🌙 İslam Felsefesi Nedir ❓

İslam Felsefesi Nedir ​

"İslam felsefesi, aklın karanlığa karşı yaktığı bir kandil değil yalnızca; vahyin nuruyla kendi sınırını, sorumluluğunu ve hakikate duyduğu edebi öğrenen derin bir düşünce yolculuğudur."
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

İslam Felsefesi Nedir ​

İslam felsefesi, İslam medeniyeti içinde gelişen; varlık, bilgi, akıl, ruh, ahlak, Allah, evren, insan, özgürlük, kader, toplum, siyaset ve mutluluk gibi temel meseleleri aklî yöntemlerle inceleyen büyük bir düşünce geleneğidir.


Bu felsefe, yalnızca eski Yunan düşüncesinin Arapçaya çevrilmesiyle doğmuş basit bir aktarım değildir. Elbette Antik Yunan felsefesi, özellikle Platon, Aristoteles ve Yeni-Platoncu gelenek İslam felsefesinin oluşumunda etkili olmuştur. Fakat İslam felsefesi, bu mirası Kur'anî dünya görüşü, tevhid inancı, nübüvvet anlayışı, ahlak bilinci ve İslam medeniyetinin ilim geleneği içinde yeniden yorumlamıştır.



İslam felsefesi, insan aklını vahye düşman bir güç gibi değil; hakikati anlamaya çalışan sorumlu bir emanet gibi görür.

İslam Felsefesinin Temel Amacı Nedir ​

İslam felsefesinin temel amacı, hakikati akıl, düşünce, delil ve hikmet yoluyla anlamaya çalışmaktır. Bu hakikat yalnızca dış dünyayı tanımakla sınırlı değildir; insanın kendisini, Allah ile ilişkisini, evrendeki yerini ve hayatın nihai anlamını kavramasını da içerir.


İslam filozofları için felsefe, kuru bir zihin oyunu değildir. Felsefe, insanı daha hikmetli, daha erdemli, daha bilinçli ve daha olgun hâle getirmelidir.



Bu açıdan İslam felsefesi, yalnızca "ne vardır " sorusunu değil; "insan nasıl yaşamalıdır " sorusunu da merkeze alır.

İslam Felsefesi Nasıl Ortaya Çıktı ​

İslam felsefesi, özellikle Abbasiler döneminde gelişen büyük tercüme hareketleriyle güçlü biçimde görünür hâle geldi. Bağdat, bu dönemde ilim, tercüme, matematik, astronomi, tıp, mantık ve felsefe çalışmalarının merkezlerinden biri oldu.


Antik Yunan felsefesine ait eserler Arapçaya çevrildi. Aristoteles'in mantık ve metafizik eserleri, Platon'un düşünceleri, Yeni-Platoncu yorumlar ve Helenistik bilim mirası İslam dünyasında tartışılmaya başlandı. Fakat Müslüman düşünürler bu metinleri yalnızca kopyalamadı; onları İslam'ın tevhid, yaratılış, peygamberlik ve ahiret anlayışıyla birlikte yeniden değerlendirdi.



Bu süreçte İslam felsefesi, farklı medeniyetlerden gelen fikirleri tevhid merkezli bir düşünce potasında yeniden işledi.

İslam Felsefesi İle Kelam Arasındaki Fark Nedir ​

İslam düşüncesinde felsefe ve kelam birbirine yakın ama aynı olmayan iki büyük alandır. Kelam, İslam inanç esaslarını savunmak, açıklamak ve aklî delillerle temellendirmek için gelişmiştir. Felsefe ise daha geniş bir şekilde varlık, bilgi, ahlak, evren ve insan üzerine sistematik düşünür.



Fakat bu ayrım mutlak değildir. Bazı düşünürlerde kelam ile felsefe iç içe geçer. Mesela Gazali hem kelamcı hem felsefe eleştirmeni hem de derin bir metafizik düşünürdür. Fahreddin Razi gibi isimlerde kelam, felsefî derinlik kazanır.

İslam Felsefesinin Ana Konuları Nelerdir ​

İslam felsefesi çok geniş bir alandır. Metafizikten ahlaka, mantıktan siyasete, bilgi teorisinden psikolojiye kadar birçok konuyu kapsar.



Bu konuların tamamında İslam felsefesi, insanı yalnızca düşünen bir varlık olarak değil; Allah'a karşı sorumlu, ahlaki ve anlam arayan bir varlık olarak ele alır.

Akıl Ve Vahiy İlişkisi İslam Felsefesinde Nasıl Ele Alınır ​

İslam felsefesinin en önemli meselelerinden biri akıl ile vahiy arasındaki ilişkidir. Bazı yüzeysel yaklaşımlar bu ikisini birbirine düşman gibi gösterir. Oysa İslam felsefesinde güçlü bir damar, akıl ile vahyin hakikatin farklı düzeylerine işaret ettiğini savunur.


Akıl, insanın düşünme, delil kurma, kavrama ve sonuç çıkarma yetisidir. Vahiy ise Allah'ın peygamberler aracılığıyla insanlığa gönderdiği ilahi rehberliktir. İslam filozoflarına göre doğru kullanılan akıl, sahih vahye düşman olmaz; onu anlamaya çalışır.



Bu konuda temel ölçü şudur: Akıl vahyi iptal etmez; vahiy de aklı susturmaz. Gerçek hikmet, ikisinin doğru yerde buluşabilmesidir.

İslam Felsefesinde Varlık Anlayışı Nasıldır ​

İslam felsefesinde varlık meselesi, metafiziğin merkezindedir. En temel ayrımlardan biri zorunlu varlık ile mümkün varlık ayrımıdır. Bu ayrım özellikle Farabi ve İbn Sina çizgisinde büyük önem kazanmıştır.


Zorunlu varlık, varlığı kendinden olan, yokluğu düşünülemeyen, hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah'tır. Mümkün varlıklar ise var olmak için başka bir sebebe muhtaç olan bütün yaratılmış varlıklardır.



Bu anlayış, insanı şu derin hakikate götürür: Alem kendi kendine yeterli değildir; varlığı, kendinden olmayan bir kaynağa muhtaçtır.

Farabi İslam Felsefesinde Neden Önemlidir ​

Farabi, İslam felsefesinin en büyük kurucu isimlerinden biridir. Ona "Muallim-i Sani", yani İkinci Öğretmen denmiştir. Birinci öğretmen Aristoteles kabul edilir; Farabi ise Aristoteles felsefesini İslam dünyasında sistemli biçimde yorumlayan büyük düşünürlerden biri olduğu için bu unvanla anılır.


Farabi'nin en önemli katkıları:



Farabi'ye göre ideal toplum, yalnızca güçlü olanın yönettiği toplum değildir. Erdemli şehir, insanların hakikate, mutluluğa ve ahlaki olgunluğa yöneldiği toplumdur.

İbn Sina'nın İslam Felsefesindeki Yeri Nedir ​

İbn Sina, İslam felsefesinin en etkili filozoflarından biridir. Hem tıp hem felsefe hem mantık hem metafizik alanında derin eserler vermiştir. Batı dünyasında Avicenna adıyla tanınır.


İbn Sina'nın en önemli felsefi katkılarından biri zorunlu varlık delilidir. Ona göre mümkün varlıklar kendi başlarına var olamazlar; onların varlığı nihai olarak zorunlu bir varlığa dayanmalıdır. Bu zorunlu varlık Allah'tır.



İbn Sina'nın düşüncesi yalnızca İslam dünyasını değil, Orta Çağ Avrupa felsefesini de derinden etkilemiştir.

Gazali İslam Felsefesinde Nasıl Bir Rol Oynar ​

Gazali, İslam düşüncesinde felsefe eleştirisiyle tanınan büyük bir alimdir. Fakat onu sadece "felsefe düşmanı" gibi göstermek çok eksik olur. Gazali, felsefeyi çok iyi bilen, mantığı kullanan, kelamı derinleştiren ve tasavvufî tecrübeyi düşünceye taşıyan çok yönlü bir isimdir.


Gazali'nin en meşhur eserlerinden biri Tehafütü'l-Felasife, yani Filozofların Tutarsızlığıdır. Bu eserde özellikle bazı filozofların metafizik görüşlerini eleştirir.



Gazali'nin önemi, felsefeyi tamamen yok etmesinde değil; aklın sınırlarını, imanın derinliğini ve kalbin bilgiyle ilişkisini yeniden düşündürmesindedir.

İbn Rüşd İslam Felsefesinde Neden Önemlidir ​

İbn Rüşd, özellikle Aristoteles yorumları ve felsefe savunusuyla tanınan büyük Endülüslü filozoftur. Batı dünyasında Averroes adıyla bilinir.


İbn Rüşd, felsefenin dinle çelişmek zorunda olmadığını savunur. Ona göre doğru felsefi araştırma, hakikati aradığı için dinin özüne aykırı değildir. Eğer akıl ile vahiy arasında görünürde bir çatışma varsa, bu ya aklî yorumda ya da metni anlama biçiminde derinlemesine düşünmeyi gerektirir.



İbn Rüşd, İslam felsefesinin yalnızca Doğu'da değil, Avrupa düşüncesinde de yankı bulmasını sağlayan büyük köprü isimlerden biridir.

İslam Felsefesinde Bilgi Anlayışı Nasıldır ​

İslam felsefesinde bilgi, sadece duyularla elde edilen veri değildir. Bilgi; duyular, akıl, sezgi, vahiy, tecrübe ve burhan gibi farklı yollarla düşünülür.


Filozoflara göre insan bilgisi katmanlıdır. Duyular dış dünyadan malzeme verir. Akıl bu malzemeyi işler, soyutlar ve kavramlara dönüştürür. Vahiy ise insanın yalnız akılla ulaşamayacağı nihai ahlaki ve metafizik hakikatlerde rehberlik eder.



İslam felsefesinde bilgi, insanı kibirli yapmamalıdır. Gerçek bilgi, insanı hikmete, tevazuya ve Allah karşısında sorumluluğa götürmelidir.

İslam Felsefesinde Ahlak Nasıl Ele Alınır ​

İslam felsefesinde ahlak, insanın ne yapması gerektiği kadar, nasıl bir insan olması gerektiği sorusuyla ilgilidir. Ahlak sadece kurallar listesi değil; nefsin terbiyesi, erdemlerin kazanılması ve insanın kemale ulaşmasıdır.


Farabi, İbn Sina, İbn Miskeveyh ve daha birçok düşünür, insanın mutluluğunu erdemli yaşamla ilişkilendirmiştir. Gerçek mutluluk, sadece haz almak veya dünyevi başarı elde etmek değildir. Gerçek mutluluk, aklın, ahlakın ve ruhun doğru yönde olgunlaşmasıdır.



İslam felsefesinde ahlakın özü şudur: Bilmek yetmez; insan bildiği hakikate uygun yaşamayı da öğrenmelidir.

İslam Felsefesinde Siyaset Düşüncesi Nasıldır ​

İslam felsefesinde siyaset, yalnızca iktidar mücadelesi olarak görülmez. Özellikle Farabi'de siyaset, insanın mutluluğa ve erdemli hayata yönelmesini sağlayan toplumsal düzen arayışıdır.


Farabi'nin erdemli şehir anlayışı bu konuda çok önemlidir. Ona göre iyi toplum, insanların yalnızca güvenlik ve geçim için bir araya geldiği yer değildir. İyi toplum, insanı ahlaki ve aklî kemale yönelten toplumdur.



İslam felsefesinde siyaset, güç elde etmekten çok insanı ve toplumu ıslah etme sanatı olarak düşünülür.

İslam Felsefesi Tasavvufla Nasıl İlişkilidir ​

İslam felsefesi ile tasavvuf arasında hem farklar hem de yakınlıklar vardır. Felsefe daha çok akıl, kavram, delil ve sistem üzerinden ilerler. Tasavvuf ise kalp, arınma, manevi tecrübe, zikir, murakabe ve Allah'a yakınlık üzerinde durur.


Fakat birçok düşünürde bu iki alan birbirine yaklaşır. Özellikle Sühreverdi'nin işrak felsefesi, aklî düşünce ile manevi aydınlanmayı birlikte ele alır. İbn Arabi ise varlık, tecelli ve insan-ı kamil kavramlarıyla hem felsefi hem tasavvufi derinlikte büyük bir etki oluşturur.



Bu iki alan birlikte düşünüldüğünde İslam düşüncesi yalnızca aklın değil, kalbin de hakikat yolculuğu olduğunu gösterir.

İslam Felsefesi Bilimle Nasıl İlişkilidir ​

İslam felsefesi, bilimsel düşünceyle de yakından ilişkilidir. İslam medeniyetinde astronomi, matematik, tıp, optik, coğrafya ve fizik gibi alanlarda önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu bilimsel çalışmalar, felsefi düşünceyle çoğu zaman iç içe gelişmiştir.


Filozoflar evreni incelerken yalnızca teknik açıklama yapmamış; aynı zamanda evrendeki düzen, nedenlik, ölçü ve hikmeti de düşünmüşlerdir.



İslam felsefesinde evren, kör bir mekanizma değil; akıl yoluyla okunabilecek hikmetli bir düzen olarak görülür.

İslam Felsefesine Yöneltilen Eleştiriler Nelerdir ​

İslam felsefesi tarih boyunca bazı eleştirilerle karşılaşmıştır. Özellikle bazı kelamcılar ve fakihler, filozofların Yunan düşüncesinden fazla etkilenmesini, bazı metafizik görüşlerini ve vahiy-akıl ilişkisini yorumlama biçimlerini sorunlu bulmuştur.


En önemli eleştiri başlıkları şunlardır:



Fakat bu eleştiriler İslam felsefesinin tamamen reddedildiği anlamına gelmez. Tam tersine, bu tartışmalar İslam düşüncesini derinleştirmiş, akıl-vahiy ilişkisinin daha ince biçimde ele alınmasını sağlamıştır.

İslam Felsefesi Bugün Neden Önemlidir ​

İslam felsefesi bugün de çok önemlidir. Çünkü modern insan hâlâ aynı temel sorularla karşı karşıyadır: Ben kimim Evrenin anlamı nedir Akıl her şeyi açıklayabilir mi Bilim ile din nasıl ilişkilendirilmeli Ahlakın temeli nedir İnsan özgür müdür Mutluluk nedir Toplum nasıl adil olur


İslam felsefesi bu sorulara köklü bir miras sunar. Modern dünyada teknoloji arttıkça bilgi çoğalıyor; fakat hikmet eksik kalabiliyor. İslam felsefesi, bilgi ile hikmet arasındaki farkı hatırlatır.



Bugün İslam felsefesini okumak, geçmişe nostaljik bakmak değil; bugünün zihinsel krizlerine daha derin cevaplar aramaktır.

Son Söz İslam Felsefesi Aklın Vahiy Işığında Hakikati Arama Yolculuğu Mudur ​

İslam felsefesi, insan aklının Allah, evren, insan, bilgi, ahlak ve hayatın anlamı üzerine yürüttüğü en derin arayışlardan biridir. O, yalnızca filozofların soyut tartışmalarından ibaret değildir; insanın varoluşunu, sorumluluğunu, özgürlüğünü, ahlakını ve nihai mutluluğunu anlamaya çalışan büyük bir hikmet geleneğidir.


Bu gelenekte akıl küçümsenmez; fakat tanrılaştırılmaz. Vahiy dışlanmaz; fakat düşünmeden okunacak kuru bir metne de indirgenmez. Evren incelenir; fakat anlamsız bir madde yığını gibi değil, Allah'ın kudretini ve hikmetini gösteren düzenli bir alem olarak düşünülür. İnsan araştırılır; fakat sadece bedenden ibaret görülmez, ruhu, aklı, iradesi ve ahlaki sorumluluğuyla birlikte ele alınır.


Farabi'nin erdemli şehir arayışı, İbn Sina'nın zorunlu varlık düşüncesi, Gazali'nin aklın sınırlarını sorgulaması, İbn Rüşd'ün felsefeyi savunması ve tasavvufi düşüncenin kalp merkezli hikmeti, İslam felsefesinin ne kadar zengin bir damar olduğunu gösterir.


İslam felsefesinin en derin çağrısı şudur: Düşün, ama kibrinle değil; ara, ama haddini bilerek; bil, ama bildiğini ahlaka ve kulluk bilincine dönüştürerek.

"İslam felsefesi, aklın hakikate yürüyüşüdür; fakat bu yürüyüşte akıl yalnız değildir, vahyin nuru, ahlakın terazisi ve kalbin tevazusu ona yol arkadaşlığı eder."
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

İslam felsefesi, sadece İslam dünyasında değil, tüm dünyada felsefi ve entelektüel bir konu olarak kabul edilmektedir. İslam felsefesi, diğer felsefi disiplinlerle karşılaştırılırken, genellikle daha çok pratik hayata yönelik felsefi düşünceler, yöntemler ve teoriler içermektedir. Bu yüzden, İslam felsefesi, pozitif bilimler ve sosyal bilimler arasında bir köprü görevi görebilir.

İslam felsefesi, tarihi boyunca birçok tartışmaya neden olmuştur. Bunlar arasında filozoflar arasındaki tartışmalar, İslam dininin felsefi açıdan eleştirilmesi ve farklı İslam mezhepleri arasındaki fikir ayrılıkları yer alır. Bu tartışmalar, İslam felsefesi alanında yeni teorilerin ortaya çıkmasına ve felsefi düşüncelerin geliştirilmesine yol açmıştır.

Ayrıca, İslam felsefesi, felsefi düşüncelerinin yanı sıra kültürel, tarihi ve siyasi farklılıkları da barındırır. Bu yönüyle, İslam felsefesi, İslam kültürünün çeşitliliğini ve zenginliğini yansıtır.

İslam felsefesi, günümüz dünyasında da hala önemli bir konudur. Günümüzde, İslam dünyasında yaşanan olaylar ve İslam karşıtı tartışmalar, İslam felsefesinin önemi ve etkisi üzerinde tartışmalara neden olmaktadır. Bu nedenle, İslam felsefesi konusunda doğru bilgiye sahip olmak, felsefi tartışmaların anlaşılması ve İslam kültürünün anlaşılması açısından önemlidir.

İslam felsefesi, İslam dininin felsefi düşüncelerini ve prensiplerini inceleyen bir disiplindir. İslam felsefesi, tartışmalı konular ve sorulara dayanan mantıksal ve rasyonel bir düşünce yapısına dayanır. Bu felsefe, Allah'ın varlığı, insanın özgür iradesi, ahiret hayatı, adalet ve ahlak gibi konulara odaklanır. İslam felsefesi, Aristoteles, Platon ve daha sonraki filozofların çalışmalarından etkilenmiştir. Bu disiplin, İslam düşüncesine ait düşünce sistemlerini keşfetmekle birlikte, felsefi düşünceleri İslam'a taşımak için çalışmalar yapar.

İslam felsefesi, İslam inancının düşünsel temellerini oluşturan bir felsefe türüdür. İslam felsefesi, felsefenin tarihi boyunca doğa felsefesi, metafizik, epistemoloji, ahlak ve sosyal teori gibi pek çok alanda çalışmalar yapmıştır. İslam felsefesi, İslam dininin temel kavramlarını ve inançlarını düşünsel açıdan ele alır ve bunları açıklamaya çalışır. Bu felsefe türü, İslam dünyasında başta İbn Rüşd, İbn Sina, Gazali ve Farabi olmak üzere birçok düşünür tarafından geliştirilmiştir.

İslam felsefesi, İslam düşüncesinin felsefi yönünü ifade eder. İslam felsefesi, İslam dininin temel inançları ve metinlerini felsefi açıdan analiz eder ve açıklar. İslam felsefesi, insan varlığı, bilgi, doğa, Tanrı, ahlak, adalet, özgürlük ve diğer felsefi konuları ele alır. İslam felsefesi, daha çok Müslüman filozoflar tarafından ortaya konulan düşüncelerle şekillenmiştir. İslam felsefesi, farklı okulları ve düşünce akımları olan bir alandır.

İslam felsefesi, İslam dininin ve kültürünün felsefi boyutudur. Bu konu, İslam dinindeki düşünce sistemini ve felsefi tartışmaları kapsar. Anahtar kelime olan "İslam felsefesi"nin altında, İslam dünyasında çok sayıda filozofun varlığı keşfedilir. Bu filozoflar arasında Farabi, İbn Rüşt, İbn Sina ve Gazali bulunmaktadır. Bu filozoflar, farklı konuları ele alarak İslam felsefesine önemli katkılarda bulunmuşlardır.

