Meryem Suresi 54. Ayette “Kitapta İsmail’i de An; Şüphesiz O Sözünde Sadıktı, Resul ve Peygamberdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Meryem Suresi 54. Ayetin Anlamı Nedir
Meryem Suresi'nin 54. ayetiyle birlikte surede başka bir büyük peygamber olan Hz. İsmail anılmaktadır. Önceki ayetlerde Hz. Musa ve kardeşi Hz. Harun anlatılmıştı. Şimdi Kur’an, Hz. İsmail'in özellikle dikkat çekici bir ahlaki özelliğini öne çıkarmaktadır.Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
Ayet Hz. İsmail'i üç güçlü vasıfla tanıtmaktadır: sözünde sadakat, resullük ve peygamberlik.
Bu sıralama çok anlamlıdır. Çünkü Kur’an büyük bir peygamberi anlatırken yalnız makamını değil, karakterini de hatırlatmaktadır.
İman ile ahlak birbirinden kopuk değildir.
Ayette Anılan İsmail Kimdir
Ayette anılan Hz. İsmail, genel ve yerleşik İslamî anlayışta Hz. İbrahim'in oğlu olan peygamber İsmail olarak anlaşılır.Hz. İsmail, Hz. İbrahim'in ailesindeki büyük peygamberlik zincirinin önemli isimlerinden biridir. Kur’an'ın farklı bölümlerinde Hz. İbrahim ile birlikte Kâbe'nin temellerini yükseltmesi, Allah'a teslimiyet ve dua bağlamlarında da anılır.
Meryem Suresi ise burada onun hayatının bütün ayrıntılarını anlatmıyor.
Tek bir özelliği özellikle öne çıkarıyor:
“Sözünde sadıktı.”
Bu bize çok önemli bir şey öğretir.
İnsan bazen bir kişinin hayatından yüzlerce ayrıntıyı unutabilir; fakat onun karakterini özetleyen bir özellik hafızalarda kalabilir.
Hz. İsmail'in Kur’an tarafından söz sadakatiyle anılması son derece büyük bir övgüdür.
“Kitapta İsmail’i de An” İfadesi Ne Anlama Gelir
Buradaki “Kitap” ifadesi bağlamda Kur’an'ı ifade etmektedir.Allah, Hz. Muhammed'e Hz. İsmail'i de insanlara hatırlatmasını istemektedir.
Bu hatırlatmanın amacı yalnız tarih bilgisi vermek değildir.
Kur’an:
“Bir zamanlar İsmail diye bir peygamber yaşamıştı.”
deyip geçmiyor.
Onun hangi özelliğinin örnek alınması gerektiğini de gösteriyor.
Sözünde sadakat.
Bu nedenle peygamber kıssalarını okurken yalnız:
“Ne olmuş?”
diye değil,
“Bu kıssanın benim karakterimle ne ilgisi var?”
diye de sormak gerekir.
Kur’an peygamberleri müzede sergilenen tarihî kişilikler olarak değil, insanın hayatına yön veren ahlaki ve imanî örnekler olarak anlatır.
“Sözünde Sadıktı” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette Hz. İsmail için kullanılan ifade, verdiği söze bağlı olan, vaadini yerine getiren, güvenilir ve sadık bir insan olduğunu anlatmaktadır.Bu yalnız:
“Yalan söylemiyordu.”
demekten daha geniş bir ahlaktır.
İnsan doğru konuşabilir fakat verdiği sözleri sürekli tutmayabilir.
Hz. İsmail'in övülen özelliği ise sözü ile davranışı arasındaki tutarlılıktır.
Bir şey söylüyorsa arkasında durur.
Bir vaatte bulunuyorsa yerine getirmeye çalışır.
Bir sorumluluğu kabul ediyorsa onu kolayca terk etmez.
Sözün değeri, ağızdan çıktığı anda değil; arkasında durulduğunda ortaya çıkar.
