Boşanma Davası Açmak İçin Gerekli Belgeler Nelerdir
"Bir davayı güçlü kılan yalnızca haklı olmak değildir; hakkı doğru belgeyle, doğru sırayla ve doğru usulle ortaya koyabilmektir."
— Ersan Karavelioğlu
Bu içerik hangi hukuk sistemi için geçerlidir
Bu rehber Türkiye'de açılacak boşanma davaları içindir. Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir; görevli mahkeme ise uygulamada Aile Mahkemesidir.
İlk ayrım neden çok önemlidir
Gerekli belgeler, davanın anlaşmalı boşanma mı yoksa çekişmeli boşanma mı olduğuna göre değişir. Çünkü anlaşmalı boşanmada temel yük, tarafların iradesini ve uzlaşmasını gösteren belgelerdedir; çekişmeli boşanmada ise iddiaları destekleyen delil dosyası öne çıkar. TMK m.166 da hem evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmayı hem de anlaşmalı boşanmanın şartlarını düzenler.
Her boşanma davasında ortak olan temel evraklar nelerdir
En temel çekirdek dosya şunlardan oluşur: dava dilekçesi, kimlik bilgileri, davaya dayanak yaptığınız mevcut belgeler, harç ve gider avansı işlemleri, avukatla takip ediliyorsa vekâletname, anlaşmalı boşanmada ise ayrıca anlaşmalı boşanma protokolü. Çünkü HMK'ya göre dava dilekçesinin zorunlu içeriği bulunmalı, elinizdeki belgeler de dilekçeye eklenmelidir.
Dava dilekçesinde mutlaka neler yazılmalıdır
Dava dilekçesinde mahkemenin adı, davacı ve davalının adı soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa vekil bilgileri, davanın konusu, vakıaların açık özeti, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza yer almalıdır. Bu nedenle boşanma davasında ilk ve en önemli "belge", doğru hazırlanmış dava dilekçesidir.
Dilekçeye eklenmesi gereken belgeler nasıl sunulur
HMK m.121'e göre, dava dilekçesinde gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları veya örnekleri, davalı sayısından bir fazla nüsha mantığına uygun biçimde dilekçeye eklenmelidir; başka yerden getirilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunmasını sağlayacak açıklama yazılmalıdır. Yani yalnızca "delilim var" demek yetmez; elinizdeyse dosyaya koymanız gerekir.
Kimlik ve taraf bilgileri bakımından hangi belgeler gerekir
Pratikte en temel kimlik evrağı, T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopisidir. Ayrıca dava dilekçesinde tarafların açık kimlik ve adres bilgileri bulunmalıdır. Adli yardım başvurularında ise resmi kurumlar ve barolar çoğunlukla kimlik fotokopisi, nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi ister.
Dava nereye verilir ve bu da neden belge listesini etkiler
Dosya, yetkili Aile Mahkemesi'ne verilir; aile mahkemesi olmayan yerlerde görevlendirilmiş mahkemede görülür. Mahkemenin yanlış seçilmesi usulî itirazlara yol açabileceği için, dilekçedeki mahkeme adı ve taraf adresleri salt formalite değil, dava dosyasının omurgasıdır.
Kaç nüsha evrak hazırlanmalıdır
HMK sistematiğinde dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir; belgeler de buna uygun şekilde bir fazla örnekle sunulur. Bu yüzden tek nüsha hazırlanmış evrakla adliyeye gitmek çoğu zaman eksiklik doğurur. Dosyayı baştan düzenli hazırlamak, süreci sessizce hızlandırır.
Harç ve gider avansı belgesi gerekli midir
Evet. HMK m.120'ye göre davacı, yargılama harçları ile gider avansını dava açarken yatırmak zorundadır. Bu nedenle fiziken başvuruda veya UYAP sürecinde, ödeme işleminin yapılmış olması gerekir; uygulamada bu, makbuz/dekont bilgisi olarak dosyaya yansır.
Avukatla dava açılacaksa hangi ek belge gerekir
Dosya avukat aracılığıyla açılacaksa, usulüne uygun vekâletname gerekir. HMK'da vekille takip edilen davalarda düzenlenmiş vekâletnamenin bulunması dava şartları arasında sayılır. Bu nedenle avukatla açılan boşanma davasında, vekâletname sıradan bir ek değil, temel usul belgesidir.