İslam felsefesi, İslam düşünce tarihinin önemli bir parçasıdır. Özellikle, Yunan felsefesinin İslam düşüncesine büyük etkisi olmuştur. Bu etki, Ortadoğu'da birçok felsefi ve bilimsel yazının tercüme edilmesiyle sağlanmıştır. Bu tercüme çalışmalarının sonucunda, İbn Sina gibi İslam dünyasının önde gelen filozofları, Aristoteles'in felsefesini İslam düşüncesine uyarlamıştır.

İslam felsefesi, birçok konuyu ele almaktadır. Bunlar arasında Tanrı'nın varlığı, insanın özgürlüğü, ruhun ölümsüzlüğü, adalet, ahlak ve doğanın yapısı gibi konular yer alır. İslam felsefesi, bu konuları İslam düşüncesine uygun şekilde ele alırken, aynı zamanda felsefenin çağdaş anlayışıyla da uyumlu olmaya çalışır. Bu nedenle, İslam felsefesi, geleneksel İslam bilgisi ve modern felsefenin birleşiminden oluşan bir disiplindir.

Sonuç olarak, İslam felsefesi İslam dininin düşünsel boyutunu oluşturan bir disiplindir. Bu disiplin, İslam dünyasındaki filozofların çalışmalarıyla şekillenmiştir ve modern felsefenin etkisiyle günümüze kadar gelmiştir. Anahtar kelime olan "İslam felsefesi", bu konuda daha fazla bilgi edinmek isteyenler için arama motorlarında sıkça kullanılan bir terimdir.

İslam Felsefesi Nedir​

“İslam felsefesi, vahyin nurunu aklın terazisiyle tartan; kalp ile zihni aynı hakikatte buluşturan bir köprüdür.”
– DedeminCamisiVar.Com

Genişletmek için tıkla ...

---

İslam Felsefesinin Tanımı​

İslam felsefesi, Kur’an ve sünnet ışığında akıl yürütmeyi, varlık ve bilgi anlayışını, ahlak ve siyaset düşüncesini inceleyen felsefi bir gelenektir.

• Kaynağını İslam’ın temel öğretilerinden alır, ancak Yunan, Hint ve Pers felsefelerinden de etkilenmiştir.
• 9. yüzyıldan itibaren özellikle Bağdat, Endülüs, Horasan ve Kahire gibi merkezlerde gelişmiştir.
• Amacı, vahiy ile aklı birleştirmek, dini hakikat ile felsefi düşünce arasında uyum kurmaktır.

---

Başlıca Konuları​

İslam felsefesi, hem metafizik hem pratik alanlarda derinlemesine incelemeler yapmıştır:

• Metafizik (Varlık felsefesi): Allah’ın varlığı, âlemin yaratılışı, ruh ve kader konuları.
• Epistemoloji (Bilgi felsefesi): Akıl, vahiy, duyular ve sezgi yoluyla bilgi edinme.
• Ahlak: İnsanın erdemleri, özgür irade, mutluluk ve iyi yaşamın yolu.
• Siyaset: Adalet, devlet düzeni, toplumun ahlaki sorumlulukları.
• Din-felsefe ilişkisi: Akıl ve vahyin birbiriyle çatışıp çatışmadığı üzerine tartışmalar.

---

Önemli Filozoflar ve Katkıları​

• Kindî: İlk İslam filozofu; akıl-vahiy uyumunu savundu.
• Farabî: “İkinci öğretmen” (Aristo’dan sonra); siyaset felsefesi ve erdem anlayışıyla tanındı.
• İbn Sînâ: Tıp ve metafizikte devrim niteliğinde katkılar yaptı.
• Gazzâlî: Felsefeyi eleştirdi, tasavvufu ön plana çıkardı.
• İbn Rüşd: Aristo yorumlarıyla Avrupa skolastiğini etkiledi; aklın önemini vurguladı.

---

Sonuç​

İslam felsefesi, inanç ile akıl, vahiy ile felsefi düşünce arasında derin bir diyalog kurar. Hem Doğu’da hem Batı’da bilim, ahlak ve siyaset düşüncesini derinden etkilemiştir. Bugün hâlâ, insanın hakikati arayışında evrensel bir rehberdir.

“İslam felsefesi, akıl ile vahyin çatışmadığını; aksine aynı hakikatin farklı yansımaları olduğunu gösterir.”
– DedeminCamisiVar.Com

Genişletmek için tıkla ...