İnşirah Suresi 5. Ayette “Şüphesiz Zorlukla Beraber Bir Kolaylık Vardır” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Zorluk, Kolaylık, Sabır, Umut, İlahi Yardım, Hayatın Geçiciliği, Mücadele Ve İnsan Dayanıklılığı Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
“فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا — Fe İnne Mea’l Usri Yusrâ” Ne Demektir
İnşirah Suresi’nin beşinci ayetinde şöyle buyrulur:
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Anlam olarak:
“Şüphesiz zorlukla beraber bir kolaylık vardır.”
(İnşirah Suresi, 94/5)
Bu ayet Kur’an’ın en güçlü teselli cümlelerinden biridir.
Dikkat çekici olan şudur:
Ayet:
“Zorluktan sonra kolaylık vardır.”
demekle yetinmez.
“Zorlukla beraber kolaylık vardır.”
der.
Yani kolaylık yalnız gelecekte bekleyen bir ihtimal olarak değil, zorluğun içinde veya yanında mevcut olan bir gerçeklik olarak da sunulur.
“El Usr — Zorluk” Ne Anlama Gelmektedir
Usr:
güçlük,
darlık,
sıkıntı,
zorlanma
anlamlarını taşır.
Bu zorluk:
maddi,
manevi,
toplumsal,
psikolojik
olabilir.
İnsan bazen:
geçim sıkıntısı,
kaybetme,
yalnızlık,
sorumluluk,
belirsizlik
yaşayabilir.
Ayet zorluğun gerçekliğini inkâr etmez.
Zorluk vardır.
Fakat onun yanında başka bir gerçeklik daha vardır:
Kolaylık.
“Yusr — Kolaylık” Ne Demektir
Yusr:
kolaylık,
ferahlık,
genişlik,
işlerin daha taşınabilir hâle gelmesi
anlamlarını taşır.
Kolaylık her zaman:
sorunun tamamen bitmesi
demek değildir.
Bazen:
çözüm bulmak,
destek görmek,
sabır kazanmak,
bir yolu fark etmek
kolaylığın biçimi olabilir.
Yani kolaylık yalnız dış şartların değişmesi değil, insanın şartlarla başa çıkma biçiminin değişmesi de olabilir.
“Ma‘a — Beraber” Kelimesi Neden Çok Önemlidir
Ayetin en çarpıcı kelimelerinden biri “ma‘a”, yani:
“beraber”
kelimesidir.
Bu ifade kolaylığı yalnız zorluğun sonrasına yerleştirmez.
Zorluğun yaşandığı anda bile:
bir destek,
bir fırsat,
bir ders,
bir çıkış yolu
bulunabileceğini düşündürür.
İnsan bazen sıkıntının ortasında yalnız sıkıntıyı görür.
Ama aynı anda gelişen imkânları henüz fark edemeyebilir.
Zorluğun İçindeki Kolaylık Nasıl Görünmeyebilir
Çünkü acı insanın dikkatini daraltabilir.
İnsan zorlandığında zihni çoğu zaman tek şeye odaklanır:
“Bu sorun nasıl bitecek?”
Bu sırada:
yanında duran insanları,
öğrendiği dersleri,
geliştirdiği gücü,
açılan küçük kapıları
göremeyebilir.
Kolaylık bazen vardır ama henüz tanınmamıştır.
İnsan ancak geriye baktığında:
“Aslında o dönemde de bazı yollar açılıyormuş.”
diyebilir.
İnsan Zorluk Yaşarken Neden Onun Hiç Bitmeyeceğini Düşünür
Çünkü insan içinde bulunduğu duyguyu geleceğe taşıyabilir.
Bugün zorlanıyorsa:
“Hep böyle olacak.”
diyebilir.
Oysa hayat değişkendir.
Şartlar değişebilir.
İnsan değişebilir.
Yeni insanlar ve yeni imkânlar ortaya çıkabilir.
İnşirah 5, bu mutlaklaştırmayı kırar:
Zorluk vardır ama tek gerçeklik zorluk değildir.
Bu Ayet “Her Şey Güzel Olacak” Gibi Yüzeysel Bir İyimserlik midir
Hayır.
Ayet zorluğu yok saymaz.
Tam tersine açıkça:
“el usr — zorluk”
der.
Bu nedenle mesaj:
“Sıkıntını düşünme.”
değildir.
