En‘âm Suresi 52. Ayette “Rablerinin Rızasını İsteyerek Sabah Akşam O’na Dua Edenleri Yanından Kovma. Onların Hesabından Sana Bir Sorumluluk Yoktur, Senin Hesabından da Onlara Bir Sorumluluk Yoktur. Eğer Onları Kovarsan Zalimlerden Olursun” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 52. ayet, son derece güçlü bir eşitlik, samimiyet ve insan onuru mesajı taşır.
Ayetin bağlamında, toplumun etkili ve seçkin kesimlerinin, Hz. Muhammed’in çevresindeki daha yoksul veya düşük statülü müminleri küçümsediği yönünde klasik tefsirlerde açıklamalar bulunur.
Kur’an’ın cevabı nettir:
Onları kovma.
Çünkü ölçü:
zenginlik değildir.
Soy değildir.
Toplumsal prestij değildir.
Allah’ın rızasını samimiyetle istemektir.
“Rablerine Sabah Akşam Dua Edenler” Kimlerdir
Bunlar Allah’a sürekli yönelen insanlardır.Buradaki “sabah akşam” ifadesi, devamlılık ve süreklilik anlamı taşır.
Yani sadece belli zamanlarda değil, hayatlarının yönü itibarıyla Allah’a bağlıdırlar.
Onların öne çıkan niteliği:
samimiyetleridir.
“Rablerinin Rızasını İsteyerek” Ne Demektir
Bu ifade niyeti merkeze alır.İnsan ibadet ederken:
gösteriş,
itibar,
kazanç,
başkalarının övgüsü
peşinde olmayabilir.
Asıl amacı Allah’ın hoşnutluğunu kazanmaktır.
Bu, İslam ahlakında ihlas kavramıyla yakından ilişkilidir.
Neden Bu İnsanların Kovulmaması Özellikle Emrediliyor
Çünkü toplumsal baskı, dini ortamları da etkileyebilir.Zengin biri:
“Ben bunlarla aynı ortamda bulunmam.”
diyebilir.
Güçlü biri:
“Bunlar giderse ben gelirim.”
diyebilir.
Ayet, bu tür sınıfçı talebi reddeder.
Yani:
Hakikat, zenginlerin rahat etmesi için yoksulları dışlamaz.
Bu Ayet Sınıfsal Ayrımcılığa Karşı mıdır
Evet, çok güçlü biçimde.İnsanlar arasında ekonomik fark olabilir.
Ama bu fark, manevi üstünlüğün ölçüsü değildir.
Bir insan fakir olabilir ve Allah katında değerli olabilir.
Bir insan zengin olabilir ama ahlaken kötü olabilir.
Bu yüzden Kur’an, maddi statüyü insan değeri ölçüsü yapmaz.
“Onların Hesabından Sana Bir Sorumluluk Yoktur” Ne Demektir
Bu ifade insanın başkasının iç dünyası üzerinde mutlak yargıç olmadığını gösterir.Sen onların hesabını vermeyeceksin.
Onlar da senin hesabını vermeyecek.
Yani insanın görevi, başkasının kalbini kesin biçimde yargılamak değildir.
Nihai hesap Allah’a aittir.
Bu Ayet “Kimse Kimseyi Eleştiremez” mi Demektir
Hayır.Yanlış davranış eleştirilebilir.
Haksızlık söylenebilir.
Ahlaki sınırlar hatırlatılabilir.
Ama insan:
“Ben onun Allah katındaki nihai durumunu kesin biliyorum.”
diyemez.
Davranış hakkında konuşmak başka, kişinin nihai hesabı hakkında hüküm vermek başkadır.
“Senin Hesabından da Onlara Bir Sorumluluk Yoktur” Neden Ekleniyor
Çünkü sorumluluk karşılıklıdır.Onlar senin hesabını taşımaz.
Sen de onların hesabını taşımazsın.
Bu, bireysel sorumluluğu güçlendirir.
İnsan kendi hayatından sorumludur.
Başkasının statüsü veya hatası, kendi görevini ortadan kaldırmaz.
“Onları Kovarsan Zalimlerden Olursun” İfadesi Neden Bu Kadar Serttir
Çünkü insanı yalnız ekonomik durumu yüzünden dışlamak ciddi bir haksızlıktır.Bir kişi sadece fakir,
güçsüz,
tanınmamış
olduğu için dini ortamdan uzaklaştırılıyorsa bu, insan onurunun ihlalidir.
Ayet bunu açıkça zulüm ile ilişkilendirir.
Bu Ayet Peygamberin de Uyarılabildiğini mi Gösterir
Evet.Kur’an, Hz. Muhammed’e doğrudan sınır koyar.
Bu çok önemlidir.
Peygamber bile toplumun seçkinlerinin baskısına göre hareket edemez.
Ölçü, insanların statüsü değil vahyin ilkeleridir.
Bu aynı zamanda Kur’an’ın peygamberi ilahlaştırmadığını da gösterir.
Dinin Kapısı Kimlere Açıktır
Samimiyetle yönelen herkese.Zengine.
Fakire.
Eğitimliye.
Eğitimsiz olana.
Güçlüye.
Güçsüze.
Kur’an’ın temel mesajında dini hakikat, belirli bir elit grubun özel mülkü değildir.
Bir İbadet Ortamında Statü Ayrımı Yapmak Neden Tehlikelidir
Çünkü dinî ortamın ruhunu bozar.İnsanlar:
kim daha zengin,
kim daha ünlü,
kim daha etkili
diye sıralanmaya başlarsa samimiyet geri plana düşer.
Oysa ibadetin merkezinde Allah’a yöneliş olmalıdır.
Bu Ayet Gösterişçi Dindarlığa Karşı Ne Söyler
Şunu:Allah’ın rızasını istemek, insanların alkışını istemekten farklıdır.
Bir kişi çok görünür olabilir ama samimiyetsiz olabilir.
Başka biri kimsenin dikkatini çekmez ama son derece içten olabilir.
Bu yüzden insanın dış görünüşü ile iç değeri aynı şey değildir.
Fakirlik Otomatik Manevi Üstünlük Sağlar mı
Hayır.Bu ayet fakirliği kutsallaştırmaz.
Zenginliği de otomatik olarak kötülemez.
Asıl ölçü:
iman,
samimiyet,
ahlak,
Allah’a yöneliş
gibi niteliklerdir.
Ekonomik durum tek başına manevi değeri belirlemez.
En‘âm 51 ve 52 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
En‘âm 51’de:Allah’tan başka nihai dost ve bağımsız şefaatçi olmadığı
hatırlatılmıştı.
En‘âm 52’de ise bunun sosyal sonucu gösterilir:
Eğer nihai hesap Allah’a aitse, sen insanları kendi statü ölçülerine göre dışlayamazsın.
Yani:
Hesap Allah’a ait → insanı statüsüne göre yargılama.
Bu Ayet Dini Topluluklara Ne Söyler
Çok açık bir şey söyler:Kapılarınızı sadece seçkinlere göre açmayın.
Yoksulu küçümsemeyin.
Yeni geleni dışlamayın.
Sosyal konumu düşük olanı arka plana itmeyin.
Dini topluluk, statü kulübüne dönüşmemelidir.
İnsan Başkasını Neden Statüsüne Göre Değerlendirir
Çünkü görünür ölçüler kolaydır.Para görünür.
Meslek görünür.
Ünvan görünür.
Takipçi sayısı görünür.
Ama:
samimiyet,
vicdan,
merhamet,
ihlas
görünmeyebilir.
İnsan bu yüzden kolayca dış görünüşe aldanabilir.
Bu Ayet Günümüz Sosyal Hayatına Nasıl Uygulanabilir
Bir insanı sadece:kıyafeti,
geliri,
mesleği,
eğitimi,
çevresi
nedeniyle küçümsememek gerekir.
Bir restoranda çalışan insanla şirket sahibinin insanlık değeri aynıdır.
Maddi konum, insan onurunun derecesini belirlemez.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Allah’ın değer verdiği insanı, sen dünyanın ölçüleriyle küçümseme.
Sen onun banka hesabını görürsün.
Allah niyetini bilir.
Sen ünvanına bakarsın.
Allah kalbine bakar.
Sen dışarıdaki statüyü görürsün.
Allah insanın samimiyetini bilir.
Bu yüzden insan hakkında kibirle hüküm vermek tehlikelidir.
En‘âm Suresi 52. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 52. ayet, dinin sosyal düzeni hakkında son derece köklü bir ilke getirir:Hakikat zenginlerin özel salonu değildir.
Allah’a ulaşmak için;
soyadı,
servet,
ünvan,
itibar
gerekmiyor.
İhlas gerekiyor.
Bu yüzden ayette dikkat çekici olan şey, yoksul insanların sadece korunması değildir.
Onları kovmanın zulüm olarak nitelenmesidir.
Bu çok ciddi bir ifadedir.
Çünkü insanı fakirliği yüzünden dışlamak yalnız kaba bir davranış değildir.
Onun insan onuruna karşı haksızlıktır.
Bugün aynı tehlike farklı biçimlerde devam edebilir.
Bir insan:
yeterince şık giyinmediği için,
fazla eğitimli olmadığı için,
tanınmadığı için,
ekonomik gücü olmadığı için
bir ortamda görünmez hâle getirilebilir.
Dini ortamda bu daha da ağır bir çelişki oluşturur.
Çünkü dinin söylediği:
“Allah katında değer, dünyadaki statüyle ölçülmez.”
olduğu hâlde insanlar tam tersini yaşayabilir.
Ayet aynı zamanda çok önemli bir sınır koyar:
“Onların hesabından sana bir şey yok.”
Yani sen insanın kalbini tamamen bilmiyorsun.
Belki küçümsediğin insan senden daha samimidir.
Belki hiç önemsemediğin biri Allah’a senden daha içten yöneliyordur.
Belki insanların alkışladığı kişi ise kendi içinde çok başka biridir.
Bu yüzden insanları kategorilere ayırırken dikkat etmek gerekir.
Ve belki En‘âm 52’nin bugün için en güçlü cümlesi şudur:
İnsanın değerini cebindeki para, taşıdığı ünvan veya oturduğu masa belirlemez; Allah’a yönelişindeki samimiyet belirler. Hakikatin kapısından, zengini memnun etmek için fakiri kovmak ise yalnız kibir değil, zulümdür.
