✅ Definition Of Done Nedir ❓ Scrum Sürecinde Bir İşin Gerçekten Tamamlandığı Nasıl Anlaşılır ❓

Definition Of Done Nedir Scrum Sürecinde Bir İşin Gerçekten Tamamlandığı Nasıl Anlaşılır ​

Definition of Done, bir işin gerçekten bittiğini gösteren ortak kalite sözüdür; çünkü Scrum'da değer üretmek, yalnızca işi yapmakla değil, o işi güvenilir, kullanılabilir ve tamamlanmış hale getirmekle mümkündür.
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Definition of Done, Scrum sürecinde bir işin, ürün artımının veya Sprint çıktısının gerçekten tamamlanmış sayılabilmesi için karşılaması gereken ortak kalite ölçütleri bütünüdür. Türkçeye genellikle Tamamlanma Tanımı, Bitti Tanımı veya Gerçekten Tamamlandı Ölçütü şeklinde çevrilebilir.


Scrum'da bir işin “bitti” denilmesi, yalnızca kodun yazılması, tasarımın çizilmesi, görev kartının taşınması veya birinin “ben tamamladım” demesiyle gerçekleşmez. O işin gerçekten kullanılabilir, test edilmiş, kalite standartlarına uygun, kabul kriterlerini karşılayan ve ürün bütünlüğüne zarar vermeyen bir hale gelmiş olması gerekir.


Definition of Done bu yüzden Scrum'ın en önemli kalite araçlarından biridir. Ekip içinde “bitti” kelimesinin herkes tarafından aynı anlama gelmesini sağlar.

Definition Of Done Ne Demektir ​

Definition of Done, bir işin tamamlanmış kabul edilebilmesi için gereken ortak koşulların açıkça tanımlanmasıdır. Bu tanım, Scrum Takımı'nın kalite anlayışını görünür hale getirir.


Örneğin bir yazılım ekibinde bir işin tamamlanmış sayılması için sadece kodun yazılması yetmeyebilir. Kodun test edilmesi, gözden geçirilmesi, kabul kriterlerini karşılaması, güvenlik açısından kontrol edilmesi, dokümantasyonun güncellenmesi ve yayına hazır hale gelmesi gerekebilir.



Definition of Done, “bitti” kelimesini kişisel yorumdan çıkarır, takımın ortak kalite standardına dönüştürür.

Definition Of Done Neden Önemlidir ​

Definition of Done önemlidir çünkü ekipte kalite belirsizliğini azaltır. Herkes “tamamlandı” kelimesinden farklı şey anlarsa Sprint sonunda büyük sorunlar ortaya çıkar.


Bir geliştirici işi bitirdiğini düşünebilir, test uzmanı henüz tamamlanmadığını söyleyebilir, Product Owner kabul kriterlerinin karşılanmadığını fark edebilir, kullanıcı ise ürünün hâlâ çalışmadığını görebilir. İşte Definition of Done bu karmaşayı önler.



Definition of Done, Scrum'da kaliteyi şansa bırakmayan güçlü bir güven mekanizmasıdır.

Definition Of Done İle Kabul Kriterleri Aynı Şey Midir ​

Hayır. Definition of Done ile kabul kriterleri birbirine yakın görünse de aynı şey değildir.


Kabul kriterleri, belirli bir Product Backlog maddesinin ne yapması gerektiğini açıklar.
Definition of Done ise bütün işlerin tamamlanmış sayılması için uyması gereken genel kalite standardını belirler.



Örnek olarak, “şifre sıfırlama bağlantısı e-posta ile gönderilmeli” bir kabul kriteridir. “Kod test edildi, güvenlik kontrolünden geçti, review yapıldı” ise Definition of Done parçası olabilir.

Definition Of Done Kim Tarafından Belirlenir ​

Definition of Done, Scrum Takımı tarafından anlaşılmalı ve uygulanmalıdır. Eğer organizasyonun genel kalite standartları varsa, Scrum Takımı bu standartları temel alır. Eğer böyle bir standart yoksa, Scrum Takımı kendi Definition of Done tanımını oluşturur.


Bu süreçte Developers kalite ve teknik gerçeklik açısından güçlü katkı verir. Product Owner ürün değeri ve kabul beklentisi açısından katkı sağlar. Scrum Master ise tanımın Scrum ilkelerine uygun, anlaşılır ve uygulanabilir olmasına yardımcı olur.



Definition of Done, bir kişinin dayattığı liste değil; takımın kalite üzerinde yaptığı ortak anlaşmadır.