Bu yüzden söz sadakati güvenin temelidir.
İnsan Neden Verdiği Söze Sadık Olmalıdır
Çünkü verilen söz yalnız kelime değildir.Karşı taraf o söze göre:
plan yapabilir,
bekleyebilir,
para harcayabilir,
zaman ayırabilir,
duygusal olarak güvenebilir.
Sen sözünü tutmadığında yalnız cümleni bozmuş olmazsın; bazen başkasının hayatındaki planı da bozarsın.
Örneğin:
“Yarın geleceğim.”
dedin.
Karşı taraf bütün gün seni bekledi.
Gelmedin.
Aramadın.
Bu küçük görünebilir.
Ama tekrarlandığında güven yıkılır.
İnsanlar artık:
“Söylediğine güvenemem.”
demeye başlar.
Güven kaybolduğunda ilişkiler çok daha zor hâle gelir.
Bu nedenle söz sadakati yalnız güzel ahlak değil, toplumsal düzenin temel taşlarından biridir.
Söz Vermek Neden Bu Kadar Ciddi Bir Ahlaki Sorumluluktur
Çünkü insan söz verdiğinde kendi iradesini gelecekteki bir davranışa bağlamaktadır.“Yapacağım.”
diyorsun.
Bu, karşı tarafa bir beklenti oluşturuyor.
Bu yüzden kolayca söz vermemek gerekir.
İnsan bazen karşısındaki kişiyi o anda memnun etmek için:
“Tamam.”
der.
Ama aslında yapmayacağını biliyordur.
Bu doğru değildir.
Tutamayacağın sözü vermemek, verip bozmaktan daha dürüst olabilir.
Bu özellikle iş hayatında, aile ilişkilerinde ve ticarette çok önemlidir.
Söz verirken düşün.
Şartları değerlendir.
Gerçekten yapabilecek misin?
Sonra konuş.
Çünkü güvenilirlik, çok söz vermekle değil verdiği sözü tutmakla oluşur.
Sözümüzü Tutamadığımızda Ne Yapmalıyız
İnsan her zaman sözünü yerine getiremeyebilir.Hayatın beklenmedik şartları vardır.
Hastalık olabilir.
Ulaşım sorunu olabilir.
Acil durum çıkabilir.
İnsan gerçekten kontrol edemediği bir nedenle verdiği sözü yerine getiremeyebilir.
Burada önemli olan kişinin tavrıdır.
Gizlenmemelidir.
Karşı tarafı saatlerce bekletmemelidir.
Mümkün olduğunca erken haber vermelidir.
Özür dilemelidir.
Gerekirse yeni bir plan yapmalıdır.
Sözünü istemeden tutamamak başka, umursamadan bozmak başkadır.
Gerçek sadakat bazen sözü gerçekleştiremeyeceğini anladığında bile dürüst biçimde:
“Bunu yapamayacağım.”
diyebilmektir.
Hz. İsmail’in Söz Sadakati Günlük Hayatta Nasıl Yaşanabilir
Bu ayeti hayatımıza geçirmek için çok büyük olaylar beklemeye gerek yoktur.“Beşte oradayım.”
dediysen mümkün olduğunca beşte orada ol.
“Borcu şu tarihte vereceğim.”
dediysen sözünü ciddiye al.
“Bu işi yarına bitireceğim.”
dediysen planını buna göre yap.
“Çocuğum, hafta sonu seninle vakit geçireceğim.”
dediysen bunu unutma.
Çünkü çocuk bile sözün tutulup tutulmadığını hatırlar.
Söz sadakati büyük meydanlardan önce küçük günlük davranışlarda oluşur.
İnsan yıllarca küçük sözlerini tutarak:
“Bu insana güvenilir.”
itibarını oluşturur.
Bir gün büyük bir söz verdiğinde insanlar zaten karakterini bilir.