Anlaşmalı boşanma için ekstra hangi belgeler gerekir
Anlaşmalı boşanmada çekirdek paket şudur: anlaşmalı boşanma dava dilekçesi, anlaşmalı boşanma protokolü, kimlik bilgileri ve dava açılış harç gider işlemleri. En kritik belge ise açık biçimde protokoldür; çünkü TMK m.166'ya göre hâkimin, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin taraflarca kabul edilmiş düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler bulunmalıdır
Protokolde genellikle nafaka, tazminat, malî sonuçlar, velayet, çocukla kişisel ilişki, varsa ortak giderler ve tarafların karşılıklı kabul ettikleri diğer hususlar yer alır. Bunun nedeni doğrudan kanundadır: hâkim, tarafları bizzat dinler ve ancak mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verebilir. Ayrıca anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Çekişmeli boşanma için ekstra hangi belgeler gerekir
Çekişmeli boşanmada en önemli dosya, iddiaları ispatlayan delil belgeleridir. Yani yalnızca dilekçe değil; dayandığınız olayları destekleyen her belge önem taşır. HMK m.119, her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin dilekçede gösterilmesini; m.121 ise elinizdeki belgelerin dosyaya eklenmesini zorunlu kılar.

Çekişmeli dosyada hangi tür delil belgeleri kullanılabilir
Somut olaya göre mesaj kayıtları, e-posta çıktıları, sosyal medya içerikleri, fotoğraflar, banka kayıtları, sağlık raporları, polis tutanakları, ceza dosyası evrakları, uzaklaştırma kararları ve benzeri belgeler delil olarak sunulabilir. Burada kritik nokta şudur: belge gerçekten sizin iddianızdaki olayı ispatlamalı ve dava dilekçesinde o olayla ilişkilendirilmiş olmalıdır. HMK'nın delil gösterme ve belge ekleme sistemi bunu gerektirir.

Çocuk varsa hangi destekleyici belgeler önem kazanır
Velayet, iştirak nafakası veya çocukla kişisel ilişki konusunda talep varsa; çocuğun eğitim giderleri, sağlık giderleri, bakım masrafları ve çocuğun mevcut yaşam düzenini gösteren belgeler dosyayı güçlendirir. Anlaşmalı boşanmada da çekişmeli boşanmada da çocukların durumuna ilişkin düzenleme önemlidir; kanun bunu özellikle vurgular.

Nafaka ve tazminat talep edilecekse hangi belgeler hazırlanmalıdır
Nafaka, maddi tazminat veya yoksulluk talebinde bulunulacaksa gelir durumunu, giderleri, borçları, çalışma durumunu, mümkünse maaş bordrosu, SGK kayıtları, banka hareketleri veya ekonomik durumu gösteren diğer belgeleri eklemek stratejik olarak çok önemlidir. Kanun, taleplerin açık yazılmasını ve bunların delille ilişkilendirilmesini ister; bu yüzden ekonomik talepler belgeyle desteklenmelidir.

Harç ve avukat masrafını karşılayamayanlar hangi belgeleri hazırlamalıdır
Maddi gücü yetersiz olanlar adli yardım talep edebilir. Adalet Bakanlığı'na göre adli yardım başvuru formuna artık e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden erişilebilmektedir. TBB Adli Yardım Yönetmeliği'ne göre başvuruda adli yardım başvuru formu, imzalı taahhütname, aydınlatma metni ve açık rıza beyanı alınır; ayrıca gerekli belgeler istenir.

Adli yardım için hangi gelir ve malvarlığı belgeleri istenebilir
Baroya göre ayrıntı değişebilse de, İstanbul Barosu'nun yayımladığı güncel örnek listede kimlik fotokopisi, nüfus kayıt örneği, ikametgâh, araç kaydı sorgusu, taşınmaz kaydı sorgusu, maaş bordrosu veya gelir belgesi, SGK gelir belgesi, gelir testi, icra dosyası sorgusu, banka hesap sorgusu, şirket/işletme sorgusu ve varsa açılmış dava dosyası fotokopisi yer alır. TBB Yönetmeliği de barolara, e-Devlet'ten erişilemeyen belgeler bakımından ek düzenleme yapma yetkisi tanır.

Son Söz
Bir Boşanma Dosyasını Güçlü Yapan Şey Nedir
Boşanma davasında "tek bir belge listesi" yoktur; doğru cevap şudur: zorunlu usul belgeleri + dava türüne özgü evraklar + iddianızı ispatlayan deliller. En kısa çekirdek liste olarak şunları baz alabilirsiniz: dava dilekçesi, kimlik fotokopisi, harç ve gider avansı işlemi, elinizdeki delil belgeleri, avukat varsa vekâletname, anlaşmalıysa protokol, adli yardım istenecekse başvuru formu ve gelir/malvarlığı belgeleri. Online başvuru düşünüyorsanız UYAP'ta dava açabilmek için vatandaş tarafında e-imza gerekir.
"Hukukta eksik bırakılan her belge, bazen haklı bir cümlenin sesini kısar; bu yüzden adalet arayışı, düzenli hazırlanmış bir dosyayla başlar."
— Ersan Karavelioğlu
Son düzenleme: