Tekâsür Suresi 8. Ayette “Sonra O Gün Nimetlerden Mutlaka Sorguya Çekileceksiniz” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Nimetlerin Hesabı, Sağlık, Zaman, Servet, Güvenlik, Şükür, İsraf, Sorumluluk, Çokluk Yarışı Ve İnsan Hayatının Gerçek Zenginliği Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
“ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ — Sümme Le Tus’elünne Yevmeizin Ani’n Naîm” Ne Demektir
Tekâsür Suresi’nin sekizinci ve son ayetinde şöyle buyrulur:
ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
Anlam olarak:
“Sonra o gün nimetlerden mutlaka sorguya çekileceksiniz.”
(Tekâsür Suresi, 102/8)
Sure:
çokluk yarışıyla başlamış,
kabirlerle devam etmiş,
ahiret gerçeğinin görülmesine kadar ilerlemişti.Şimdi finalde insanın karşısına son derece kişisel bir soru çıkar:
Sana verilen nimetlerle ne yaptın?
“Naîm — Nimetler” Ne Anlama Gelmektedir
Naîm, nimet, rahatlık, bolluk ve insanın faydalandığı güzel imkânlar anlamına gelir.
Bu kavram yalnız:
para,
ev,
mülk
ile sınırlı değildir.
Nimet çok daha geniş düşünülebilir:
sağlık,
zaman,
su,
yiyecek,
güvenlik,
akıl,
bilgi,
dostluk,
aile,
dinlenme imkânı.
İnsanın sıradan sandığı pek çok şey aslında büyük bir nimettir.
Nimetlerden “Sorgulanmak” Ne Anlama Gelmektedir
Sorgulanmak, nimetin kendisinin suç olduğu anlamına gelmez.
Asıl soru:
Bu nimet nasıl kullanıldı?
Örneğin servet için:
Nasıl kazanıldı?
Nereye harcandı?
Paylaşılması gereken yerde paylaşıldı mı?
Sağlık için:
İyiliğe mi kullanıldı?
Zarara mı dönüştürüldü?
Zaman için:
Anlamlı mı yaşandı?
Yoksa tamamen israf mı edildi?
Yani nimet, beraberinde ahlaki sorumluluk taşır.
Şükür Sadece “Teşekkür Etmek” midir
Şükür yalnız söz değildir.
“Şükürler olsun.”
demek önemlidir; fakat şükrün davranış boyutu da vardır.
Sağlığa şükür:
onu korumaya çalışmak.
Mala şükür:
onu zulüm ve israf için kullanmamak.
Bilgiye şükür:
onu faydaya dönüştürmek.
İmkâna şükür:
başkalarının hayatını da güzelleştirmek.
Bu nedenle gerçek şükür, nimetin amacına uygun kullanılmasıdır.
Bir Bardak Su Bile Nimet Sayılır mı
Evet.
İnsan bazı nimetleri sürekli sahip olduğu için fark etmez.
Temiz su.
Bir lokma yemek.
Nefes almak.
Uyuyabilmek.
Güvenli bir yerde oturabilmek.
Bunlar kaybedilene kadar sıradan görünebilir.
Tekâsür Suresinin finali insanın dikkatini tam da bu görünmeyen zenginliğe çevirir:
Sahip olduklarının ne kadarını gerçekten fark ediyorsun?
Sağlık Neden En Büyük Nimetlerden Biri Olarak Düşünülebilir
Sağlık çoğu zaman kaybedilene kadar görünmez.
İnsan sağlıklıyken:
yürümeyi,
nefes almayı,
uyumayı,
yemek yemeyi
olağan kabul eder.
Ama hastalık geldiğinde sıradan görünen şeylerin gerçek değeri anlaşılır.
Bu nedenle sağlık nimeti yalnız keyif değil, aynı zamanda:
zamanı ve gücü nasıl kullandığımız konusunda bir sorumluluktur.
Zaman da Hesabı Sorulacak Bir Nimet midir
Evet, İslam ahlakı açısından zaman çok temel bir nimettir.
Çünkü diğer birçok şey yeniden kazanılabilir.
Para kaybedilir, tekrar kazanılabilir.
Eşya bozulur, yenisi alınabilir.
Ama geçen bir saat:
geri getirilemez.
Bu yüzden insanın en değerli sermayelerinden biri ömrüdür.
Tekâsür’ün “oyalama” eleştirisi de aslında zamanın yanlış kullanımına doğrudan dokunur.
Servet Nimet Olduğu Kadar İmtihan da mıdır
Evet.
Servet:
rahatlık,
imkân,
özgürlük
sağlayabilir.
Ama aynı zamanda insanın:
adaletini,
şükrünü,
cömertliğini
sınayabilir.
İnsan malı kendisine verilmiş mutlak mülk gibi görürse tekâsüre kapılabilir.