Definition Of Done Hangi Alanları Kapsayabilir ​

Definition of Done, ürünün türüne ve ekibin çalışma alanına göre değişebilir. Yazılım ekiplerinde teknik ölçütler öne çıkarken, içerik, tasarım, eğitim veya operasyon ekiplerinde farklı kalite ölçütleri kullanılabilir.


Yazılım için örnek alanlar:



Definition of Done, ürün kalitesinin yalnızca görünür tarafını değil, arka plandaki sağlamlığını da korur.

Yazılım Geliştirmede Definition Of Done Nasıl Olabilir ​

Bir yazılım ekibinde Definition of Done oldukça somut ve ölçülebilir olmalıdır. “Kaliteli olsun” demek yeterli değildir. Kalitenin ne anlama geldiği açıkça yazılmalıdır.


Örnek bir yazılım Definition of Done listesi:



Böyle bir tanım, ekibe neyin gerçekten bitmiş sayılacağını açıkça gösterir.

İçerik Üretiminde Definition Of Done Kullanılabilir Mi ​

Evet. Definition of Done yalnızca yazılım ekipleri için değildir. İçerik üretimi, tasarım, pazarlama, eğitim ve operasyon gibi alanlarda da kullanılabilir.


Örneğin içerik üretiminde bir yazının tamamlanmış sayılması için şu ölçütler belirlenebilir:



Bu örnek, Definition of Done'un aslında her üretim sürecinde kaliteyi netleştiren evrensel bir araç olduğunu gösterir.

Definition Of Done Sprint İçinde Nasıl Kullanılır ​

Definition of Done, Sprint sonunda hatırlanacak bir kontrol listesi değildir. Sprint boyunca aktif şekilde kullanılmalıdır. Developers bir işi yaparken bu tanımı dikkate almalı, Daily Scrum sırasında işlerin gerçekten tamamlanmaya yaklaşıp yaklaşmadığı değerlendirilmelidir.


Sprint içinde Definition of Done şu aşamalarda önemlidir:



Definition of Done, kaliteyi Sprint'in sonuna sıkıştırmaz; kaliteyi Sprint'in içine yerleştirir.

Definition Of Done Ürün Artımıyla Nasıl Bağlantılıdır ​

Scrum'da Sprint sonunda ortaya çıkan kullanılabilir ürün parçasına Increment yani ürün artımı denir. Bir ürün artımının gerçekten kullanılabilir ve tamamlanmış sayılması için Definition of Done'a uygun olması gerekir.


Eğer bir iş Definition of Done'a uymuyorsa, teknik olarak üzerinde çalışılmış olabilir; ancak Scrum anlamında tamamlanmış Increment parçası sayılması doğru değildir.



Increment'in güvenilirliği, Definition of Done'un ciddiyetle uygulanmasına bağlıdır.

Definition Of Done Olmadan Sprint Review Neden Zayıflar ​

Sprint Review'de paydaşlara gösterilen işlerin gerçekten tamamlanmış olması gerekir. Definition of Done yoksa ekip yarım işleri tamamlanmış gibi gösterebilir. Bu da ürün hakkında yanlış güven oluşturur.


Sprint Review'de şu sorunlar oluşabilir:



Definition of Done, Sprint Review'de gösterilen ürünün güvenilirliğini korur.

Definition Of Done Teknik Borcu Nasıl Azaltır ​

Teknik borç, kısa vadede hızlı ilerlemek için kaliteden ödün verildiğinde zamanla biriken görünmez maliyettir. Definition of Done, teknik borcun kontrolsüz büyümesini engellemeye yardımcı olur.


Çünkü DoD, “bu işi bitmiş saymak için test, review, dokümantasyon ve kalite şartlarını yerine getirmeliyiz” diyerek aceleyle eksik iş teslim edilmesini zorlaştırır.



Definition of Done, bugünün hızını yarının yavaşlığına çevirmemek için kalite disiplini sağlar.

Definition Of Done Çok Katı Olursa Ne Olur ​

Definition of Done kalite için gereklidir; fakat gerçekçi olmayan, aşırı ağır veya gereksiz bürokratik bir tanım ekibi yavaşlatabilir. DoD ne çok gevşek ne de uygulanamaz kadar katı olmalıdır.


Dengeli bir DoD gerekir.



İyi Definition of Done, kaliteyi korurken ekibin sürdürülebilir üretim yapmasına izin verir.

Definition Of Done Zamanla Değişebilir Mi ​

Evet. Definition of Done yaşayan bir kalite anlaşmasıdır. Takım olgunlaştıkça, ürün büyüdükçe, teknik ihtiyaçlar değiştikçe veya organizasyon standartları geliştikçe DoD da güncellenebilir.


