi yaşayacağını biz bilmiyoruz.
Bu nedenle kendi amelimize odaklanmak daha doğrudur.
Ahiretin kapısında isim listesi dağıtmak bizim görevimiz değildir.
Biz ilkeyi biliriz:
Allah hükmeder.
Rahmeti O'nundur.
İzni O'nundur.
Şefaat O'nun iznine bağlıdır.
Bu kadarını bilmek insanın kulluğu için yeterince güçlüdür.
Meryem 87 bize umut ile sorumluluk arasında son derece güzel bir cümle kurdurur:
“Rabbimin rahmetine çok güveniyorum; bu yüzden O’na karşı daha sorumlu yaşamak istiyorum.”
Doğru umut budur.
Yanlış umut ise:
“Allah çok merhametli, istediğim her şeyi yapabilirim.”
demektir.
Gerçek Allah sevgisi insanı Allah'ın sınırlarını küçümsemeye değil, onları önemsemeye götürür.
Nasıl sevdiğin bir insanın gönlünü kırmak istemiyorsan, Rabbine karşı da daha hassas olmaya çalışırsın.
Bu hassasiyet korkunun ötesinde muhabbet ve saygı üretir.
Meryem 87'nin belki en güçlü mesajlarından biri de şudur:
Rahmân’ın rahmetine ulaşmak için Rahmân’dan kaçma.
İnsan günah işlediğinde utanabilir.
Allah'tan uzaklaşabilir.
“Ben artık dua edemem.”
diyebilir.
Tam tersine dua et.
Tevbe et.
Rabbine dön.
Çünkü şefaat de rahmet de af da nihayetinde Allah'ın hükmü içindedir.
Günahın seni Allah'tan uzaklaştırmasına izin verme.
Yaranı iyileştirecek kapıdan, yaran yüzünden kaçma.
Bu, günahı küçümsemek değildir.
Günahı doğru yere götürmektir: tevbenin kapısına.
Meryem Suresi'nin 87. ayeti bugün bize şu soruları sordurur: Şefaati Allah’tan bağımsız bir kurtuluş sistemi gibi mi görüyorum? “Nasıl olsa biri beni kurtarır” diyerek sorumluluğumu küçümsüyor muyum? Peygamber veya salih insan sevgisini tevhid sınırları içinde taşıyor muyum? Allah’ın rahmetini umarken kul hakkına dikkat ediyor muyum? Kişisel kurtuluşumu kesinleştirmek yerine Rahmân ile kulluk bağımı güçlendirmeye çalışıyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnız şefaatin kimlere ait olacağını anlatmadığını; tevhid, şefaat, rahmet, kulluk, peygamber sevgisi, kul hakkı, umut, korku ve ahiret sorumluluğu hakkında son derece kapsamlı bir hayat ölçüsü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Meryem 87 bize şunu öğretmektedir: Şefaat hiçbir yaratılmışın Allah’tan bağımsız sahip olduğu bir kurtarma gücü değildir. Şefaat varsa Rahmân’ın izni, hükmü ve rahmeti içinde gerçekleşir; insanın gerçek güveni sahte ahiret garantilerinde değil Allah’a iman, tevhid, tevbe ve samimi kullukta olmalıdır.
Şefaati inkâr etme ama ilahlaştırma.
Peygamberini sev ama Allah'ın yerine koyma.
Rahmeti um ama günahı ruhsatlandırma.
Kul hakkını küçümseme.
Kendine cennet garantisi yazma.
Başkalarının son hükmünü dağıtma.
Ve şu büyük ölçüyü kalbinin merkezinde tut:
Meryem 87, insanı “Beni kim kurtaracak?” sorusundan önce “Ben Rahmân ile nasıl bir bağ kuruyorum?” sorusuna çağırır. Çünkü şefaat bile Allah’ın hükmüne bağlıdır; gerçek güven, Allah’ı aşacak bir aracı aramakta değil, Rahmân’ın rahmetine imanla, takvayla ve samimi tevbe ile yönelmekte bulunur.
⠀
Son Söz