Çocuklara Verilen Sözler de Ciddi midir
Evet.Bazen yetişkinler çocuklara verilen sözleri önemsiz görebilir.
“Hafta sonu seni parka götüreceğim.”
der.
Sonra unutabilir.
“Akşam seninle oyun oynayacağım.”
der.
Telefonla meşgul olur.
Çocuk ise bunları hatırlayabilir.
Sözler sürekli bozulursa çocuk zamanla:
“Büyüklerin sözüne güvenilmez.”
gibi bir duygu geliştirebilir.
Bu nedenle çocuklara da yapamayacağımız şeyi kolayca vaat etmemek gerekir.
Şart değiştiyse açıklamak önemlidir.
“Bugün yapamadım, üzgünüm.”
diyebilmek değerlidir.
Çocuğa güveni öğretmenin yollarından biri, ona verdiğin sözlere değer vermektir.
İş Hayatında Söz Sadakati Neden Çok Önemlidir
Ticaret ve iş dünyasında güven büyük sermayedir.Bir iş insanı:
“Ödemeyi cuma günü yapacağım.”
diyor ve sürekli geciktiriyorsa güven kaybeder.
Bir firma:
“Ürünü bu özellikte teslim edeceğiz.”
diyor ama başka ürün gönderiyorsa güven kaybeder.
Bir çalışan:
“Bu işi bitirdim.”
diyor ama aslında bitirmediyse güven kaybeder.
Para kaybı telafi edilebilir.
Fakat güven kaybını düzeltmek daha uzun sürebilir.
Bu nedenle Hz. İsmail'in söz sadakati modern ticaret hayatı için de son derece güçlü bir ahlaktır.
İyi ticaret yalnız fiyatla değil, sözün değeriyle de yapılır.
İnsan bazen kısa vadeli kazanç için sözünü bozabilir; fakat uzun vadede en büyük sermayelerden birini, güvenilirliğini kaybedebilir.
“Söz Verdiysem Her Şartta Yerine Getirmeliyim” Demek Doğru mudur
Hayır.Bir sözün içeriği yanlışsa veya haramsa sırf söz verildi diye yerine getirilmesi doğru değildir.
Örneğin bir insan:
“Şu kişiye haksızlık edeceğim.”
diye söz verdiyse:
“Ben sözümün eriyim.”
diyerek haksızlığı gerçekleştirmemelidir.
Allah’a isyan içeren söz sadakat değildir.
Doğru olan, yanlış sözden dönmek ve gerekiyorsa tevbe etmektir.
Ayrıca hayat şartları gerçekten değişebilir.
İnsan çok iyi niyetle verdiği sözü fiilen yerine getiremeyebilir.
Bu durumda asıl mesele dürüstlüktür.
Yani söz sadakati:
Aklı, adaleti ve Allah’ın ölçülerini terk etmek değildir.
Doğru sözlere sadık kalmaktır.
Sözünde Sadık Olmak ile İnatçılık Arasında Ne Fark Vardır
Bu ikisini birbirine karıştırmamak gerekir.Sadakat:
“Doğru ve meşru bir söz verdim, sorumluluğumu yerine getireceğim.”
demektir.
İnatçılık ise insanın yanlış olduğunu anladığı hâlde:
“Bir kere söyledim, artık geri dönemem.”
diye yanlışta ısrar etmesidir.
İnsan yeni bilgi öğrenebilir.
Şartlar değişebilir.
Bir kararının yanlış olduğunu fark edebilir.
Bu durumda:
“Ben sözümden dönmem.”
diyerek zarar vermeye devam etmek erdem değildir.
Sadakat hakikate bağlıdır; inat ise bazen egoya bağlıdır.
Hz. İsmail'in övgüsü, düşüncesizce her sözde direnmek değil, güvenilir ve sadık bir karakter taşımaktır.
