Ferdinand de Saussure'a Göre Dil ve Düşünce İlişkisi Nasıldır 
İnsan Zihni Dünyayı Sözcüklerle mi Kurar, Yoksa Sözcükler Zihnin Sessiz Haritası mıdır
Saussure Bu Soruyu Neden Sadece Dilbilimsel Değil, İnsanlık Ölçeğinde Bir Soruya Dönüştürür
Ferdinand de Saussure'a göre dil ile düşünce ilişkisi, yalnızca kelimelerin zihindeki fikirlere eşlik etmesi meselesi değildir. Bu ilişki, insanın dünyayı nasıl böldüğü, nasıl kavradığı, nasıl sınıflandırdığı ve nasıl paylaşılabilir hale getirdiğiyle ilgilidir. Bu yüzden onun yaklaşımı basit bir "önce düşünce gelir, sonra dil gelir" çizgisini aşar. Saussure, insan zihninin ham, dağınık, şekilsiz bir düşünce akışı ile toplumsal olarak düzenlenmiş dil sistemi arasında çok derin bir bağ bulunduğunu gösterir.
Burada asıl mesele şudur: İnsan zihni, dünya karşısında sınırsız bir izlenim deniziyle karşılaşır. Fakat bu sonsuzluk ancak dilin sunduğu ayrımlar, sınırlar ve işaretlerle belirginleşir. Bu yüzden Saussure'un bakışında dil, düşünceyi sadece dışa vuran bir araç değil; düşüncenin belirginleşmesini mümkün kılan biçimlendirici alandır.
Dil, düşüncenin üstüne sonradan yapıştırılan etiket değildir. Düşünce, dilin içinden geçerken biçim kazanır.
İnsan dünya ile sadece bakarak değil, adlandırarak ilişki kurar.
Bu nedenle dil-düşünce ilişkisi, insan bilincinin temel mimarisine açılır.
Saussure'a Göre Düşünce Dil Olmadan Nasıl Bir Halde Bulunur
Saussure'un en çarpıcı fikirlerinden biri, düşüncenin dil öncesi halde tam biçimli, keskin ve net bir yapı gibi bulunmadığıdır. Ona göre dil olmadan düşünce, sınırları belirlenmemiş, akışkan, belirsiz ve henüz tam ayrışmamış bir kütle gibidir. Yani insan zihninde bir tür duyum, sezgi, algı ve anlam potansiyeli vardır; fakat bunların ayırt edilebilir, paylaşılabilir, düzenlenebilir hale gelmesi için dilsel biçim gerekir.
Bu çok önemli bir noktadır. Çünkü çoğu insan sezgisel olarak düşüncenin zaten tamamlanmış olduğunu, dilin ise onu sadece taşımaya yaradığını sanır. Saussure ise bunun yeterli olmadığını hissettirir. Ona göre dil, düşünceye yalnızca ses vermez; ona sınır da verir. Düşünceyi, adeta sis içindeki belirsiz bir manzarayı çizgilerle görünür kılan bir yapı gibi işler.
Dil öncesi düşünce, bulanık bir anlam bulutu gibidir.
Dil, o buluta ayrım, şekil ve yön verir.
Fikirler ancak işaret sistemi içinde belirginleşir.
İnsan düşündüğünü konuşmaz sadece; konuşulabilir olan ölçüde düşüncesini ayrıştırır.
Dil ve Düşünce Arasındaki İlişkiyi "İki Taraflı Bir Biçimlenme" Olarak Okumak Neden Gerekir
Saussure ne dilin düşünceyi tamamen tek başına yarattığını söyler ne de düşüncenin dili basit bir hizmet aracı olarak kullandığını düşünür. Onun yaklaşımı daha incedir. Dil ve düşünce, birbirinden kopuk iki ayrı kutu değildir. Aralarında karşılıklı biçimlendirme ilişkisi vardır. Düşünceye şekil veren dil olduğu gibi, dilin varlık nedeni de düşünsel ayrımları toplumsal olarak düzenleyebilmektir.
Bu nedenle Saussure'un çerçevesinde dil ile düşünce arasındaki bağ tek yönlü değildir. Zihin, anlam potansiyelini taşır; fakat dil o potansiyeli toplumsal işaretlere dönüştürür. Böylece düşünce, belirgin hale gelir; dil ise yalnızca ses dizisi olmaktan çıkıp kavramsal değer taşır.
Düşünce dile malzeme verir.
Dil düşünceye biçim verir. Biri ötekisiz tam açıklanamaz.
İnsan bilinci, bu ikisinin kesişiminde örgütlenir.
Saussure'un "Dil Bir Adlandırma Listesi Değildir" Sözü Bu İlişkide Neyi Değiştirir
Saussure'un en temel çıkışlarından biri, dilin nesnelere yapıştırılan isimlerden oluşan basit bir katalog olmadığı yönündedir. Eğer dil yalnızca hazır duran nesnelerin üzerine konan etiketlerden ibaret olsaydı, o zaman düşünce ile dil arasında derin bir yapısal ilişki kurmaya gerek kalmazdı. Fakat Saussure tam tersini gösterir: Dil, dünyayı doğrudan kopyalayan bir ayna değil, onu belirli ayrımlar içinde kavranabilir hale getiren bir sistemdir.
Bu bakış açısı, dilin zihnin dışında hazır bekleyen gerçekliği pasif biçimde yansıtması fikrini sarsar. Çünkü her dil, dünyayı aynı yerlerden bölmez. Renk adlandırmaları, akrabalık terimleri, zaman biçimleri, toplumsal hitap kalıpları ve soyut kavram alanları her dilde farklı düzenlenebilir. Bu da gösterir ki dil, yalnızca dünyanın adlarını vermiyor; aynı zamanda onu belli yollarla düzenliyor.
Kelimeler nesnelere sonradan iliştirilen mekanik etiketler değildir. Dil, dünyayı anlamlı bölgelere ayırır. İnsan zihni, bu ayrımlar içinde düşünür.
Böylece dil-düşünce ilişkisi yüzeysel değil, kurucu hale gelir.
Gösteren ve Gösterilen Ayrımı Düşünce Meselesine Nasıl Işık Tutar
Saussure'un gösterge anlayışı, dil ve düşünce ilişkisini anlamak için çok güçlü bir anahtardır. Ona göre her dilsel gösterge iki yönlüdür: bir yanda gösteren, yani işitsel ya da biçimsel taraf; diğer yanda gösterilen, yani zihindeki kavramsal taraf bulunur. Bu ayrım, kelimenin yalnızca dış ses kalıbı olmadığını; aynı zamanda zihinsel anlam alanıyla birlikte düşünüldüğünü gösterir.
Burada önemli olan nokta şudur: Saussure'da dil, ses ile düşüncenin rastgele buluşması değil; toplumsal sistem içinde oluşmuş işaret birlikleridir. Yani zihinsel kavramlar bile, dilsel işaretlerle bağlantı içinde anlamlı hale gelir. Bu nedenle düşünce, dilin dışında tamamen bitmiş ve sonra kelimeye sarılmış bir varlık gibi ele alınamaz.
Gösteren olmadan kavram paylaşılabilir hale gelemez. Gösterilen olmadan ses, dilsel değer taşımaz.
Dil, ses ile düşünceyi işaret düzleminde birbirine bağlar.
Böylece düşünce, dil içinde görünür ve taşınabilir olur.
Saussure'a Göre Anlam Neden Şeylerden Çok Farklardan Doğar
Saussure'un düşüncesinde anlamın doğası, dil ve düşünce ilişkisini açıklayan en derin alanlardan biridir. Ona göre dilde değer, şeylerin özünden çok, işaretlerin birbirinden farklarından doğar. Bu da insan zihninin dünyayı mutlak özler halinde değil, ayrımlar halinde kavradığını gösterir. Başka bir deyişle, düşünce çoğu zaman "bu şey nedir?" sorusundan önce "bu, ötekinden nasıl ayrılır?" sorusu etrafında belirginleşir.
Bu fikir son derece büyüleyicidir. Çünkü insan zihninin işleyişine dair büyük bir hakikati ima eder: Anlam, çoğu zaman yalın özde değil; sınırda, farklılıkta, karşıtlıkta ve ilişkide doğar. Gece ancak gündüzle, sessizlik ancak sesle, yakın ancak uzakla, ben ancak ötekiyle belirir.
Zihin dünyayı farklar üzerinden keser. Dil bu farkları toplumsal düzene bağlar. Düşünce, ayrımlar içinde netleşir. Bu yüzden dil, dünyanın sadece adı değil; farklar haritasıdır.
Saussure İnsan Zihninin Dünyayı Sözcüklerle Kurduğunu mu Söyler
Bu soruya verilecek en doğru cevap, "tam olarak evet, ama kaba anlamda değil" olacaktır. Saussure, insanın hiçbir gerçeklikle dil dışında karşılaşmadığını söylemez. O, dış dünyanın varlığını inkâr eden biri değildir. Ancak insanın o dünyayı anlamlı, ayırt edilmiş, paylaşılabilir ve kavramsal bir gerçeklik olarak yaşamasında dilin kurucu rolünü vurgular.
Yani insan zihni dünyayı sıfırdan kelimelerle yaratmaz; fakat dünyayı yaşanabilir anlam alanlarına bölerken sözcükler ve dilsel ayrımlar üzerinden düşünür. Bu çok ince bir ayrımdır. Dış gerçeklik vardır; fakat o gerçekliğin insan zihnindeki haritası, büyük ölçüde dilsel sistemler aracılığıyla düzenlenir.
Dünya vardır, ama insan için anlamlı dünya dil içinde şekillenir. Zihin ham gerçekliği doğrudan değil, ayrımlar içinde kavrar. Sözcükler yalnızca isim değil, zihinsel düzenleyicilerdir. Bu nedenle Saussure'a göre insan, dünyayı dilin sunduğu çizgiler boyunca düşünür.
"Sözcükler Zihnin Sessiz Haritasıdır" İfadesi Saussure Açısından Ne Kadar Doğrudur
Bu ifade, şiirsel olmakla birlikte Saussure'un görüşüne oldukça yakındır. Çünkü Saussure'un sistemi içinde sözcükler, zihindeki önceden tam biçimlenmiş anlamların üstüne sonradan iliştirilen işaretler değildir. Onlar, zihnin dünyayı nasıl parçaladığını, nasıl kavramsal alanlara ayırdığını ve nasıl düzenlediğini gösteren çizgilerdir. Bir anlamda dil, insan bilincinin görünmez coğrafyasını görünür hale getirir.
Harita benzetmesi burada çok güçlüdür. Harita toprağın kendisi değildir, ama toprağın insanlar tarafından nasıl okunacağını belirler. Aynı şekilde sözcükler de dünyanın kendisi değildir; fakat dünyanın hangi hatlarla düşünüleceğini, hangi sınırlarla ayrılacağını ve hangi ilişkiler içinde kurulacağını büyük ölçüde belirler.
Sözcük, zihnin çizdiği kavramsal sınırları görünür kılar. Dil, düşüncenin belirsiz arazisini okunabilir hale getirir. Her kavram, zihnin sessiz düzeninin bir işaretidir. Bu yüzden sözcükler gerçekten de zihnin sessiz haritası gibi okunabilir.
Saussure'da Dil Düşünceyi Sınırlar mı, Zenginleştirir mi
Saussure'un yaklaşımına göre dil hem sınır koyar hem de imkân açar. Bu iki yön birlikte düşünülmelidir. Dil, düşünceyi sınırlayan bir çerçeve sunar; çünkü ancak o sistemin sunduğu ayrımlar ve işaretler içinde kavramsal düzen kurulabilir. Fakat aynı anda dil, düşüncenin zenginleşmesini de sağlar; çünkü belirsiz olanı belirginleştirir, sezgisel olanı paylaşılabilir hale getirir, içteki dağınık anlam potansiyelini toplumsal bilince açar.
Bu nedenle dil bir hapishane değil; ama tamamen sınırsız bir gökyüzü de değildir. O, düşüncenin biçim aldığı, hareket ettiği, derinleştiği ve yön bulduğu yapısal alandır. İnsan zihni, dil olmadan belki hisseder; ama dil sayesinde ayrıştırır, kavramsallaştırır, tartışır, aktarır ve miras bırakır.
Dil, düşünceye çerçeve verir.
Ama o çerçeve aynı zamanda düşüncenin gelişme alanıdır. Dil olmadan fikir puslu kalabilir. Dil sayesinde düşünce tarihe, topluma ve kültüre katılır.
Saussure'a Göre Her Dil Dünyayı Aynı Şekilde mi Böler
Saussure'un yaklaşımından çıkan önemli sonuçlardan biri, her dilin dünyayı tam olarak aynı biçimde bölmediğidir. Çünkü dildeki kavram alanları, sözcük sınırları ve anlam farklılıkları, toplumsal sistemler içinde şekillenir. Bu nedenle diller arasında bire bir örtüşen kavramsal haritalar yoktur. Aynı gerçeklik alanı, farklı dillerde farklı vurgu ve ayrımlarla düzenlenebilir.
Bu durum, dil ile düşünce arasındaki ilişkinin ne kadar güçlü olduğunu gösterir. Çünkü diller sadece farklı ses dizileri sunmaz; zaman zaman farklı kavramsal bakış açıları da sunar. İnsanlar sadece başka kelimelerle konuşmaz; bazen başka ayrım düzenleriyle düşünürler.
Her dil, dünyanın üzerine aynı çizgileri çekmez. Bu da düşüncenin dilsel biçimle ilişkisini derinleştirir. Çeviri bu yüzden sadece kelime taşımak değildir. Farklı diller, gerçekliğe farklı kavramsal pencereler açabilir. Saussure'un Bu Görüşü "Dil Düşünceyi Belirler" İddiasıyla Aynı Şey midir
Hayır, tam olarak aynı değildir. Saussure'un yaklaşımı, daha sonra gelişecek kimi dilsel görelik tartışmalarına kapı aralamış olsa da, onun kendisi kaba bir determinizm savunmaz. Yani "insan sadece dilinin izin verdiği kadar düşünür ve onun dışında hiçbir şey kavrayamaz" gibi sert bir tez kurmaz. Onun daha çok vurguladığı şey, düşüncenin belirgin, ayrışmış ve toplumsal biçime kavuşmasında dilin merkezi rolüdür.
Burada nüans çok önemlidir. Saussure'un söylemek istediği, dilin düşünceyi mekanik olarak hapsedip tamamen yönetmesi değil; dil ile düşüncenin birbirinden bağımsız, ayrı evrenler olarak düşünülemeyeceğidir. Dil, düşünce için yalnızca araç değil; onun belirginleşme zemini olduğu için kurucu önemdedir.
Saussure sert bir kadercilik kurmaz. Ama düşüncenin dil dışında tam açıklanamayacağını sezdirir. Dil ve düşünceyi birbirinden ayırmak yerine birbirine bağlı görür. Bu yüzden onun yaklaşımı, hem dengeli hem derindir. Saussure'un Düşünceyi "Biçimsiz Kütle" Gibi Görmesi Neden Bu Kadar Sarsıcıdır
Saussure'un en şiirsel ve en radikal taraflarından biri, düşünceyi dil öncesi durumda biçimsizliğe yakın bir potansiyel alan gibi tasavvur etmesidir. Bu, insanın gururunu da sarsan bir fikirdir. Çünkü biz çoğu zaman düşüncelerimizin zaten tam, net ve parlak olduğunu; yalnızca onları ifade etmekte zorlandığımızı sanırız. Oysa Saussure, bazen zorluğun ifade eksikliğinde değil, düşüncenin henüz dilsel biçime kavuşmamış olmasında olduğunu hissettirir.
Bu yaklaşım, insanın kendi iç dünyasına bakışını da değiştirir. Çünkü burada kelime bulamamak, sadece anlatım yetersizliği değil; bazen düşüncenin henüz tam doğmamış oluşu anlamına gelir. Dil, o doğuma eşlik eden güçtür.
İçimizdeki pek çok şey, adı konmadıkça yarım kalır. Kelime bazen düşüncenin elbisesi değil, doğum anıdır. Dilselleşen şey sadece ifade edilmez; kurulur da. Bu yüzden Saussure'un yaklaşımı iç dünyayı anlamada da derin yankı uyandırır. Dil Olmadan Düşünce Mümkün müdür Sorusu Saussure'da Nasıl Karşılık Bulur
Saussure bu soruya basit bir "hayır" ya da "evet" vermez; ama çizdiği çerçeve, dil olmadan tam anlamıyla ayrışmış ve toplumsal düzeye taşınmış düşüncenin son derece problemli olduğunu düşündürür. Elbette insan sezebilir, hissedebilir, algılayabilir, irkilebilir, korkabilir, arzulayabilir. Fakat bunların kavramsal anlamda örgütlenmesi ve bir düşünce düzeni haline gelmesi, dilsel sistemle yakından bağlantılıdır.
Bu nedenle Saussure'da dil, yalnızca konuşma için gereken dış araç değil; kavramsal dünyanın düzenlenme zeminidir. Düşünce tamamen yok olmaz belki; ama dil olmadan keskinlik, ayrım, kalıcılık ve paylaşılabilirlik büyük ölçüde eksilir.
Duygu olabilir. Sezgi olabilir. Ama net düşünce için dilsel biçim belirleyicidir. Bu yüzden Saussure, dili aklın görünmeyen omurgalarından biri gibi düşündürür. Saussure'a Göre İnsan Neden Konuşurken Sadece Kendini İfade Etmez, Kendisini de Kurar
Saussure dilin toplumsal niteliğini vurguladığı için, konuşma eylemi sadece bireyin içini dışa vurması değildir. İnsan konuşurken, zaten içinde yaşadığı toplumsal dil sisteminin imkanlarıyla düşünür ve kendini ifade eder. Bu da demektir ki insan, "ben" dediğinde bile salt kendi iç sesini değil, tarihsel ve toplumsal bir işaret evrenini kullanır.
Bu fikir çok derindir. Çünkü burada dil, sadece kendimizi anlattığımız bir araç olmaktan çıkar; kimliğimizi biçimlendiren, benlik sınırlarımızı belirginleştiren, duygularımıza biçim veren ve toplumsal varlığımızı görünür kılan bir alan olur. İnsan konuşurken yalnızca düşüncesini bildirmez; o düşüncenin hangi biçimde var olacağını da kurar.
Dil, benliğin aynası değildir sadece.
Aynı zamanda benliğin inşa alanıdır. İnsan sözcük seçerken, kendine de yön verir. Böylece dil ile düşünce ilişkisi, kimlik meselesine kadar uzanır. Saussure'un Görüşü Edebiyatı ve Felsefeyi Neden Bu Kadar Etkilemiştir
Saussure'un dil ve düşünce ilişkisine dair yaklaşımı, yalnızca dilbilimin değil, edebiyatın ve felsefenin de yönünü değiştirmiştir. Çünkü eğer düşünce dil içinde biçimleniyorsa, o zaman metinler sadece düşüncenin taşıyıcısı değildir; düşüncenin kurulduğu alanlardır. Bu da romanı, şiiri, denemeyi, teorik metni ve hatta günlük konuşmayı çok daha derin bir düzlemde anlamayı mümkün kılar.
Felsefe açısından da sonuç büyüktür. Çünkü düşünceyi dil dışı saf öz olarak görme eğilimi sarsılır. İnsan, düşündüğünü sanırken bile aslında çoktan bir dil sistemi içindedir. Bu nedenle felsefe, dilin sınırlarını, imkanlarını, kavramsal ayrımlarını ve sessiz yönlendirmelerini ciddiye almak zorunda kalır.
Edebiyat, anlam üreten yapı haline gelir. Felsefe, düşüncenin dilsel zeminini sorgulamaya başlar.
Sözcükler yalnızca taşımaz; şekillendirir. Bu yüzden Saussure'un mirası, dilbilimin çok ötesine taşar. Saussure'un Yaklaşımı Bize İç Konuşmalarımız Hakkında Ne Söyler
İnsan yalnızca başkalarıyla konuşmaz; kendi içinde de konuşur. İç konuşma dediğimiz şey, düşünce ile dil ilişkisinin en kişisel sahnesidir. Saussure'un perspektifinden bakıldığında iç konuşma, zihnin dilsel ayrımlarla kendi üzerine kıvrılmasıdır. Yani insan kendi zihnini bile çoğu zaman dilsel işaretler aracılığıyla düzenler, yorumlar ve taşır.
Burada dikkat çekici olan şudur: İçimizde adı konmamış bir sıkıntı, çoğu zaman bizi boğar; ama ona bir isim verdiğimizde belirginleşir. Bir korku, bir kırgınlık, bir özlem, bir vicdan sızısı ya da bir sevinç, ancak dilsel biçim kazandığında ruhsal olarak da daha kavranabilir hale gelir. Bu, Saussure'un düşüncesinin günlük insan tecrübesindeki yankısıdır.
Adı konmayan duygu daha ağır olabilir. Dil, iç dünyanın da haritalandırıcısıdır. İnsan kendini bile kelimeler aracılığıyla daha net tanır. Böylece Saussure, yalnızca dil teorisini değil, iç yaşamın yapısını da aydınlatır. Dijital Çağda Saussure'un Dil ve Düşünce Görüşü Neden Hâlâ Güçlüdür
Bugün insanlar sadece uzun cümlelerle değil; başlıklarla, etiketlerle, emojilerle, kısa mesajlarla, görsel kodlarla ve algoritmik yönlendirmelerle düşünmektedir. Bu çağda Saussure'un dil ve düşünce ilişkisine dair kavrayışı daha da çarpıcı hale gelir. Çünkü çağımız, insan zihninin giderek daha fazla işaret sistemleri içinde hareket ettiği bir dönemdir.
Bir başlık, düşünceyi çerçeveler. Bir etiket, olayı sınıflandırır. Bir emoji, karmaşık duyguyu kısa koda indirger. Bir viral ifade, toplumsal düşünceyi belli eksenlere toplar. Bütün bunlar, dilin sadece iletmediğini; düşündürme biçimlerini de yönlendirdiğini gösterir.
Dil bugün yalnızca sözcük değildir; çok katmanlı işaret akışıdır. Zihin, bu akış içinde yeni hızlarla düşünür. Çerçeveleme, etiketleme ve kodlama düşünceyi etkiler. Bu yüzden Saussure'un görüşü dijital çağda bile hatta belki daha da fazla günceldir. Saussure'a Göre Dil ve Düşünce İlişkisinin Özeti Nasıl Yapılabilir
Saussure'un yaklaşımını derli toplu biçimde özetlersek şu büyük çerçeve ortaya çıkar: İnsan zihni dünyayla ham ve sınırsız bir temas yaşar; fakat bu temasın düşünceye dönüşmesi için ayrımlar gerekir. İşte dil, o ayrımları sağlayan toplumsal işaret sistemidir. Düşünce dilin içinde görünürleşir, keskinleşir, düzenlenir ve aktarılabilir hale gelir.
Bu nedenle Saussure'a göre:
Düşünce, dil olmadan tam biçimli ve net değildir. Dil, düşünceye yalnızca ifade kanalı değil, biçim alanı sunar. Sözcükler nesnelerin isimleri olmaktan öte, kavramsal ayrım araçlarıdır. Anlam, şeylerden çok fark ilişkilerinde belirginleşir. İnsan zihni dünyayı dilin sunduğu çizgiler boyunca kavrar. Dil düşünceyi mekanik olarak belirlemez ama onsuz düşünce tam açıklanamaz. Sözcükler, zihnin sessiz düzenini görünür kılan işaretlerdir.Bu tablo gösterir ki Saussure için dil ile düşünce arasındaki ilişki ne yüzeyseldir ne ikincildir; tam tersine insan bilincinin en temel meselelerinden biridir.
Son Söz İnsan Dünyayı Önce Görür mü, Yoksa Konuşabildiği Kadar mı Gerçekten Kavrar
Ferdinand de Saussure'un büyük sezgisi şurada yatar: İnsan zihni dünyayı yalnızca görerek, duyarak ve hissederek değil; ayırt ederek, adlandırarak, ilişkilendirerek ve dil içinde düzenleyerek kavrar. Bu yüzden dil, düşüncenin gölgesi değildir. O, düşüncenin belirginleştiği eşiğin adıdır. Sözcükler bazen sadece fikirlerin kabuğu sanılır; oysa çoğu zaman fikirlerin doğabildiği rahim de onlardır.
İnsan dünya karşısında sessizce etkilenebilir; ama etkilenmek başka, kavramak başkadır. Kavramak ise çoğu zaman dilin açtığı yollarla mümkündür. Saussure bize tam da bunu hissettirir: Zihnin sonsuz belirsizliği, dilin görünmeyen çizgileriyle anlam haritasına dönüşür. Bu yüzden insan dünyayı sadece görmez; onu konuşabildiği, ayırabildiği ve paylaşabildiği kadar gerçekten bilir.
Ve belki de en sarsıcı gerçek şudur: Biz dili kullandığımızı sanırken, çoğu zaman dil de bizi düşünmenin mümkün olduğu kıyılara taşımaktadır.