Ama onu:
emanet ve sorumluluk
olarak görürse servetin anlamı değişir.
Rahat Bir Hayat Yaşamak Yanlış mıdır
Hayır.
Kur’an’ın nimet eleştirisi:
rahatlığı,
güzelliği,
dünya nimetlerinden faydalanmayı
otomatik olarak kötü ilan etmez.
Sorun:
nimeti putlaştırmak,
şükretmemek,
israfa dönüştürmek,
başkalarının hakkını çiğneyerek kullanmak
olabilir.
Yani mesele rahat yaşamak değil, rahatlığın insanı ahlaken uyutup uyutmadığıdır.
İsraf Nimet Sorumluluğuyla Nasıl İlişkilidir
İsraf, nimetin değerini kaybetmesine yol açan önemli davranışlardan biridir.
Yemek çöpe gidebilir.
Su gereksiz yere tüketilebilir.
Para anlamsız gösterişe harcanabilir.
Zaman sürekli boş uğraşlara verilebilir.
İsrafın ortak noktası şudur:
İmkân vardır ama hikmetli kullanılmamıştır.
Bu nedenle nimetin hesabı, yalnız sahip olmayı değil kullanma biçimini de içerir.
Başkalarının Sahip Olmadığı Bir Nimete Sahip Olmak Sorumluluğu Artırır mı
Evet, düşünülebilir.
Bir insanın:
daha fazla bilgi,
daha fazla servet,
daha fazla güç
sahibi olması, aynı zamanda daha büyük bir etki alanına sahip olması demektir.
Bu da doğal olarak daha geniş bir sorumluluk getirebilir.
Çünkü imkân arttıkça:
iyilik yapma kapasitesi
de artar.
Nimet bu nedenle yalnız ayrıcalık değil, emanet olarak da görülmelidir.
Akıl Ve Bilgi de Nimet midir
Kesinlikle.
İnsan düşünme,
öğrenme,
anlama
yeteneğine sahiptir.
Bilgi:
insanı geliştirebilir,
toplumu iyileştirebilir.
Ama aynı bilgi:
manipülasyon,
haksız kazanç,
zarar
için de kullanılabilir.
Bu nedenle bilgi nimeti de ahlaki olarak nötr değildir; nasıl kullanıldığı önemlidir.
Güvenlik Ve Huzur Neden Büyük Nimetlerdir
İnsan çoğu zaman güvenli bir ortamda yaşarken bunu fark etmeyebilir.
Ama savaş,
şiddet,
kaos
yaşayan toplumlarda güvenli bir gece uykusunun bile ne kadar büyük nimet olduğu anlaşılır.
Bu yüzden nimeti yalnız sahip olduğumuz eşyalarda aramak eksiktir.
Bazen en büyük nimet:
korkmadan yaşayabilmektir.
Aile, Dostluk Ve Sevgi de Nimetlerin İçinde Düşünülebilir mi
Evet.
İnsan yalnız maddi varlıklarla yaşamaz.
Bir insanın:
sevildiğini bilmesi,
güvenebileceği insanlarının olması,
yalnız kalmaması
çok büyük bir nimettir.
Ama bu nimetler de ihmalle kaybedilebilir.
İnsan bazen para kazanmak uğruna hayatındaki insanlara vakit ayırmaz.
Tekâsür Suresi tam burada çok güçlü bir soru doğurur:
Daha fazlasını kazanırken zaten sahip olduğun değerleri mi kaybediyorsun?
Tekâsür İle Nimetlerin Hesabı Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Sure:
“Çokluk yarışı sizi oyaladı.”
diye başlamıştı.
Sonunda ise:
“Nimetlerden sorgulanacaksınız.”
der.
Bu son derece anlamlıdır.
İnsan başlangıçta:
“Daha fazla nasıl elde ederim?”
diye soruyordu.
Sure sonunda soru tersine çevrilir:
“Elde ettiklerini nasıl kullandın?”
Tekâsürün panzehiri yalnız daha az şeye sahip olmak değil, sahip olunanların sorumluluğunu fark etmektir.
Nimet Bilinci İnsanı Daha Mutlu Yapabilir mi
Evet, tefekkür açısından güçlü biçimde.
İnsan sürekli eksik olana bakarsa:
hep yetersizlik hissedebilir.
Ama sahip olduğu nimetleri fark etmeye başladığında:
şükür,
tatmin,
denge
artabilir.
Bu, hedeflerinden vazgeçmek değildir.
İnsan gelişebilir ve aynı zamanda:
“Şu anda da çok şeyim var.”
diyebilir.
Tekâsür ise tam tersine insanı sürekli eksiklik hissinde tutar.
Tekâsür Suresinin Bütün Ayetleri Nasıl Bir Anlam Zinciri Kurmaktadır
Sure baştan sona olağanüstü bir yapı taşır:
1. Ayet: Çokluk yarışı sizi oyaladı. 2. Ayet: Kabirlere kadar.
3. Ayet: Yakında bileceksiniz. 4. Ayet: Sonra yine yakında bileceksiniz. 5. Ayet: İlme’l yakîn.
6. Ayet: Cehennemi göreceksiniz. 7. Ayet: Aynü’l yakîn ile göreceksiniz. 8. Ayet: Nimetlerden sorgulanacaksınız.Sure böylece:
çokluk → ölüm → kesinlik → yüzleşme → hesap
zinciriyle tamamlanır.
Tekâsür Suresinden Sonra Hangi Sure Gelmektedir
Tekâsür Suresi burada tamamlanır.
Kur’an sıralamasında bir sonraki sure:
Asr Suresidir.
İlk ayeti şöyledir:
وَالْعَصْرِ
Anlam olarak:
“Asra, zamana andolsun.”
Bu geçiş son derece anlamlıdır.
Tekâsür Suresi insanın:
çokluk uğruna oyalanmasınıeleştirmişti.
Asr Suresi ise doğrudan:
zamanayemin ederek başlayacaktır.
Ardından:
“Şüphesiz insan gerçekten ziyan içindedir.”
buyrulacaktır.
Yani Tekâsür’de kaybedilen şeyin belki de en büyüğü, Asr Suresinde doğrudan karşımıza çıkacaktır:
Ömür.
Sonuç: “Sonra O Gün Nimetlerden Mutlaka Sorguya Çekileceksiniz” İfadesi, Tekâsür Suresinin Finalinde İnsanın Sahip Olduğu Sağlık, Zaman, Servet, Güvenlik, Bilgi Ve Diğer İmkânların Yalnız Birer Ayrıcalık Değil Aynı Zamanda Sorumluluk Olduğunu, Gerçek Şükrün Nimeti Doğru Kullanmakla Tamamlandığını Ve Hayatın Değerinin Ne Kadar Biriktirildiğinden Çok Verilenlerin Nasıl Değerlendirildiğiyle Ölçüleceğini Bildiren Muhteşem Bir Hesap Ayetidir
Tekâsür Suresi son ayetinde insanın bütün değer sistemini tersine çevirir.
Sure başlarken insan:
“Daha fazla istiyorum.”
diyordu.
Sonunda ise ona şöyle denir:
“Sana verilenlerden sorgulanacaksın.”
Bu dönüş çok büyüktür.
İnsan nimeti çoğu zaman yalnız:
hak,
kazanç,
sahiplik
olarak görür.
Ama ayet nimete başka bir boyut ekler:
sorumluluk.
Sağlığın varsa:
onu nasıl kullandın?
Zamanın varsa:
nereye harcadın?
Paran varsa:
nasıl kazandın ve ne yaptın?
Bilgin varsa:
kime fayda sağladın?
Gücün varsa:
kimi korudun?
Huzurun varsa:
kıymetini bildin mi?
Bu sorular insanın hayatını çok farklı bir yere taşır.
Çünkü zenginlik artık yalnız:
“Ne kadarım var?”
sorusu değildir.
Gerçek zenginlik:
“Elimdeki şeylerle ne kadar anlamlı bir hayat kurdum?”
sorusuna dönüşür.
Tekâsürün temel problemi de burada çözülür.
İnsan daha fazlasının peşinde koşarken elindeki nimeti fark etmiyorsa aslında zenginleşirken yoksullaşabilir.
Çünkü:
malı artar,
şükrü azalır.
Eşyası artar,
zamanı azalır.
Görünürlüğü artar,
huzuru azalır.
İşte surenin finali bu nedenle olağanüstüdür.
Allah insana:
“Neden daha fazlasına sahip olmadın?”
diye sormaz.
Ayetin vurgusu:
“Sahip olduğun nimetlerle ne yaptın?”
sorusudur.
Ve bu soru insanı sürekli başkalarının hayatına bakmaktan çıkarıp kendi elindekilere döndürür.
Belki de gerçek şükür tam burada başlar:
Bir bardak suyun sıradan olmadığını fark etmek.
Sağlıklı bir sabahın sıradan olmadığını fark etmek.
Sevdiğin insanların yanında olmasının sıradan olmadığını fark etmek.
Bir gün daha yaşamanın sıradan olmadığını fark etmek.
Ve bütün bunları tüketmek yerine anlamlı biçimde kullanmak.
Tekâsür Suresi böylece çokluk yarışını sona erdirir ve insanı bir sonraki sureye hazırlar:
Asr.
Yani:
zaman.
Çünkü bütün nimetlerin içinde belki de en sessiz kaybolanı odur.
Ve bir sonraki sure insanın tam bu kaybını çok sarsıcı biçimde ilan edecektir:
“Asra andolsun; insan gerçekten ziyan içindedir.”
Son düzenleme:
