En‘âm Suresi 36. Ayette “Ancak İşitenler Davete Cevap Verir. Ölüleri ise Allah Diriltir; Sonra Hepsi O’na Döndürülür” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 36. ayet, bir önceki ayetteki hidayet, irade ve peygamberin herkesi zorla ikna edemeyeceği temasını devam ettirir.
Ayet çok kısa ama son derece yoğun iki cümle kurar:
“Ancak işitenler davete cevap verir.”
Ve:
“Ölüleri Allah diriltir; sonra hepsi O’na döndürülür.”
Buradaki “işitmek” sadece biyolojik olarak ses duymak değildir.
Çünkü önceki ayetlerde bazı insanların Hz. Muhammed’i dinlediği hâlde anlamadığı anlatılmıştı.
Demek ki Kur’an’ın sözünü ettiği gerçek işitme:
duymak + anlamaya açık olmak + cevap vermek
bütünüdür.
“Ancak İşitenler Davete Cevap Verir” Ne Demektir
Buradaki işitme fiziksel işitmeden daha derindir.Bir insan Kur’an’ı kulağıyla duyabilir.
Ama zihnen kapalı olabilir.
Başka biri ise gerçekten dinler.
Düşünür.
Kendisine yöneltilen soruyu ciddiye alır.
İşte ayetin “işitenler” dediği kişiler, yalnız sesi alan değil, anlamı içeri alan kişilerdir.
Her Duyan Neden Cevap Vermiyor
Çünkü duymak ile kabul etmek arasında birçok engel olabilir.Kibir.
Önyargı.
Çıkar.
Korku.
Aidiyet.
Alışkanlık.
İnsan bir mesajı açıkça duyduğu hâlde:
“Bunu kabul edersem hayatımı değiştirmem gerekir.”
diye düşünebilir.
Bu nedenle bazen problem kulakta değil, iradede ve kalpte olur.
Gerçekten “İşitmek” Ne Anlama Gelir
Gerçek işitmek şunları içerir:Karşındakinin ne dediğini anlamaya çalışmak.
Cevabı önceden hazırlamamak.
Kendi önyargılarını askıya alabilmek.
Yanlış olabileceğini kabul etmek.
Ve gerekirse davranışını değiştirmek.
Bu nedenle işitmek, ayette ahlaki bir fiil hâline gelir.
“Davete Cevap Vermek” Ne Demektir
Bu ifade Allah’ın ve vahyin çağrısına karşılık vermeyi anlatır.Yani yalnız:
“Duydum.”
demek yetmez.
Mesaj:
tevhide,
adalete,
sorumluluğa,
ahlaka,
hesaba
çağırıyorsa insan bunun karşısında bir tavır alır.
Cevap, hayatın yönünü etkileyen bir karşılıktır.
Hidayet Sadece Bilgi Meselesi midir
Hayır.Bilgi önemlidir ama tek başına yeterli olmayabilir.
İnsan neyin doğru olduğunu bilip yine de uygulamayabilir.
Bu yüzden hidayet sadece:
“Doğruyu öğrenmek.”
değil,
“Doğruya yönelmek.”
anlamını da taşır.
En‘âm 36’da cevap verebilmek, işte bu içsel yönelişle ilişkilidir.
“Ölüleri Allah Diriltir” İfadesi Gerçek Ölümü mü Anlatıyor
Temel anlamı evet.Ayet ölümden sonra dirilişi vurgular.
İnsan öldükten sonra Allah tarafından yeniden diriltilecektir.
Bu, surenin önceki ayetlerinde tartışılan:
“Biz tekrar diriltilecek değiliz.”
iddiasına da doğrudan cevap niteliğindedir.
Kur’an açısından ölüm nihai yok oluş değildir.
Buradaki “Ölüler” Mecazi Olarak Kalben Ölü İnsanları da Anlatıyor Olabilir mi
Bazı yorumlarda manevi bir çağrışım kurulabilir.Çünkü ayetin ilk yarısında “işitenler”den söz edilir.
