Tekâsür Suresi 5. Ayette “Hayır! Eğer Kesin Bilgiyle Bilseydiniz” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve İlme’l Yakîn, Kesinlik, Bilgi İle Yaşamak Arasındaki Fark, Ölüm Bilinci, Çokluk Yarışı, Şüphe, Farkındalık, Hesap Ve İnsanın Hakikati Gerçekten Bilmesi Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
“كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ — Kellâ Lev Ta’lemûne İlme’l Yakîn” Ne Demektir
Tekâsür Suresi’nin beşinci ayetinde şöyle buyrulur:
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ
Anlam olarak:
“Hayır! Eğer kesin bilgiyle bilseydiniz…”
(Tekâsür Suresi, 102/5)
Önceki iki ayette:
“Yakında bileceksiniz.”
uyarısı iki kez tekrar edilmişti.
Şimdi sure çok daha derin bir noktaya geçer:
Mesele yalnız bilmek değildir.
Mesele:
kesin bir bilgiyle bilmek
ve bu bilginin insanın hayatını gerçekten değiştirmesidir.
“İlme’l Yakîn” Ne Anlama Gelmektedir
İlme’l yakîn, kelime olarak:
“kesinliğe dayanan bilgi”
anlamına gelir.
Yani:
tahmin,
söylenti,
zayıf kanaat
değil;
insanın zihninde güçlü bir kesinlik taşıyan bilgi söz konusudur.
Buradaki temel mesele şudur:
İnsan ölüm ve hesap hakikatini yalnız duymuş olmamalı; onu varoluşunu şekillendirecek kadar ciddi bilmelidir.
Ayetin Cümlesi Neden Tamamlanmamış Gibi Görünmektedir
Ayet:
“Eğer kesin bilgiyle bilseydiniz…”
der ve doğrudan sonuç cümlesini açık biçimde söylemez.
Bu, retorik açıdan çok güçlüdür.
Sanki devamı insanın zihnine bırakılır:
Eğer gerçekten bilseydiniz…
bu kadar oyalanmazdınız.
bu kadar tekâsüre kapılmazdınız.
hayatın önceliklerini farklı kurardınız.
Eksik bırakılmış yapı, anlamı daraltmak yerine daha da büyütür.
“Kellâ — Hayır!” İfadesi Burada Neyi Reddeder
Bir kez daha:
كَلَّا — Kellâ
gelir.
Bu kelime insanın içinde bulunduğu yanlış bilinç hâlini keser.
Yani:
“Hayır, böyle yaşamaya devam etmeniz doğru değil.”
“Hayır, çokluk yarışını gerçek başarı sanmayın.”
“Hayır, bildiğinizi sanmanız yeterli değil.”
gibi güçlü bir uyarı tonu oluşturur.
Bilgi İle Kesin Bilgi Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
İnsan birçok şeyi bilgi olarak bilir.
Örneğin:
ölümlü olduğunu bilir.
zamanın sınırlı olduğunu bilir.
servetin mezara götürülemeyeceğini bilir.
Ama bütün bunları bilmesine rağmen sanki:
ölmeyecekmiş,
zamanı bitmeyecekmiş,
mülkü sonsuza kadar kalacakmış
gibi yaşayabilir.
Demek ki bilgi zihindedir ama kesinliğin etkisi hayata tam yansımamıştır.
İnsan Ölümü Bildiği Hâlde Neden Ölüm Bilinciyle Yaşamaz
Çünkü insan zihni uzak gördüğü gerçeklikleri günlük hayatın gerisine atabilir.
Ölüm:
kesindir.
Ama zamanı belirsizdir.
Bu belirsizlik insana:
“Daha çok zamanım var.”
hissi verebilir.
Tekâsür Suresi ise bu psikolojik rahatlığı sarsar.
Kesin bilgi:
ölümü düşünmekten ibaret değil;
ölümlü oluşun bugünkü tercihler üzerinde etkili olmasıdır.
Kesin Bilgi İnsanın Hayat Yönünü Nasıl Değiştirir
Bir insan gerçekten:
zamanının sınırlı olduğunu,
hesap vereceğini,
nimetlerin sorgulanacağını
derin biçimde kavrarsa bazı öncelikleri değişebilir.
Daha az:
kibir,
gereksiz rekabet,
boş gösteriş
ve daha fazla:
iyilik,
sorumluluk,
şükür
hayatında yer bulabilir.
Çünkü güçlü bilgi doğal olarak davranış üzerinde baskı oluşturur.
