

Kıyı Kanunu’nda “Kıyıya Serbest Erişim” Hakkı
Anayasal Temeli, Uygulama Sorunları ve Yargı Kararları
“Bir kıyıya atılan her adım, yalnızca ayağın değil; özgürlüğün de denizle buluşmasıdır.”
— Ersan Karavelioğlu
“Kıyıya Serbest Erişim” Hakkı Nedir
Kıyıya serbest erişim, her vatandaşın
kıyıya engel olmaksızın ulaşma, yürüyebilme ve denizle temas kurabilme hakkıdır
Bu hak, bireysel değil toplumsal özgürlük alanıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Anayasanın 43. Maddesi
️ Kıyıların Herkese Açık Olduğu Temel İlke
Anayasa der ki:
“Kıyılar, herkesin eşit ve serbest kullanımına açıktır.”
Bu ifade, erişim hakkının en güçlü teminatıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kıyı Kanunu’nun Temel Mantığı
3621/3830 sayılı Kıyı Kanunu,
serbest erişim hakkını mutlak kamusal hak olarak tanımlar
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kıyıların Kamu Malı Niteliği
️
Kıyılar;
Bu statü, serbest erişimi doğrudan korur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Özel Mülkiyetin Kıyıya Kapatma Yetkisi Yoktur
Bir otel, site, işletme veya şahıs
“Bu kıyıya giremezsin” diyemez
Bu tür engellemeler hukuken yok hükmündedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Fiziksel Engel Yasağı
️
Kıyıya erişimi engellemek için:
konulamaz.
Bu eylemler açık hukuka aykırılık oluşturur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kıyıya Ücret İsteme Yasağı
Hiçbir işletme kıyıya giriş için ücret talep edemez
Çünkü kıyı, hizmet değil, haktır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İskele – Şezlong – Platform İşgalleri
️
Kıyının şezlongla kapatılması,
loca alanı yapılması veya
özel iskele oluşturulması
erişim hakkının ihlali sayılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Turizm Tesislerinin Sorumluluğu
Oteller, kıyıyı yalnızca müşterilerine özel kılamaz.
Kıyı tüm halka aittir
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Belediyelerin Görevi
️ “Erişim Yollarını Açık Tutmak”
Belediyeler;
açık ve erişilebilir tutmakla yükümlüdür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Valilik ve Bakanlık Denetimi
Kıyıya erişimin kısıtlanması hâlinde,
valilik ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
doğrudan müdahale yetkisine sahiptir
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Vatandaşın Başvuru ve Şikayet Hakkı
️
Her vatandaş;
şikayette bulunabilir.
Hak bireyseldir, kullanım toplumsaldır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Kıyı İşgallerinin Tespiti
İşgal edilen kıyılarda:
kullanılarak delil oluşturulur
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Engelleme Eylemlerinin Cezai Sonuçları
️
Kıyıya erişimi engelleyenler için:
uygulanabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Yargıtay Kararları
Serbest Erişimin Mutlaklığı
Yargıtay’ın yerleşik içtihatları:
Kararlar erişim hakkını pozitif koruma altına almıştır
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Danıştay Kararları
️
Danıştay, birçok kararında
kıyıyı kapatan uygulamaları iptal ederek
‘kıyı herkese aittir’ ilkesini güçlendirmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Kıyı Kenar Çizgisi ve Erişim Hakkı İlişkisi
Kıyı kenar çizgisi,
erişimin nereden başladığını belirler.
Bu çizgi, erişim hakkının hukuki başlangıç noktasıdır
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Turizm Baskısı Altındaki Kıyılar
️
Erişim hakkının en çok ihlal edildiği yerler
turizm bölgeleridir.
Bu nedenle denetimlerin en yoğun yapıldığı alanlardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Mavi Bayrak – Çevresel Standartlar ve Erişim
Mavi Bayrak kriterleri;
erişilebilir kıyı kavramını ön planda tutar
Bu nedenle turizm tesislerinin daha dikkatli olması şarttır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Son Söz
Kıyıya Erişim, Halkın Denizle Kurduğu Kadim Bağın Adıdır
Kıyı, bir insanın yalnızca suya değil,
özgürlüğe dokunduğu yerdir
Bu yüzden kıyıya erişim hakkı,
sıradan bir kullanım hakkı değil;
toplumun ortak ruhunun korunmasıdır.
Her kıyı adımı, geçmişle gelecek arasında yürüyen
sessiz bir özgürlük şiiridir.
“Kıyıyı kapatmak, denizin özgürlüğünü değil; insanın ruhunu kapatmaktır.”
— Ersan Karavelioğlu