Zekât Nasıl Hesaplanır 
Zekât Hesabının Net Formülü ve Pratik Rehber
Zekât Hesabı Neyi Ölçer
Zekât hesabı, zekâta tabi mal varlığının netini bulur:
Zekâta tabi varlıklar
Düşülebilecek borçlar- = Net zekât matrahı
Sonra bu netin kırkta biri yani %2,5 verilir.
Zekâtın Farz Olması İçin 3 Şartın Özeti
Genel çerçevede üç ana şart öne çıkar:
Nisap miktarına ulaşmak
Bir kamerî yıl geçmesi
Aslî ihtiyaçlar ve borçlar çıktıktan sonra nisabı korumak
Nisap Nedir Kaç Gram Altın Kabul Edilir
Nisap, zekât yükümlülüğünün başladığı asgari zenginlik ölçüsüdür. Diyanet kaynaklarında altın nisabı 80,18 gr olarak verilir.
Nisap (altın): 80,18 gr
Nisap (para/ticaret malı): 80,18 gr altın değerine eşit
Bugün İçin Nisap Yaklaşık Kaç TL Yapıyor
6 Mart 2026 tarihinde gram altın serbest piyasada yaklaşık 7.257 TL seviyesinde verilmiş.
Bu durumda nisap yaklaşık:
80,18 × 7.257 TL ≈ 581.888 TL
Altın fiyatı gün içinde değiştiği için bu TL karşılığı da değişir. (Gram fiyatı güncelledikçe nisap TL otomatik değişir.)
Zekât Oranı Kaçtır
Para, altın, ticaret malı gibi temel kalemlerde genel oran:
- Kırkta bir = %2,5
Zekâta Tabi Varlıklar Nelerdir
Genel pratikte şunlar zekât matrahına girer:
- Nakit para, banka bakiyesi, döviz
- Altın, gümüş
Ticaret malları (stok) ve ticari emtia- Tahsil edilmesi kesin alacaklar
Ticaret niyetiyle elde tutulan yatırım varlıkları (hisse, fon, kripto vb. için yöntem seçimi gerekir)
Zekâta Tabi Olmayanlar Nelerdir
Diyanet kaynaklarında “aslî ihtiyaçlar” kapsamı geniş anlatılır: barınma, yiyecek, giyecek, sağlık, ulaşım, eğitim, ev eşyası, iş aletleri vb.
Bu yüzden çoğu durumda:
Oturulan ev
Kullanım aracı
Ev eşyası
Meslek için kullanılan alet/ekipman
zekât matrahına girmez.
Borçlar Nasıl Düşülür
Diyanet metninde, zekât yükümlülüğünde borcun ve aslî ihtiyaçların fazlası esas alınır.
Pratikte yaygın uygulama:
- Vadesi gelen / bir yıl içinde ödenecek borçlar düşülür
- Çok uzun vadeli borçlarda ise çoğu kişi yakın vade taksitleri düşerek hesaplar
Borç düşme detaylarında fıkhî nüanslar olabildiği için, büyük rakamlarda bir hocayla netleştirmek iyi olur.
Zekât Hesap Formülü
Net Zekât Matrahı = (Zekâta tabi varlıklar) − (Düşülebilecek borçlar)
Zekât = Net Matrah × 0,025
Adım Adım Hızlı Hesap Yöntemi
- Nakit + banka + döviz toplamını yaz
- Altın/gümüşü bugünkü piyasa değeriyle ekle
- Ticaret malını (stok) değerle ekle
- Tahsil edilecek alacakları ekle
- Ödenecek borçları düş
- Net rakam nisabı geçiyorsa %2,5 hesapla
Örnek 1: Nakit Üzerinden Zekât
- Nakit + banka: 900.000 TL
- Kısa vadeli borç: 100.000 TL
- Net: 800.000 TL
- Zekât: 800.000 × 0,025 = 20.000 TL
Örnek 2: Altın Üzerinden Zekât
- 120 gr altın var diyelim
- Nisap kontrolü: 80,18 gr üstü olduğu için şartlardan biri sağlanır
- Zekât miktarı: 120 gr × 0,025 = 3 gr altın (veya TL karşılığı)
Ticaret Malının Zekâtı Nasıl Hesaplanır
Ticaret mallarında, nisap ve yıl şartı oluştuysa %2,5 verilir.
- Stok değeri + kasa/banka + alacaklar
- Borçlar
- Netin %2,5’i
Ziynet Altını Zekâta Tabi mi
Diyanet metninde, Hanefî’ye göre altın-gümüş ziynet zekâta tabidir; diğer bazı mezheplerde “normal kullanılan takı” için farklı değerlendirmeler bulunur.
Bu yüzden:
- Mezhebine göre uygulaman değişebilir
Emin değilsen, bağlı olduğun görüşe göre netleştirmen en temiz yol olur
Hisse Senedi, Fon, Kripto Zekâtı Nasıl Düşünülür
Burada iki yaygın yaklaşım var:
- Ticaret niyeti varsa: piyasa değeri üzerinden matraha dahil et
- Uzun vadeli yatırım ise: zekâta tabi kısım (nakit benzeri/dağıtılabilir varlık) üzerinden hesaplayan görüşler de var
Bu kalemlerde yöntem seçimi kişiye ve niyete göre değiştiği için, tek bir “herkese aynı” formül yerine kendi durumuna göre yöntem belirlemek daha doğrudur. Zekât Tarihi Nasıl Seçilir
En pratik yöntem:
- Bir zekât günü belirle (her yıl aynı gün)
- O gün tüm varlıklarını ve borçlarını çıkar
- Nisabı geçiyorsa zekâtı hesapla
Diyanet metninde, nisap miktarına sahip olduktan sonra bir kamerî yıl geçmesi ve yıl sonunda nisabı koruması gerektiği belirtilir; yıl içi artış-azalışlara itibar edilmez.
Zekâtı Yıl Dolmadan Vermek Olur mu
Evet, Diyanet metninde zekâtın süre dolmadan önce de verilebileceği ifade edilir.
Bu, özellikle düzenli dağıtım yapmak isteyenler için kolaylıktır
En Sık Yapılan 7 Hata
️ Nisabı TL sanıp sabit kabul etmek (altın fiyatı değişir)- ️ Aslî ihtiyaçları matraha eklemek
- ️ Borçları hiç hesaba katmamak
- ️ Zekât gününü her yıl rastgele değiştirmek
- ️ Alacakları tamamen unutmak
- ️ Ticaret stokunu maliyetsiz saymak
- ️ “Zekâtı verdim” deyip niyet/temlik şartını zayıf bırakmak (zekâtın ibadet olduğunu unutmamak)
Son Söz Zekâtın En Güzel Hesabı, Netlik ve Vicdanla Yapılandır
Zekât hesabı göz korkutmasın: Önce nisap, sonra net varlık, sonra %2,5. Ölçü netleşince ibadet kolaylaşır, kalp de rahatlar. Nisabı altın üzerinden düşünmek (80,18 gr) ve borç-aslî ihtiyaç dengesini doğru kurmak, hesabın omurgasıdır.
Son düzenleme:
Rastgele verilmez
Adalet ölçü ister
Temel Kural 
Zekât oranı:
Süre Şartı 
Gümüş 
Borçlar 
Net Mal 
Amaç 
Toplumsal Etki 
Son Söz