Bu nedenle hakikate tamamen kapanmış insanlar için manevi ölüm benzetmesi düşünülebilir.
Ancak ayetin açık ve temel anlamı, gerçek ölülerin Allah tarafından diriltilmesidir.
Mecazi okumayı temel anlamın yerine koymamak gerekir.
Allah’ın Ölüleri Diriltmesi Neden Burada Hatırlatılıyor
Çünkü peygambere önemli bir sınır gösteriliyor.Sen yaşayan bir insana mesajı ulaştırırsın.
Ama kalben tamamen kapanmış birini zorla açamazsın.
Nasıl gerçek ölüyü diriltmek Allah’ın kudretiyse, nihai hidayet de insanın kontrolünde değildir.
Bu yüzden ayet peygamberin omuzundaki yükü hafifletir.
Bu Ayet Peygamberin Görevini Nasıl Sınırlar
Peygamber:anlatır,
uyarır,
açıklar,
örnek olur.
Ama insanların iç dünyasını zorla değiştiremez.
Bu çok önemli bir ilkedir.
Tebliğ vardır.
Ama zorunlu iman üretme yetkisi yoktur.
Bu, En‘âm 35 ile güçlü biçimde bağlantılıdır.
“Sonra Hepsi O’na Döndürülür” Ne Anlama Gelir
Bu ifade bütün insanların sonunda Allah’ın huzuruna döneceğini anlatır.İnanan.
İnanmayan.
Güçlü.
Zayıf.
Zengin.
Fakir.
Herkes.
Bu dönüş, hesap ve nihai yüzleşme anlamı taşır.
Yani dünya hayatındaki bütün farklılıkların üzerinde ortak bir son vardır:
Allah’a dönüş.
Allah’a Dönmek Ne Demektir
İnsan zaten Allah’ın egemenliği dışına çıkmış değildir.Buradaki “dönüş”, Allah’ın huzurunda hesap verme ve nihai hükme çıkma anlamında anlaşılır.
Yani insan:
dünyaya gelir,
yaşar,
ölür,
diriltilir
ve Allah’ın hükmüyle karşılaşır.
Bu, Kur’an’daki hayat tasavvurunun temel çizgilerinden biridir.
İnsan Neden Sonunda Allah’a Döneceğini Unutur
Çünkü günlük hayat çok güçlüdür.İş.
Para.
Aile.
Sorunlar.
Planlar.
İnsan bunlarla uğraşırken sanki hayat hiç bitmeyecekmiş gibi yaşayabilir.
Ayet ise insana perspektif verir:
Bütün bu koşuşturmanın bir sonu ve hesabı vardır.
Bu, hayatı anlamsızlaştırmaz.
Tam tersine daha anlamlı hâle getirir.
Bu Ayet İnsanın Başkasını Değiştirme Takıntısını Nasıl Sorgular
Çok güçlü biçimde sorgular.İnsan bazen:
“Ben anlatırsam mutlaka değişmeli.”
diye düşünür.
Ama ayet gösterir ki gerçek cevap, kişinin içsel işitmesine bağlıdır.
Sen kapıyı gösterebilirsin.
Ama o kapıdan geçecek olan başkasıdır.
Bu yüzden insan başkalarını değiştirmek için kendisini tüketmemelidir.
Bir İnsan Ne Zaman Gerçekten Dinlemeye Başlar
Kendi kesinliğini biraz bıraktığında.Şöyle diyebildiğinde:
“Belki bilmediğim bir şey vardır.”
“Belki ben de yanılıyor olabilirim.”
“Karşımdaki gerçekten ne söylüyor?”
Bu sorular zihinsel açıklığın başlangıcıdır.
Gerçek dinleme, insanın kendi fikrini geçici olarak susturabilmesini gerektirir.
En‘âm 35 ve 36 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
En‘âm 35’te:İnsanların yüz çevirmesi karşısında peygamberin kendisini tüketmemesi
istenmişti.
En‘âm 36’da ise neden açıklanır:
Ancak gerçekten işitenler cevap verir.
Yani:
Görevini yap → Mesajı ulaştır → Herkesi zorla değiştirmeye çalışma → Gerçek cevap gönüllü işitmeden doğar.
Bu çok güçlü bir bütünlük oluşturur.
Bu Ayet Eğitim ve İletişim Açısından Ne Öğretir
Bilgiyi vermek ile bilgiyi aldırmak aynı şey değildir.Bir öğretmen çok iyi anlatabilir.
Ama öğrenci dinlemiyorsa bilgi içeri girmeyebilir.
Bir ebeveyn doğru nasihat verebilir.
Ama çocuk hazır değilse o söz hemen etkili olmayabilir.
Bu nedenle iyi iletişim yalnız konuşmayı değil, karşı tarafın gerçekten dinleyebileceği alanı oluşturmayı da gerektirir.
Bu Ayet Umutsuzluk mu Veriyor
Hayır.Tam tersine iki yönlü umut taşır.
Birincisi:
Gerçekten dinleyen insan cevap verebilir.
İkincisi:
Ölüleri bile dirilten Allah’ın kudreti sınırsızdır.
Bu nedenle insan görevini yapar ama nihai sonucu Allah’a bırakır.
Bu, hem sorumluluk hem huzur üretir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Konuşmadan önce dinlemeyi, cevap vermeden önce anlamayı öğren.
Bugün insanlar çok konuşuyor.
Ama gerçekten dinlemek daha nadir.
Herkes cevap hazırlıyor.
Herkes tarafını savunuyor.
Oysa hakikate yaklaşmak için bazen en büyük ihtiyaç yeni bir söz değil, gerçek bir kulaktır.
En‘âm Suresi 36. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 36. ayet, insanın hakikatle ilişkisinde çok temel bir şeyi ortaya koyar:Gerçek dönüşüm, gerçekten dinlemekle başlar.
İnsan sürekli konuşabilir.
Tartışabilir.
Savunabilir.
Ama hiç dinlemeyebilir.
Bazen bir insanın hayatını değiştiren şey daha fazla bilgi değil, yıllardır duyduğu bir cümleyi ilk defa gerçekten işitmesidir.
Aynı söz.
Aynı ayet.
Aynı öğüt.
Ama bu kez içeri girer.
Çünkü insan hazırdır.
İşte ayetin:
“Ancak işitenler cevap verir.”
ifadesi bu yüzden çok derindir.
Hakikat kapıyı çalabilir.
Ama insan içeriden açmalıdır.
Zorla açılan kapı gerçek kabul üretmez.
Sonra ayet bir anda ölüm ve dirilişe geçer:
“Ölüleri Allah diriltir.”
Bu da insana sınırını hatırlatır.
Sen insanlara seslenirsin.
Ama hayat veren sen değilsin.
Sen anlatırsın.
Ama kalbi dönüştüren sen değilsin.
Sen çabalarsın.
Ama nihai sonuç senin mülkün değildir.
Bu düşünce insana iki şeyi aynı anda öğretir:
Sorumluluk ve teslimiyet.
Sorumluluk:
Çünkü mesajı doğru anlatmalısın.
Teslimiyet:
Çünkü sonucu zorla üretemezsin.
Ve ayetin son cümlesi bütün insanlığı aynı noktada buluşturur:
“Sonra hepsi O’na döndürülür.”
Demek ki bugün bizi ayıran bütün kimliklerin, tartışmaların ve üstünlük iddialarının sonunda ortak bir gerçek vardır:
Hepimiz döneceğiz.
Bu yüzden insanın en önemli sorularından biri şudur:
Ben gerçekten neyi işitiyorum ve duyduğum hakikat karşısında nasıl cevap veriyorum?
Belki de En‘âm 36’nın bugün için en güçlü cümlesi şudur:
Hakikatin sesi herkese ulaşabilir; fakat yalnız gerçekten dinleyen insan onun çağrısına cevap verir. Ve sonunda konuşan da susan da, kabul eden de reddeden de aynı Rabbin huzuruna dönecektir.
