Güneş Işınlarının Geliş Açısı İklimi Nasıl Belirler 
Enerji, Coğrafya ve Yaşam İlişkisi
Güneş Işınlarının Geliş Açısı Nedir
Geliş açısı, Güneş’ten gelen ışınların yeryüzüne dik mi yoksa eğik mi ulaştığını ifade eder.
Bu açı, yeryüzünün aldığı enerji yoğunluğunu doğrudan belirler.
Enerji Neden Açıya Bağlıdır
Aynı miktardaki Güneş enerjisi:- dik geldiğinde dar bir alana,
- eğik geldiğinde geniş bir alana yayılır.
Enerji yayılırsa ısı azalır, yoğunlaşırsa artar.
Dik Gelen Işınlar Ne Yapar
Dik ışınlar:- yüzeyi daha fazla ısıtır
- buharlaşmayı artırır
- hava yükselir
Bu nedenle sıcak iklimler, dik açıların hâkim olduğu bölgelerde görülür.
Eğik Gelen Işınlar Ne Yapar
Eğik ışınlar:- atmosferde daha uzun yol alır
- enerjisinin bir kısmını kaybeder
- yüzeye zayıf ulaşır
Bu da soğuk iklimlerin temel nedenidir.
Enlem Neden Belirleyicidir
Dünya küresel olduğu için:- Ekvator’a yakın yerler ışınları daha dik,
- Kutuplara yakın yerler daha eğik alır.
Bu durum enleme bağlı iklim kuşaklarını oluşturur.
Ekvator ve Tropikal İklim
Ekvator çevresinde Güneş ışınları yıl boyunca dike yakın gelir. Sonuç:- yüksek sıcaklık
- bol buharlaşma
- yoğun yağış
Tropikal yağmur ormanlarının temeli budur.
Orta Kuşak İklimleri
Orta enlemlerde ışın açısı yıl içinde büyük değişim gösterir. Bu yüzden:- yaz sıcak
- kış soğuk
- dört mevsim belirgindir.
Kutuplarda Açı ve İklim
Kutuplara ışınlar çok eğik gelir.
Bazen hiç gelmez. Bu nedenle:- düşük sıcaklık
- buzullar
- kalıcı soğuk hâkimdir.
Atmosfer Açıyla Nasıl Etkileşir
Işınlar eğik geldikçe:- daha fazla atmosfer katmanı geçer
- saçılma artar
- enerji kaybı büyür
Bu da yüzeye ulaşan ısıyı azaltır.
Gün Uzunluğu ile Açı İlişkisi
Dik açı dönemlerinde günler uzundur.
Eğik açı dönemlerinde geceler uzar. Gün uzunluğu, toplam alınan enerjiyi belirler. Mevsimler Açıyla Nasıl Oluşur
Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle:- yıl içinde geliş açısı değişir
Mevsimler, bu açısal değişimin zaman içindeki sonucudur.
Aynı Enlemde Farklı İklimler Olur mu
Evet. Yükselti, denizellik, rüzgâr ve okyanuslar açının etkisini şekillendirir, ama yok etmez. Yükselti Etkisi
Yükseldikçe:- ışınlar aynı açıyla gelse bile
- hava daha seyrek olur
Bu yüzden dağlar soğuktur. Denizlerin Rolü
Denizler ısıyı depolar. Geliş açısının etkisini yumuşatır. Karalar ise hızlı ısınır, hızlı soğur. Çöller Neden Genelde Tropiklerde
Tropik kuşakta ışınlar dik gelir. Ancak alçalıcı hava hareketleri yağışı engeller. Sonuç: sıcak ama kurak iklimler. Yaşam Açıyı Nasıl İzler
Bitki örtüsü,
hayvan dağılımı,
insan yerleşimleri doğrudan güneşlenme açısına göre şekillenir. Tarım ve Açı İlişkisi
Tarım ürünleri:- güneşlenme süresine
- ışık yoğunluğuna
yani geliş açısına bağlıdır.Bu yüzden enlemler tarımı belirler.
İklim Değişikliği Açıyı Değiştirir mi
Hayır. Geliş açısı değişmez. Ama atmosferin yapısı değiştiği için enerjinin tutulma biçimi değişir. Son Söz İklimin Sessiz Mimarı
Güneş ışınlarının geliş açısı:- sıcaklığı
- yağışı
- yaşamı
- medeniyetleri
belirleyen sessiz mimardır.
İklimi anlamak için göğe bakmak yeterlidir; mesele ışığın nasıl düştüğünü görmektir.