İnsan Neden Kendisini Kandırdığını Fark Ettiği Hâlde Devam Eder 
Alışkanlık, Korku ve Psikolojik Bağımlılık
Kendini Kandırmak Nedir Yalan mı, Savunma mı
Kendini kandırmak çoğu zaman bilinçli bir “yalan” değildir
Daha çok zihnin, iç gerilimi azaltmak için ürettiği bir savunma düzenidir
İnsan gerçeği görür
ama o gerçeğin gerektirdiği değişimden kaçmak ister
“Fark Ediyorum Ama Yine de” Cümlesinin Sırrı
Bu cümle, iki parçalı bir iç çatışmadır
- Bir yanınız gerçeği bilir
- Bir yanınız konforu korumak ister
Zihin, bu çatışmayı çözmek yerine çoğu zaman ertelemeyi seçer
Alışkanlık Neden Bu Kadar Güçlüdür
Alışkanlık, karar verdirmez
otomatikleştirir
Otomatikleşen davranış, düşünmeden yapılır
Bu yüzden insan “bunu istemiyorum” der
ama yine de yapar
Kandırma burada bir maske değil
bir otomatik pilottur
Korku Neyi Korur
Korku genelde şunu korur:
“Düzen bozulmasın.”Değişim; belirsizlik
belirsizlik; kaygı
kaygı; geri çekilme üretir
Kendini kandırmak, korkunun “sakinleştirici” ilacına dönüşür
Psikolojik Bağımlılık Ne Demektir
Bağımlılık sadece madde değildir
Bazen insan:
- bir düşünceye
- bir ilişkiye
- bir alışkanlığa
duygusal olarak bağlanır
Çünkü o şey, geçici de olsa rahatlatır
Rahatlatan şey, gerçek olmasa da vazgeçilmez olur.
Zihin Neden “Biraz Daha” Der
“Biraz daha” cümlesi, kandırmanın en zarif biçimidir
Tam bırakmak zor
ama biraz ertelemek kolaydır
Zihin böylece hem gerçeği inkâr etmez
hem de değişmek zorunda kalmaz
Savunma Mekanizmaları Neden Sürer
Savunma mekanizması işe yaradığı sürece sürer
Kendini kandırma, kısa vadede:
- kaygıyı düşürür
- suçluluğu azaltır
- acıyı uyuşturur
Bu yüzden zihin onu bırakmak istemez.
“İç Tutarlılık” İhtiyacı Nasıl Bozulur
İnsan, kendini iyi biri olarak görmek ister
Ama gerçeği kabul etmek
bazen şu anlama gelir:
“Ben yanlış yaptım.”Bu cümle, iç tutarlılığı sarsar
Zihin tutarlılığı korumak için
gerçeği eğebilir
Onay Arayışı Kandırmayı Nasıl Besler
Bir davranış çevreden onay alıyorsa
zihin onu daha kolay sürdürür
Kişi içten içe yanlış olduğunu bilse bile
“Beni alkışlıyorlar” hissi
kandırmayı uzatır
“Ben Böyleyim” Cümlesi Neden Tehlikelidir
Bu cümle, değişimin kapısını kapatır
Oysa çoğu davranış
“benlik” değil
alışkanlıktır
Kimliğe bağlanan alışkanlık
kandırmayı kalıcılaştırır
Umut Yanılsaması Neden Tatlıdır
Zihin bazen şunu der:
“Düzelir.”Bu umut, gerçekçi planla birleşmezse
kandırmaya dönüşür
Çünkü “düzelir” demek
“şimdilik yüzleşme” demektir
Zihin Neden Kanıt Seçer
Kişi, kendi kandırmasını sürdürmek için
küçük kanıt kırıntılarını büyütür
“Bak aslında iyi gidiyor”
“Bak o kadar da kötü değil”
Bu seçicilik, kandırmanın yakıtıdır
İlişkilerde Kendini Kandırma Nasıl Olur
Bir ilişki bitmesi gerektiğini hissettirir
ama kişi kalır
Çünkü bitirmek:
– yalnızlık
– suçluluk
– boşluk
demektir
Zihin boşluğu yaşamaktansa
yanılsamayı seçebilir.
Davranış Değişimi Neden Zordur
Çünkü değişim, bilgiyle değil
duyguyla yönetilir
İnsan gerçeği bilir
ama duygusu hazır değilse
adım atamaz
Kandırma, duygunun hazır olmadığı yerde uzar
Çıkış Kapısı Nerededir
Çıkış, gerçeği daha sert görmekte değil
gerçeği taşıyabilecek güveni kurmaktadır
Güven oluşunca
zihin savunmayı azaltır
Çünkü artık tehdit yoktur.
Küçük Doğrular Büyük Dönüşüm Yapar mı
Evet
Zihin bir anda değişmez
mikro kararlarla yön değiştirir
Bugün 1 adım
yarın 2 adım
Bu birikim, kandırmayı çözer
Kendini Kandırmayı Bırakınca Ne Hissedilir
İlk anda:
– boşluk
– kaygı
– rahatsızlık
Sonra:
– hafiflik
– netlik
– özgürlük
Zihin genelde ilk aşamadan korktuğu için devam eder.
En Güçlü Cümle Hangisi
“Bunu yapıyorum çünkü korkuyorum.”Bu cümle suçlama değil
farkındalıktır
Farkındalık gelince
kandırma zayıflar
Son Söz Kendini Kandırmak Kötülük Değil, Yorgunluktur
İnsan kendini kandırıyorsa
çoğu zaman kötü olduğu için değil
yorulduğu için
korktuğu için
yalnız kalmak istemediği için
Ama gerçek şudur:
Kandırma kısa süreli konfor sağlar
Gerçek ise uzun süreli huzur getirir
Ve insan,
gerçeği taşıyabilecek gücü bulduğunda
kandırmaya ihtiyacı kalmaz
