Kur'an'a Göre İnsanın En Büyük Körlüğü Nedir 
Kur'an'da Körlük Sadece Gözle İlgili Bir Kavram mıdır
Kur'an'da körlük, yalnızca fiziksel görme yetisinin kaybı anlamında kullanılmaz. Elbette bedenî körlük bir insanî durumdur; fakat Kur'an'ın asıl dikkat çektiği daha derin bir mesele vardır: kalbin, aklın ve vicdanın hakikate kapanması.
Bu yüzden Kur'an'da körlük çoğu zaman:
gerçeği fark edememe,
apaçık delili anlamamak,
iç muhasebeden kaçmak,
ilahî çağrıya karşı duyarsızlaşmak,
hakikatin kapısı açıkken içeri girmemek
anlamında kullanılır.
Yani burada asıl mesele gözün değil, iç dünyanın görüşünü kaybetmesidir.
Kur'an'a Göre En Büyük Körlük Neden Kalbin Körlüğüdür
Kur'an'ın çok çarpıcı biçimde öğrettiği bir gerçek vardır: Asıl kör olan gözler değil, göğüslerin içindeki kalplerdir. Bu vurgu, insana çok derin bir ölçü verir. Çünkü fiziksel göz, dış dünyayı görür; ama kalp, anlamı görür. Göz şekli fark eder; kalp hakikati ayırt eder.
Kalbin körlüğü neden daha büyük sayılır - çünkü göz görmese de insan hidayete erebilir,
- ama kalp körleşirse delil bile etkisiz kalabilir,
- çünkü dış karanlık yürümeyi zorlaştırır,
- fakat iç karanlık insanın yönünü bütünüyle bozar.
Bu yüzden Kur'an'a göre en ağır kayıp, görüntüyü değil; hakikati kaybetmektir.
Kalbin Körleşmesi Nasıl Bir Hâldir
Kalbin körleşmesi, insanın artık sadece bilmemesi değil; bilmek istememesi, görmek istememesi ve uyarılara rağmen içten yüz çevirmesi halidir. Bu, pasif bir eksiklikten daha ağırdır. Çünkü burada sadece bilgi yokluğu değil, aynı zamanda iç direniş de vardır. Kalbi körleşmiş insan:- ayeti duyar ama sarsılmaz,
doğruyu görür ama nefsini tercih eder,
öğüde rastlar ama sertleşir,- delili işitir ama kibri bırakmaz,
- kendi yanlışını sürdürmekte ısrar eder.
Yani bu körlük, hakikatin hiç gelmemesinden değil; geldiği halde içeri alınmamasından doğar.
Kur'an'a Göre Bu Körlük En Çok Nerede Başlar
En büyük körlük çoğu zaman insanın kendine karşı dürüstlüğünü kaybettiği yerde başlar. Çünkü kişi önce dış dünyaya değil, çoğu zaman kendi nefsine yenilir. Kendini temize çıkarma arzusu, gerçeği görmekten daha güçlü hale geldiğinde iç perde kalınlaşmaya başlar.
Bu süreç genellikle şöyle işler:- küçük bir inkâr,
- sonra bir bahane,
- sonra bir alışkanlık,
- sonra hakikate karşı sertlik,
- en sonunda da iç kapanma...
Demek ki körlük bir anda oluşan ani bir felaket değil; çoğu zaman hakikate karşı tekrar eden ihmallerin birikmesidir.
En Büyük Körlük Cehalet midir, Yoksa Bildiği Halde Yüz Çevirmek mi
Kur'an'ın ruhuna göre en ağır körlük, yalnız bilmemek değil; bildiği ya da hissedebildiği halde yüz çevirmektir. Çünkü saf cehalette hâlâ öğrenme ihtimali vardır. Fakat kibirli yön çevirmede sorun sadece bilgisizlik değil, aynı zamanda niyettir. Cehalet bazen şu kapıları açık bırakır:- öğrenme,
- araştırma,
- sorma,
- dönüş.
Ama bile bile yüz çevirmede şu kapanmalar görülür:
hakikate direnç,- kalbin katılaşması,
nefsin putlaşması,- delile rağmen iç reddediş.
Bu yüzden en büyük körlük, karanlıkta kalmak değil; ışık geldiğinde gözünü kapatmaktır.
Kur'an'a Göre Kibir Bu Körlüğün Ana Sebeplerinden Biri midir
Evet, hem de en merkezî sebeplerden biridir. Kibirli insan yalnız kendini büyük görmez; aynı zamanda gerçeği kabul etmeyi de küçüklük sanabilir. Böylece hakikat karşısında teslimiyet yerine üstünlük duygusunu korumaya çalışır. Kibrin doğurduğu körlük şudur:- "Ben zaten biliyorum" hissi,
- hatasını görmek istememe,
- vahyi kendi nefsinin altına koyma,
- uyarıyı kabul etmeyi yenilgi sayma.
Kur'an'ın anlattığı birçok sapmanın kökünde yalnız yanlış düşünce değil; kibirle sertleşmiş bir iç yapı vardır. Çünkü kibir, insanı delilsiz yapmaz; ama delile kapalı hale getirir.
Nefse Uymak da Bir Körlük Sebebi midir
Evet. Kur'an'ın gösterdiği büyük tehlikelerden biri de insanın heva ve hevesini ölçü haline getirmesidir. Kişi hakikati değil de arzularını merkez alırsa, zamanla doğruyu eğip bükmeye başlar. Böylece körlük yalnız düşünsel değil; ahlaki bir bozulmaya da dönüşür. Nefse uyma körlüğü şu biçimlerde görülür:- hoşuna gideni doğru sanmak,
- zor gelen hakikati reddetmek,
- kısa çıkarı ebedî hakikatin önüne koymak,
- arzuyu ölçü, vahyi ikinci sıraya almak.
İşte bu hâlde insan, bakar ama görmez; çünkü görmek istediği şey artık hakikat değil, nefsinin onayladığı şeydir.
Dünya Sevgisi İnsanı Nasıl Körleştirir
Kur'an'a göre dünya hayatı başlı başına kötü değildir; ama ona aşırı bağlanmak insanı körleştirebilir. Çünkü kalp yalnız geçici olana yapıştığında ebedî olana karşı duyarlılığını kaybetmeye başlar.
Dünya merkezli körlük şu belirtileri üretir:
malı ölçü sanmak,
başarıyı hakikatin yerine koymak,
geçiciyi kalıcı gibi yaşamak,- ölüm ve hesap bilincini bastırmak,
- rahat bozulmasın diye gerçeğe mesafe koymak.
Bu yüzden Kur'an'ın bakışı çok nettir: İnsan dünyada yaşar, çalışır, kazanır; ama kalbi dünyaya teslim olursa iç görüşü zayıflar.
Alışkanlıkla Yaşamak da Bir Körlük Türü müdür
Evet, özellikle düşünmeden, sorgulamadan ve kendini hiç hesaba çekmeden yaşanan alışkanlık düzeni insanı körleştirebilir. Kur'an, atalar yoluna körü körüne bağlanmayı da bu yüzden eleştirir. Çünkü insan bazen yanlışı sevdiği için değil, yalnızca alıştığı için sürdürür. Bu körlük şuralarda belirir:- "Herkes böyle yapıyor" demek,
- "Ben hep böyle gördüm" diye düşünmek,
- hakikati araştırmadan geleneğe sığınmak,
- düşünmeyi yorucu bulup taklidi seçmek.
Bu durumda insan aktif isyankâr olmayabilir; ama yine de kördür. Çünkü gözünü açan şey sadece niyet değil, tefekkür cesaretidir.
Kur'an'a Göre En Büyük Körlük Neden Delil Geldiği Halde İnkâr Etmektir
Çünkü delil geldikten sonra devam eden körlük, artık sıradan bir eksiklik değil; bilinçli bir kapanmadır. Kur'an'ın dili burada çok güçlüdür. İnsan bazen hakikati açıkça işitir, işaretleri görür, uyarıları duyar; ama yine de yön değiştirmez. İşte bu, en ağır iç felaketlerden biridir.
Bunun nedeni şudur:- hakikatin ulaşmadığı yerde mazeret olabilir,
- ama ulaştığı halde reddedilen yerde sorumluluk daha ağırdır,
- çünkü orada bilgi eksikliği kadar irade sapması da vardır.
Bu yüzden en büyük körlük, karanlıkta kalmak değil; aydınlığa sırt dönmektir.
Kalbin Körlüğü İnsan Davranışlarında Nasıl Görünür
İç körlük yalnız fikirlerde kalmaz; davranışlara da yansır. Kalbi körleşen insanın dış hayatında da bazı işaretler belirir.Bunlar arasında:
- öğüt karşısında sertlik,
merhamette azalma,- adalet yerine çıkarı seçme,
- sürekli kendini haklı çıkarma,
- tövbeye yanaşmama,
- vahiy karşısında ilgisizlik,
- günahı sıradanlaştırma
gibi haller bulunabilir.
Yani kalbin körlüğü görünmez değildir. O, zamanla insanın diline, tepkisine, kararlarına ve ahlakına sızar.
Kur'an'da İşitip de Anlamayanların Durumu Neden Körlükle Birlikte Anılır
Çünkü Kur'an'a göre sadece duymak yetmez; duyulan şeyin kalpte karşılık bulması gerekir. İnsan kulağıyla işitir ama kalbiyle almazsa, işitme gerçek anlamına ulaşmaz. Bu yüzden bazı insanlar için "duyarlar ama anlamazlar" çizgisi vurgulanır. Buradaki ders şudur:- ses kulağa gelir,
- ama hakikat kalbe girmeyebilir,
- bilgi zihne çarpar,
- ama vicdana inmeyebilir.
Demek ki asıl mesele organların çalışması değil; insanın içinin hakikate açık olup olmamasıdır.
Bu Körlükten En Çok Hangi İnsan Tipi Sakındırılır
En çok da kendini güvende sanan, hata ihtimalini hiç düşünmeyen ve iç muhasebeyi terk etmiş insan sakındırılır. Çünkü açık inkâr bazen daha görünürdür; ama gizli körlük çoğu zaman insanın kendini doğru yolda zannetmesiyle daha tehlikeli hale gelir. Özellikle şu haller uyarı taşır:- "Ben zaten iyiyim" rahatlığı,
- ibadeti şekle indirip kalbi unutmamak yerine kalbi unutmak,
- başkalarını sürekli yargılayıp kendine bakmamak,
- bilgi kırıntısını hikmet sanmak,
- dinî dili kullanıp iç samimiyeti ihmal etmek.
Bu yüzden en büyük körlük bazen inkâr edenin değil; kendisini görür sanan ama iç karanlığını fark etmeyen insanın körlüğüdür.
Kur'an'a Göre Bu Körlük Nasıl Aşılır
Bu körlüğün aşılması önce insanın kendi körlüğünü fark etmesiyle başlar. Çünkü insan hasta olduğunu kabul etmeden şifa aramaz. Kur'an'ın çağrısı da tam burada dirilticidir: İnsan önce durur, düşünür, kendine bakar ve içindeki perdeleri fark etmeye başlar. Aşılma yolları şunlardır:- vahiy ile samimi temas kurmak,
- kendini hesaba çekmek,
tövbe etmek,- kibri kırmak,
- tefekkürü artırmak,
- hakikate karşı savunma değil açıklık geliştirmek.
Yani gözün açılması bilgiyle; kalbin açılması ise çoğu zaman tevazu, niyet ve dönüş cesaretiyle olur.