Daha gerçekçi bir şey söyler:
“Sıkıntının yanında kolaylık da vardır.”
Bu yüzden ayetin umudu, gerçeği inkâr eden iyimserlik değil, zorluğun bütün gerçeği temsil etmediğini hatırlatan umuttur.
Zorlukla Beraber Gelen Kolaylık Bazen İnsan Desteği Olabilir mi
Evet.
Bir insanın ağır döneminde:
bir dost,
bir aile üyesi,
bir öğretmen,
bir yabancı
ona destek olabilir.
Sorun tamamen çözülmemiş olabilir.
Ama yalnızlığın azalması yükü hafifletebilir.
Bu nedenle kolaylık bazen:
problemin yok olması değil,
problemi tek başına taşımamaktır.
İnsan desteği hayatın en önemli kolaylık biçimlerinden biri olabilir.
Kolaylık Bazen Yeni Bir Bakış Açısı Olabilir mi
Evet.
Aynı problem farklı biçimde görüldüğünde etkisi değişebilir.
İnsan:
kontrol edemediğini bırakmayı,
önceliklerini değiştirmeyi,
daha gerçekçi beklentiler kurmayı
öğrenebilir.
Bu durumda dış şart tamamen değişmemiştir.
Ama kişinin içindeki ilişki değişmiştir.
Bazen kolaylık dışarıda değil, bakış açısında başlar.
Zorluk İnsanın Bazı Yeteneklerini Ortaya Çıkarabilir mi
Evet.
İnsan rahat zamanlarda fark etmediği:
sabır,
dayanıklılık,
problem çözme,
cesaret
gibi özelliklerini zor dönemlerde keşfedebilir.
Bu, zorluğun kendisinin iyi olduğu anlamına gelmez.
Acı romantikleştirilmemelidir.
Fakat insan zorun içinden güç, bilgi ve olgunluk çıkarabilir.
Bu da zorluğun beraberindeki kolaylık biçimlerinden biri olabilir.
İlahi Yardım Bu Ayetin Anlamında Nasıl Yer Alır
İnanç açısından ayet, Allah’ın kulunu zorluk içinde bütünüyle yalnız bırakmadığına dair güçlü bir teselli taşır.
Yardım:
işlerin açılması,
doğru yönün gösterilmesi,
sabır verilmesi,
beklenmedik destekler çıkması
şeklinde olabilir.
İnsan yardımın biçimini önceden belirleyemez.
Ama ayet ona şunu öğretir:
Zorluk, ilahi yardımın imkânsız olduğu bir alan değildir.
Kolaylık Hemen Görülmek Zorunda mıdır
Hayır.
“Beraberlik” her kolaylığın insan tarafından aynı anda fark edileceği anlamına gelmez.
Bazen kolaylık:
tohum hâlindedir.
Bir insan bir dönemde:
bir şey öğrenir,
bir ilişki kurar,
bir karar verir.
Bunun değerini ancak yıllar sonra anlayabilir.
Bu nedenle görünmeyen kolaylık, yok olan kolaylık değildir.
Bazı sonuçlar zamanla görünür hâle gelir.
Bu Ayet İnsanın Çaba Göstermesine Gerek Olmadığı Anlamına Gelir mi
Hayır.
Kolaylığın bulunması, insanın pasif kalması gerektiğini göstermez.
İnsan:
araştırır,
çalışır,
yardım ister,
çözüm üretir.
İlahi teselli insan sorumluluğunu kaldırmaz.
Tam tersine umut, insanın çaba göstermesini sürdürebilmesi için güç sağlar.
Umutsuzluk insanı durdurabilir; umut ise hareket ettirebilir.
İnsan Zor Zamanlarda Kendisine Nasıl Konuşmalıdır
Şöyle bir iç dil geliştirebilir:
Bu zor.
Ama sonsuz olmak zorunda değil.
Şu anda çözümü göremiyorum.
Ama çözüm ihtimali yok olmuş değil.
Yalnız hissediyorum.
Ama yardım istemek mümkün.
Bu yaklaşım acıyı küçümsemez.
Fakat insanın zihnini:
“Her şey bitti.”
düşüncesinden çıkarır.
Bu, ayetin ruhuna uygun bir umut disiplinidir.
Kolaylık Bazen “Kabul Etmek” Olabilir mi
Evet.
Her problem çözülebilir değildir.
Bazı kayıplar geri döndürülemez.
Bazı olaylar değiştirilemez.
Bu durumda kolaylık:
olanı inkâr etmeden kabul etmek,
hayatı yeniden düzenlemek,
yeni bir anlam kurmak
şeklinde ortaya çıkabilir.
Kabul, pes etmek değildir.
Değiştiremeyeceğimiz şeylerle daha sağlıklı bir ilişki kurmaktır.
Toplumsal Zorluklarda da Kolaylık Üretilebilir mi
Evet.
Toplumlar:
kriz,
afet,
yoksulluk,
çatışma
yaşayabilir.
Bu dönemlerde dayanışma:
insanların birbirini desteklemesi,
kaynak paylaşması,
yeni çözümler geliştirmesi
kolaylık alanları oluşturabilir.
Ayetin manevi tesellisi, insanın toplumsal sorumluluğunu da destekleyebilir:
Kolaylığın bir parçası bazen senin başkasına yaptığın yardım olabilir.
İnşirah Suresinin İlk Beş Ayeti Bu Ayete Nasıl Hazırlık Yapar
Sure adım adım ilerler:
1. Ayet:
Göğüs genişletildi.2. Ayet:
Yük kaldırıldı.3. Ayet:
Bel büken ağırlık hatırlatıldı.4. Ayet:
Zikir yükseltildi.5. Ayet:
Zorlukla beraber kolaylık vardır.Yani bu söz soyut bir slogan değildir.
Önce somut lütuflar hatırlatılır.
Sonra genel ilke açıklanır:
Zorun içinde ferahlık imkânı vardır.
Bir Sonraki Ayette Ne Anlatılacaktır
İnşirah Suresi’nin altıncı ayetinde aynı hakikat tekrar edilecektir:
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
“Gerçekten zorlukla beraber bir kolaylık vardır.”
Bu tekrar tesadüfi değildir.
Kur’an aynı cümleyi art arda iki kez vurgulayacaktır.
Bunun:
neden tekrarlandığı,
belirlilik ve belirsizlik yapısının ne ifade ettiği,
“bir zorluğa karşı iki kolaylık” şeklindeki meşhur yorumun nasıl anlaşılması gerektiği
bir sonraki ayetin merkezinde olacaktır.
Sonuç: “Şüphesiz Zorlukla Beraber Bir Kolaylık Vardır” İfadesi, Hayatın En Ağır Dönemlerinde Bile Zorluğun Bütün Ufku Tek Başına İşgal Etmediğini Ve Aynı Anda Bir Çıkış, Destek, Dönüşüm Veya Ferahlık İmkânının Bulunabileceğini Hatırlatır
İnşirah Suresi’nin beşinci ayetindeki:
“Şüphesiz zorlukla beraber bir kolaylık vardır.”
cümlesi kısa olmasına rağmen olağanüstü bir umut taşır.
Çünkü ayet:
“Zorluk yoktur.”
demez.
Zorluk vardır.
Gerçek olabilir.
Ağır olabilir.
Hatta bir önceki ayette anlatıldığı gibi:
bel bükecek kadar ağır olabilir.Ama ayet tam o noktada şunu söyler:
Zorluk yalnız değildir.
Onunla birlikte bir yusr, yani kolaylık da vardır.
Bu kolaylık:
bir insan olabilir. bir yol olabilir. yeni bir anlayış olabilir. gelişen bir güç olabilir.
henüz fark edilmemiş bir kapı olabilir.Bazen insan kolaylığı ancak sıkıntı bittikten sonra görür.
Bazen sıkıntının tam ortasında fark eder.
Bazen de kolaylık, dışarıdaki şartları değil, insanın içindeki taşıma gücünü değiştirir.
Ayetin büyük tesellisi burada yatar:
Yaşadığın zorluk, hayatındaki bütün imkânların ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Bugün yol dar olabilir.
Ama yolun tamamı dar değildir.
Bugün cevap görünmeyebilir.
Ama cevap ihtimali yok olmuş değildir.
Bugün ağır olabilir.
Ama ağırlık ebedî değildir.
Ve Kur’an bu cümleyi bir kez söylemekle yetinmeyecektir.
Hemen ardından tekrar edecektir:
“Gerçekten zorlukla beraber bir kolaylık vardır.”
Çünkü bazen insanın bir hakikati yalnız duyması değil, yeniden duyması gerekir.