Hz. İsmail’in “Resul” Olması Ne Anlama Gelir
Ayet Hz. İsmail'i yalnız sözünde sadık biri olarak değil, aynı zamanda resul olarak tanıtmaktadır.Resul, Allah tarafından bir mesajla gönderilmiş elçidir.
Bu, Hz. İsmail'in ahlakının yalnız kişisel bir erdem olmadığını gösterir.
O Allah'ın mesajını insanlara taşıyan peygamberdir.
Dolayısıyla onun söz sadakati peygamberlik görevinin güvenilirliğiyle de uyumludur.
İnsan düşünmelidir:
Allah'ın mesajını taşıyan kişinin sözüne güvenilmiyorsa insanlar mesajına nasıl güvenecek?
Bu yüzden güvenilir karakter ile tebliğ arasında güçlü bir ilişki vardır.
Din anlatan insanın sözü ile hayatı mümkün olduğunca birbirini desteklemelidir.
Hz. İsmail’in “Peygamber” Olması Ne Anlama Gelir
Hz. İsmail Allah tarafından vahiy verilen gerçek bir peygamberdir.Bu makam kendi kendine kazanılmış bir unvan değildir.
Allah onu seçmiştir.
Bu nedenle Hz. İsmail'i yalnız:
Hz. İbrahim'in oğlu,
Kâbe tarihinde önemli bir insan,
Arapların atalarından biri
gibi tarihî kimliklerle sınırlamak eksik olur.
Kur’an'ın en temel tanımı şudur:
O Allah’ın peygamberidir.
Bu bize soy ve aile konusunda da önemli bir ölçü verir.
Hz. İsmail'in babası büyük peygamber Hz. İbrahim'dir.
Ama Hz. İsmail'in değeri yalnız:
“İbrahim'in oğluydu.”
değildir.
Kendisi de Allah tarafından peygamber seçilmiştir.
Büyük bir ailenin çocuğu olmak ayrı, kendi sorumluluğunu taşımak ayrıdır.
Dindar Bir İnsanın Sözünde Durmaması Neden Daha Büyük Bir Çelişki Oluşturabilir
Çünkü insan dinî kimliğiyle doğruluk ve güven iddiası da taşımaktadır.Namaz kılıyor.
Kur’an okuyor.
Din hakkında konuşuyor.
Ama:
sözünü tutmuyor,
borcunu sürekli erteliyor,
insanları oyalıyor,
verdiği randevulara önem vermiyor,
ticarette vaadini yerine getirmiyorsa
ortada ciddi bir ahlak sorunu vardır.
İbadet ile güvenilirlik birbirinden kopmamalıdır.
Din yalnız insanın Allah'a karşı yaptığı ritüeller değildir.
İnsanlarla ilişkilerindeki ahlak da kulluğun önemli alanıdır.
Bu yüzden Hz. İsmail'in peygamberliği anlatılırken aynı cümlede söz sadakatinin öne çıkarılması son derece öğreticidir.
Söz Sadakati Güveni Nasıl İnşa Eder
Güven bir günde kurulmaz.Küçük davranışların tekrarından oluşur.
Bir insan:
söylediğini yapar,
yapamayacağını dürüstçe söyler,
borcunu takip eder,
randevusuna önem verir,
verdiği bilgiyi çarpıtmaz.
Zamanla çevresi şunu öğrenir:
“Bu insan konuşuyorsa ciddiye alabilirim.”
İşte güven budur.
Aynı şekilde güvenin yıkılması da çoğu zaman küçük ihlallerle başlar.
Bir kez söz bozulur.
Sonra tekrar.
Sonra:
“Nasıl olsa yapmaz.”
düşüncesi oluşur.
Sözün sürekli değersizleştiği yerde ilişki de değersizleşmeye başlar.
Bu nedenle Hz. İsmail'in örneği aileden ticarete kadar hayatın her alanına uzanan büyük bir ahlak ölçüsüdür.
Meryem Suresi 53–55. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette Allah'ın Hz. Musa'ya rahmetinden kardeşi Hz. Harun'u peygamber olarak lütfettiği anlatılmıştı. Böylece peygamberler arasındaki kardeşlik ve ilahî destek vurgulanmıştı.
- ayette sure Hz. İsmail'e geçmekte ve onun sözünde sadık, resul ve peygamber olduğu belirtilmektedir. Böylece Hz. İsmail'in özellikle güvenilir karakteri öne çıkarılmaktadır.
- ayette ise bu karakterin aile ve ibadet hayatındaki yansıması açıklanacaktır. Hz. İsmail'in ailesine namazı ve zekâtı emrettiği ve Rabbi katında hoşnutluk kazanmış biri olduğu bildirilecektir.
Hz. İsmail'in sözü yalnız dilde doğru değildir.
Hayatı da söylediği hakikatin arkasında durmaktadır.
Meryem Suresi 54. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Müminin sözü güven üretmelidir.
İnsan:
“Ben yapacağım.”
dediğinde çevresindekiler onun bu sözünü ciddiye alabilmelidir.
“Geliyorum.”
dediğinde mümkün olduğunca gelmelidir.
“Ödeyeceğim.”
dediğinde takip etmelidir.
“Yanındayım.”
dediğinde zor zamanda kaybolmamalıdır.
Çünkü söz yalnız ses değildir.
Söz karakterin dışarıya çıkmış hâlidir.
Hz. İsmail'in Kur’an'da bu vasıfla övülmesi bize doğruluğun yalnız büyük dinî söylemlerde değil, günlük hayatın küçük vaatlerinde de yaşanması gerektiğini öğretmektedir.
Meryem Suresi 54. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Meryem Suresi'nin 54. ayeti Hz. İsmail'i son derece güçlü üç vasıfla tanıtmaktadır: Sözünde sadakat, resullük ve peygamberlik. Bu kısa tanım, Kur’an'ın insan karakterine verdiği değeri çok açık biçimde ortaya koymaktadır. Allah büyük bir peygamberden söz ederken onun güvenilirliğini özellikle anmaktadır.Bu bize önce şu soruyu sordurur:
Benim sözümün insanlar gözünde değeri var mı?
Bir insan çevresindekilere:
“Merak etme, ben söylediysem yaparım.”
dediğinde gerçekten güven oluşturabiliyor mu?
Yoksa insanlar içinden:
“Nasıl olsa yine yapmaz.”
mı diyor?
Bu soru rahatsız edici olabilir ama çok değerlidir.
Çünkü insan kendisini dürüst sanabilir, fakat çevresindeki insanlar onun verdiği sözlerin sürekli bozulduğunu görüyor olabilir.
Kendi karakterimizi yalnız niyetimizle değil, davranışlarımızın oluşturduğu güvenle de değerlendirmeliyiz.
Söz sadakatinin en temel alanlarından biri aile hayatıdır.
İnsan bazen dışarıdaki herkese verdiği sözleri yerine getirir ama kendi ailesini sürekli erteler.
Müşteriye söz verdi.
Yaptı.
Patrona söz verdi.
Yaptı.
Arkadaşına söz verdi.
Yaptı.
Ama çocuğuna:
“Bu akşam seninle vakit geçireceğim.”
dedi ve yine telefonuna baktı.
Eşine:
“Bu işi halledeceğim.”
dedi ve haftalar geçti.
Aile insanın sözüne en az dikkat ettiği yer olmamalıdır.
Tam tersine en çok güven vermesi gereken yerlerden biri olmalıdır.
Çünkü çocuğun güven anlayışı büyük ölçüde evde şekillenebilir.
Bir baba verdiği sözü sürekli bozuyorsa çocuk yalnız babasına değil, zamanla söz kavramının kendisine karşı güvensizlik geliştirebilir.
Bu yüzden Hz. İsmail'in söz sadakati anne baba için de güçlü bir eğitim ölçüsüdür.
Çocuğuna verdiğin söz küçük değildir; onun güven dünyasının bir parçasıdır.
Söz sadakatinin ikinci büyük alanı ticarettir.
Ticarette çoğu ilişki söz üzerine kurulur.
“Bu tarihte teslim.”
“Şu kalitede ürün.”
“Şu tarihte ödeme.”
“Bu kadar fiyat.”
Bunların sürekli değiştirilmesi güveni yıkar.
Bazen insanlar kısa vadeli kazanç için:
“Önce işi alalım, sonra bakarız.”
diye düşünür.
Bu çok tehlikelidir.
Çünkü bir müşteri bir kez kandırılabilir.
İkinci kez gelmeyebilir.
Güven uzun vadeli ticaretin görünmeyen sermayesidir.
Bir işletmenin en büyük reklamlarından biri şu cümledir:
“Bunlar ne söylüyorsa onu yapıyor.”
Bu güveni parayla satın almak zordur.
Yıllarla oluşur.
Hz. İsmail'in söz sadakati bu nedenle ticaret ahlakının da merkezine yerleşebilecek kadar güçlüdür.
Ayetteki övgü insanın zaman konusundaki sözlerini de düşündürür.
Randevuya sürekli geç kalmak bazı insanlar için alışkanlık hâline gelebilir.
Elbette hayatın beklenmedik durumları vardır.
Trafik olabilir.
Acil bir şey çıkabilir.
Ama sürekli herkes seni bekliyorsa ve sen bunu normal görüyorsan burada başkasının zamanına karşı bir saygı problemi oluşabilir.
Başkasının zamanı da hayatıdır.
“Beşte geliyorum.”
dediğinde onun da planı değişmektedir.
Bu yüzden zaman konusunda söz sadakati de önemlidir.
Geç kalacaksan haber ver.
Gelemeyeceksen söyle.
İnsanları belirsizlik içinde bekletme.
Bunlar küçük ahlaklar gibi görünür ama güveni büyük ölçüde etkiler.
Meryem 54 bize ayrıca söz vermeden önce düşünmeyi öğretir.
Bazı insanların problemi kötü niyet değildir.
Çok kolay:
“Evet.”
derler.
Herkesi memnun etmek isterler.
Birine:
“Tamam, yaparım.”
Diğerine:
“Ben hallederim.”
Bir başkasına:
“Kesin gelirim.”
derler.
Sonunda hiçbirine yetişemezler.
Bu durumda iyi niyet güven kaybına dönüşebilir.
Daha doğru olan bazen:
“Bunu şu anda garanti edemem.”
demektir.
Bu cümle ilk anda daha az hoş olabilir ama daha dürüsttür.
İnsanların seni birkaç dakika mutlu etmesi için gerçekçi olmayan sözler verme.
Hayır diyememek, sonunda birçok insana verdiğin sözü bozmakla sonuçlanabilir.
Bu yüzden sadakat yalnız verilen sözden sonra başlamaz.
Söz verilmeden önce de başlar.
Önce kapasiteni değerlendir.
Sonra konuş.
Meryem 54 borç konusunda da son derece ciddi bir ahlak düşündürür.
Bir insan borç alabilir.
Hayatta ihtiyaç olabilir.
Ama:
“Şu tarihte veririm.”
dediğinde bunu önemsemelidir.
Gerçekten ödeme gücü yoksa dürüstçe konuşmalıdır.
Gizlenmek.
Telefonlara çıkmamak.
Sürekli yeni bahaneler üretmek
güveni yıpratır.
Ödeme güçlüğü gerçekten varsa mesele farklıdır; insan zor durumda olabilir ve ona kolaylık gösterilmesi gerekir.
Fakat imkânı olduğu hâlde sözünü önemsememek başka bir durumdur.
Mümin borç ilişkilerinde de güvenilir olmaya çalışmalıdır.
Çünkü dindarlık yalnız camide değil, borcun vadesinde de sınanabilir.
Hz. İsmail'in söz sadakati bize dostluk konusunda da önemli bir ölçü verir.
Bazı insanlar:
“Ne olursa olsun yanındayım.”
der.
Ama zor gün geldiğinde kaybolur.
İyi günde herkes arkadaş olabilir.
İnsan zorlandığında gerçek ilişkiler daha görünür hâle gelebilir.
Bu, her arkadaşın hayatımızdaki bütün sorunları çözmesi gerektiği anlamına gelmez.
Herkesin kendi imkânı vardır.
Ama verdiği sözü gereksiz yere unutmamak önemlidir.
Sadakat, arkadaşının bütün yükünü taşımak değil; verdiğin söz kadar yanında kalabilmektir.
Bu yüzden büyük sözler vermek yerine gerçekçi olmak daha güzeldir.
“Her şeyi çözerim.”
demek yerine:
“Yapabileceğim şu konuda yanındayım.”
demek daha güvenilir olabilir.
Meryem 54 aynı zamanda insanın kendisine verdiği sözleri de düşündürür.
İnsan:
“Yarın namazımı düzene koyacağım.”
der.
“Bu kötü alışkanlığı bırakacağım.”
der.
“Artık öfkemi kontrol edeceğim.”
der.
Sonra birkaç gün geçer ve unutabilir.
Elbette insanın kendisine verdiği kararları sürdürmesi kolay değildir.
Alışkanlık değişimi zaman ister.
Burada başarısız olduğunda:
“Ben beceremiyorum.”
deyip tamamen bırakmak doğru değildir.
Yeniden başla.
Ama sürekli büyük sözler verip hiçbir plan yapmamak da doğru değildir.
Niyetin yanına sistem koy.
Namazı düzenlemek istiyorsan vaktini planla.
Borç ödemek istiyorsan bütçe oluştur.
Bir alışkanlığı bırakmak istiyorsan tetikleyicilerini azalt.
Söz sadakati yalnız iradeye güvenmek değil, sözü yerine getirecek şartları da oluşturmaktır.
Ayetin “resul ve peygamberdi” kısmı bize söz sadakatinin tebliğ güvenilirliğiyle ilişkisini de gösterir.
Dini anlatan bir insan eğer sürekli yalan söylüyor, vaatlerini tutmuyor ve çıkarına göre söz değiştiriyorsa anlattığı hakikat zarar görebilir.
İnsanlar bazen mesaj ile mesajı taşıyan kişiyi birbirinden ayırmakta zorlanır.
Bu nedenle din adına konuşan insanların ahlak sorumluluğu büyüktür.
Din anlatan kişinin sözü, dinin kendisi değildir; fakat kötü karakter dini yanlış temsil edebilir.
Bir hoca hata yapabilir.
Bir Müslüman yanlış davranabilir.
Bu, İslam'ın yanlış olduğunu göstermez.
Ama Müslüman yine de:
“Benim davranışım insanların dine bakışını etkileyebilir.”
bilinci taşımalıdır.
Hz. İsmail'in söz sadakati bu açıdan çok güçlü bir peygamberlik ahlakıdır.
Meryem 54 bize ayrıca dijital dünyadaki sözlerimizi de düşündürür.
İnsan internet ortamında çok kolay vaat verebilir.
“Yarın paylaşacağım.”
“Şu projeyi yapacağım.”
“Bunu kesin halledeceğim.”
Sözün ekran üzerinden verilmiş olması onu tamamen değersiz yapmaz.
Aynı şekilde çevrim içi ortamda insan çok kolay:
“Ben kesin biliyorum.”
diyebilir.
Sonra yanlış bilgi çıkar.
Bu durumda düzeltmek gerekir.
Dijital ortam sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Yazdığın söz de sözdür.
Gönderdiğin mesaj da sözdür.
Bir insana çevrim içi verdiğin taahhüt de ahlaki anlam taşır.
Meryem 54'ün başka bir büyük mesajı, güvenilir olmanın görünür bir ibadet kadar değerli bir karakter olduğudur.
Bazen insanlar dindarlığı yalnız dışarıdan görünen ibadetlerle ölçebilir.
Namaz.
Oruç.
Dinî konuşmalar.
Bunlar çok önemlidir.
Ama Kur’an Hz. İsmail'i anlatırken:
“Sözünde sadıktı.”
diyor.
Bu bize ibadetin karakterle buluşması gerektiğini gösterir.
Namaz kılan insanın sözü daha güvenilir olmalıdır.
Oruç tutan insan yalan konusunda daha hassas olmalıdır.
Kur’an okuyan insan verdiği sözü daha ciddiye almalıdır.
İbadet karaktere değmiyorsa insan kendisini sorgulamalıdır.
Ama burada da mükemmeliyetçilik üretmemek gerekir.
Mümin hata yapabilir.
Sözünü unutabilir.
Önemli olan hatayı normalleştirmemek ve düzeltmeye çalışmaktır.
Hz. İsmail'in örneği bizi kusursuzluk iddiasına değil, güvenilirlik yönünde sürekli bir karakter inşasına çağırır.
Bu ayet insanın itibarını da yeniden tanımlar.
Gerçek itibar:
çok konuşmak,
çok görünmek,
büyük vaatler vermek
değildir.
İnsanlar senin hakkında:
“Sözünün eri.”
diyebiliyorsa bu çok büyük bir itibardır.
Çünkü güven para gibi değildir.
Parayı bir günde kazanabilirsin.
Güveni ise çoğu zaman yıllarca davranışla inşa edersin.
Ve bir kez ciddi biçimde kaybolduğunda yeniden kazanmak zor olabilir.
Bu nedenle insan sözünü ucuzlaştırmamalıdır.
Her konuda kesin konuşma.
Her şeye söz verme.
Ama söz verdiğinde ciddiye al.
Meryem Suresi'nin 54. ayeti bugün bize şu soruları sordurur: İnsanlar benim sözüme güvenebiliyor mu? Yapamayacağım şeyleri insanları o anda memnun etmek için vaat ediyor muyum? Aileme, çocuğuma, müşterime veya dostuma verdiğim sözleri ne kadar ciddiye alıyorum? Dinî kimliğim ile günlük güvenilirliğim arasında tutarlılık var mı?
Bu sorular ayetin yalnız Hz. İsmail'in tarihî bir özelliğini anlatmadığını; söz, sadakat, güven, ticaret, aile, dostluk, peygamberlik ve karakter bütünlüğü hakkında çok kapsamlı bir hayat ölçüsü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Meryem 54 bize şunu öğretmektedir: Hz. İsmail Allah tarafından resul ve peygamber olarak seçilmiş büyük bir kuldu ve Kur’an onun özellikle sözünde sadık oluşunu övmektedir. Bu, gerçek imanın yalnız büyük sözlerde değil, verilen sözlerin arkasında durabilen güvenilir bir karakterde de görünmesi gerektiğini gösterir.
Az söz ver, sağlam söz ver.
Yapamayacağını dürüstçe söyle.
Sözünü tutamadığında haber ver ve özür dile.
Çocuğuna verdiğin sözü küçümseme.
Ticarette güvenini kısa vadeli kazanca satma.
Dinî kimliğin ile günlük davranışın arasında tutarlılık kur.
Ve şu büyük ölçüyü kalbinin merkezinde tut:
Hz. İsmail’in Kur’an’da ölümsüzleşen vasıflarından biri “sözünde sadık” oluşuydu. Çünkü insanın gerçek değeri yalnız ne kadar güzel konuştuğunda değil, söylediği sözün arkasında ne kadar güvenilir biçimde durabildiğinde ortaya çıkar.
⠀
Son Söz