Tefekkür Etmemek Bu Körlüğü Besler mi
Evet, çok güçlü biçimde besler. Kur'an insanı tekrar tekrar düşünmeye, ibret almaya, akletmeye çağırır. Çünkü düşünmeyen kalp zamanla alışır, alışan kalp sertleşir, sertleşen kalp de görme yetisini kaybetmeye başlar. Tefekkürsüz hayat şunları doğurabilir:- otomatik yaşama,
- sorgusuz alışkanlık,
- yüzeysel dindarlık,
- anlamdan kopuk ibadet,
- hakikatin sadece kulakta kalması.
Bu yüzden Kur'an'a göre körlüğün panzehirlerinden biri, sessiz ve dürüst bir iç düşünme disiplinidir.
Kur'an'a Göre Körlük Bilgi Eksikliğinden mi, Ahlak Sorunundan mı Doğar
Çoğu zaman ikisinin birleşiminden; ama özellikle ahlakî kapanıştan doğar. Çünkü nice insan bilgiye sahip olduğu halde içten dürüst olmadığı için hakikati taşıyamaz. Demek ki mesele sadece öğrenmek değil; öğrendiğin karşısında nasıl bir kalple durduğundur. Buradan şu incelik çıkar:- bilgi göz açabilir,
- ama kibir onu tekrar kapatabilir,
- delil yön gösterebilir,
- ama nefsin tutkusu onu bozabilir.
Bu yüzden Kur'an'a göre en büyük körlük yalnız zihinsel değil; derinden ahlakî ve manevî bir problemdir.
Bu Körlüğün Sonucu Nedir
En ağır sonuç, insanın yanlış yolda olduğu halde kendini doğru sanmasıdır. Çünkü fiziksel körlükte insan karanlığı bilir. Ama kalbin körlüğünde bazen kişi karanlığı ışık zanneder. İşte bu, en sarsıcı kayıptır.Bu körlüğün sonuçları:
- yön kaybı,
- tövbeye uzaklık,
hakikatten giderek soğuma,- adalet hissinin zayıflaması,
- öğütten yararlanamama,
- ölüm ve hesap bilincinin körelmesi.
Yani bu körlük, yalnız bugünü değil; insanın ebedî yönünü de etkileyen ağır bir iç kayıptır.
O Halde Kur'an'a Göre İnsanın En Büyük Körlüğü Tek Cümleyle Nasıl Söylenebilir
Tek cümleyle şöyle söylenebilir:Kur'an'a göre insanın en büyük körlüğü, kalbin hakikati gördüğü halde ona teslim olmamasıdır.
Bu körlük:
- delile rağmen inkâr,
- hakikate rağmen kibir,
- uyarıya rağmen duyarsızlık,
- ışığa rağmen yüz çevirme
şeklinde görünür.
Yani mesele sadece "görmemek" değil; gördüğünü reddedecek kadar içten kapanmaktır.
Son Söz En Büyük Körlük, Gözün Değil Kalbin Işığa Kapanmasıdır
Kur'an'a göre insanın en büyük körlüğü, fiziksel gözün yetersizliği değil; kalbin hakikate kapanmasıdır. Çünkü dış göz görmese de insan Allah'a yönelip hidayet bulabilir. Ama iç göz kapanırsa, en açık deliller bile insanı değiştirmeyebilir. Bu yüzden asıl mesele şudur:Hakikati hiç duymamak değil,
duyduğu halde içeri almamak...
Işığın olmaması değil,
ışık geldiği halde ona sırt dönmek...
Bilmemek değil,
bildiği karşısında kibri seçmek...
Kur'an insanı tam da bu yüzden sürekli uyandırır. Kalbin taşlaşmaması, vicdanın mühürlenmemesi, gözün gördüğünü ruhun da kabul etmesi için çağırır. Çünkü en büyük kurtuluş, dışarıdaki yolu görmekten önce içerideki perdeyi kaldırabilmektir.