Örneğin başlangıçta yalnızca manuel test yeterliyken, ilerleyen dönemde otomasyon testleri DoD'a eklenebilir. Başlangıçta basit dokümantasyon yeterliyken, ürün büyüdükçe daha güçlü dokümantasyon şartı gelebilir.



DoD sabit taş değil; takımın kalite olgunluğuyla birlikte gelişen bir standarttır.

Definition Of Done Nasıl Yazılmalıdır ​

Definition of Done açık, ölçülebilir, anlaşılır ve uygulanabilir şekilde yazılmalıdır. Soyut ifadelerden kaçınılmalıdır.


Zayıf ifade: “Kaliteli olacak.”
Güçlü ifade: “Kabul kriterleri karşılanmış, testler geçmiş, code review tamamlanmış olacak.”



DoD ne kadar net yazılırsa, ekip o kadar az yorum farkıyla çalışır.

Definition Of Done Ve Şeffaflık Arasındaki Bağ Nedir ​

Scrum'ın temelinde şeffaflık vardır. Definition of Done da bu şeffaflığın kalite tarafını temsil eder. Bir işin ne zaman tamamlanmış sayılacağı şeffaf değilse, Sprint ilerlemesi de güvenilir olmaz.


DoD sayesinde herkes şu sorulara net cevap bulur:


Bu iş gerçekten tamam mı
Hangi kalite şartları karşılandı
Eksik kalan bir alan var mı
Sprint Review'de gösterilecek kadar hazır mı
Increment kullanılabilir mi


Şeffaflık yalnızca “hangi iş ne durumda” demek değildir. Aynı zamanda “o işin kalitesi hangi seviyede” sorusunu da görünür kılmaktır.

Definition Of Done Uygulanmazsa Hangi Sorunlar Çıkar ​

Definition of Done yazılı olsa bile uygulanmıyorsa işe yaramaz. DoD'un kâğıt üzerinde kalması, takımda sahte tamamlanma hissi oluşturur.


Uygulanmayan DoD'un sonuçları:



Definition of Done'un gücü yazılmasında değil; her Sprint'te dürüstçe uygulanmasındadır.

İyi Bir Definition Of Done Nasıl Olmalıdır ​

İyi bir Definition of Done, ekibin kalite standardını açık, anlaşılır ve uygulanabilir şekilde ifade eder. Ürünün türüne göre değişebilir; ancak bazı temel özellikler her zaman önemlidir.


İyi DoD özellikleri:



İyi Definition of Done, takımın kalite vicdanıdır.

Definition Of Done Örneği Nasıl Olabilir ​

Aşağıda genel bir yazılım ekibi için örnek Definition of Done görülebilir. Her ekip bunu kendi bağlamına göre değiştirmelidir.


Örnek Definition of Done:



Bu liste, ekibin “bitti” kelimesini gerçek kaliteye bağlamasına yardımcı olur.

Son Söz Definition Of Done, Scrum'da Kalitenin Ortak Dili Ve Güven Sözüdür​

Definition of Done, Scrum sürecinde bir işin gerçekten tamamlandığını gösteren ortak kalite standardıdır. Bir işin üzerinde çalışılmış olması, onun bitmiş olduğu anlamına gelmez. Bir iş ancak kabul kriterlerini karşılıyor, kalite kontrollerinden geçiyor, test ediliyor, gerekli incelemeleri tamamlanıyor ve kullanılabilir ürün artımının parçası olabiliyorsa gerçekten tamamlanmış sayılabilir.


Definition of Done, takım içinde “bitti” kelimesine netlik kazandırır. Developers neyi teslim edeceğini bilir, Product Owner neyi kabul edebileceğini görür, Scrum Master şeffaflığın korunmasına yardım eder ve paydaşlar Sprint Review'de gerçekten güvenilir bir ürün artımıyla karşılaşır.


DoD yoksa ekip çok iş yapıyor gibi görünebilir; fakat bu işler yarım, test edilmemiş, belirsiz veya güvenilmez olabilir. DoD varsa ekip belki daha az ama daha gerçek, daha kaliteli ve daha sürdürülebilir değer üretir.


Scrum'da kalite, Sprint sonunda son dakika eklenen bir süs değildir. Kalite, üretimin içine yerleşmiş bir disiplindir. Definition of Done da bu disiplinin ortak adı, ortak ölçüsü ve ortak vicdanıdır.

Definition of Done, Scrum takımına şunu hatırlatır: Bir işi bitirmek, onu listeden silmek değil; onu güvenle teslim edilebilecek bir değere dönüştürmektir.
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...