Bir Tehlikeyi Kesin Bilmekle Tahmin Etmek Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Bir insan bir binada yangın çıktığını sadece:
“Belki vardır.”
diye düşünürse daha yavaş hareket edebilir.
Ama:
“Yangın kesin.”
bilgisine ulaşırsa davranışı anında değişir.
Ayetin “ilme’l yakîn” vurgusu da buna benzer bir bilinç farkını düşündürür.
Ahiret insan için yalnız teorik ihtimal gibi kalırsa yaşam biçimini zayıf etkiler.
Kesinlik arttıkça ahlaki ciddiyet de artar.
İlme’l Yakîn Tekâsür Hastalığını Nasıl Tedavi Edebilir
Tekâsür insana şunu söyler:
Daha fazlasını biriktir.
Daha üstün ol.
Daha çok görün.
İlme’l yakîn ise sorar:
“Bütün bunlar nerede bitecek?”
Ölümün ve hesabın kesinliği güçlü biçimde hissedildiğinde insan:
nicelik yarışını
mutlaklaştırmaktan vazgeçebilir.
Çünkü artık her şey daha büyük bir sonuç perspektifine yerleştirilmiştir.
Kesin Ahiret Bilinci İnsanı Mal Ve Başarıdan Uzaklaştırmalı mıdır
Hayır.
Ayet:
çalışmayı,
kazancı,
başarıyı
reddetmez.
Sorun bunların insanı oyalaması ve hayatın nihai anlamına dönüşmesidir.
Kesin ahiret bilinci insana:
kazan ama adaletle,
başar ama kibirsiz,
sahip ol ama esir olma
ölçüsü verebilir.
Yani mesele dünyadan kaçmak değil, dünyayı yerli yerine koymaktır.
İnsan Gerçekten Neye İnandığını Davranışlarından Anlayabilir mi
Büyük ölçüde evet.
Bir insan:
“Zaman çok değerli.”
diyebilir.
Ama günlerinin tamamını anlamsız şeylerle geçiriyorsa söylediği bilgiyle yaşadığı hayat arasında mesafe vardır.
Aynı şekilde:
“Ölüm kesin.”
deyip hiç ölmeyecekmiş gibi yaşamak da bilgi ile davranış arasındaki uçurumu gösterir.
Bu nedenle kesinlik yalnız sözde değil, önceliklerde görünür.
İlme’l Yakîn İnsanı Daha Huzurlu da Yapabilir mi
Evet.
Kesinlik yalnız korku üretmez.
Aynı zamanda:
neyin önemli,
neyin geçici
olduğunu daha net görmeye yardım edebilir.
İnsan her küçük kaybı dünyanın sonu gibi görmez.
Her başarısızlığı kimliğinin çöküşü saymaz.
Çünkü hayatını daha büyük bir perspektifte değerlendirir.
Bu da bir çeşit ölçü ve iç denge sağlayabilir.
Şüphe İle Yakîn Birbirinin Tam Zıddı mıdır
Yakîn, güçlü kesinlik ve güven anlamı taşır.
Şüphe ise kararsızlık veya kesin olmama hâlidir.
Ancak insanın düşünmesi, soru sorması ve hakikati araştırması tek başına kötü değildir.
Kur’an’ın birçok yerinde insan:
düşünmeye,
bakmaya,
akletmeye
çağrılır.
Buradaki eleştiri araştırmak değil; hakikati ciddiye almadan yaşamak üzerinedir.
Kesinlik Kör İnanç Anlamına mı Gelir
Hayır.
Yakîn, düşünmeyi bırakmak değildir.
Daha çok insanın ulaştığı hakikatin artık:
hayatını,
değerlerini,
seçimlerini
dönüştürecek kadar güçlü hâle gelmesidir.
Dini kesinlik ile zihinsel tembellik aynı şey değildir.
Hakikat üzerine düşünmek, insanın inancını daha bilinçli bir düzeye taşıyabilir.
İlme’l Yakîn Zamanı Kullanma Biçimini Nasıl Değiştirir
İnsan zamanın gerçekten sınırlı olduğuna kesin bir bilinçle yaklaşırsa:
önemsiz tartışmaları azaltabilir,
ertelenmiş iyilikleri öne alabilir,
yakınlarına daha fazla vakit ayırabilir,
hayatının merkezini yeniden düzenleyebilir.
Çünkü zamanı sınırsız sanan insan erteler.
Sınırlı olduğunu bilen insan ise öncelik belirler.
Kesin Hesap Bilinci Ahlaki Sorumluluğu Nasıl Güçlendirir
İnsan yaptığının karşılığı olduğuna güçlü biçimde inanırsa davranışlarını daha dikkatli değerlendirebilir.
Özellikle kimsenin görmediği yerde:
dürüstlük,
emanet,
adalet
daha büyük anlam kazanır.
Çünkü kişi yalnız toplumun gözünü değil, nihai hesabı dikkate alır.
Bu, ahlakın görünmeyen alanlarını da güçlendirebilir.
Tekâsür Suresinin İlk Beş Ayeti Nasıl Bir Bilinç Merdiveni Kurmaktadır
1. Ayet:
“Çokluk yarışı sizi oyaladı.”Sorun açıklanır.
2. Ayet:
“Ta ki kabirleri ziyaret edinceye kadar.”Sınır gösterilir.
3. Ayet:
“Hayır! Yakında bileceksiniz.”İlk uyarı.
4. Ayet:
“Sonra yine hayır! Yakında bileceksiniz.”Uyarı güçlendirilir.
5. Ayet:
“Hayır! Eğer kesin bilgiyle bilseydiniz…”Artık soru yalnız bilgi değil, bilginin niteliğidir.
Bir Sonraki Ayette Ne Anlatılacaktır
Tekâsür Suresi’nin altıncı ayetinde şöyle buyrulacaktır:
لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ
Anlam olarak:
“Andolsun, cehennemi mutlaka göreceksiniz.”
Beşinci ayette:
“Kesin bilgiyle bilseydiniz…”denilmişti.
Altıncı ayette bilgi artık:
görmeyedönüşecektir.
Bu çok önemli bir geçiştir.
İnsan önce hakikati bilgiyle bilir.
Sonra karşısında görür.
Yedinci ayette ise:
“Sonra onu mutlaka aynü’l yakîn ile göreceksiniz.”
buyrularak aynü’l yakîn kavramına geçilecektir.
Sonuç: “Hayır! Eğer Kesin Bilgiyle Bilseydiniz” İfadesi, İnsanın Ölüm Ve Ahiret Hakkındaki Bilgisinin Yalnız Zihinsel Bir Kabul Olarak Kalmasının Yeterli Olmadığını, Gerçek Bilginin İnsanın Önceliklerini, Çokluk Yarışıyla İlişkisini, Zaman Kullanımını Ve Ahlaki Seçimlerini Dönüştürecek Bir Kesinliğe Ulaşması Gerektiğini Hatırlatan Derin Bir Bilinç Ayetidir
Tekâsür Suresi burada çok önemli bir ayrım yapar:
Bilmek
ve
gerçekten bilmek.
İnsan:
ölümü bilir.
Kabri bilir.
Hesabı duymuştur.
Ahiret hakkında bilgi sahibidir.
Ama bütün bunlar hayatın arka planında duran soyut bilgiler olarak kalabilir.
Ayet ise:
“Eğer kesin bilgiyle bilseydiniz…”
der.
Bu cümle insanı şu soruyla baş başa bırakır:
“Gerçekten bildiğim şeyler hayatımı ne kadar değiştiriyor?”
Eğer insan zamanın sınırlı olduğunu gerçekten biliyorsa:
neden her şeyi erteliyor?
Eğer malın geçici olduğunu gerçekten biliyorsa:
neden bütün değerini mala bağlıyor?
Eğer hesap olduğunu gerçekten biliyorsa:
neden kimsenin görmediği yerde ahlaki sınırları kolayca unutabiliyor?
İşte ayetin derinliği burada ortaya çıkar.
Bilginin değeri yalnız zihinde saklanmasında değil, insanın yaşam biçimine dönüşmesindedir.
Tekâsür insanın biriktirdiği şeyleri çoğaltır.
İlme’l yakîn ise insanın bakışını derinleştirir.
Birincisi:
“Daha ne kadar?”
diye sorar.
İkincisi:
“Bunun sonu ne?”
diye sorar.
Ve bu iki soru arasında insanın bütün hayat felsefesi değişebilir.
Bir sonraki ayette artık bilinen hakikat doğrudan görülecektir:
“Andolsun, cehennemi mutlaka göreceksiniz.”
Yani sure:
bilgiden görmeye,
teoriden yüzleşmeye
geçecektir.
Bu yüzden bugün sahip olduğumuz en büyük imkân, hakikati henüz yalnız bilgi düzeyindeyken ciddiye alabilmektir.
Çünkü bir gün görmek zorunda kalacağımız şeyi, bugün bilerek hayatımızı değiştirmek çok daha büyük bir bilinçtir.
