
Edmond Jabès’un Felsefi Görüşleri Nelerdir
Sessizlik, Kimlik ve Sözcük Arasında Yürüyen Bir Hakikat Arayışı 
“Jabès, sözcükleri birer taş gibi dizmedi; onların arasındaki boşluklara anlamı gizledi.”
1. Giriş: Yazmak, Kaybolmayı Göze Almaktır
Edmond Jabès (1912–1991), Mısır doğumlu Yahudi kökenli Fransız yazardır.
Ancak o sadece bir yazar değil, varoluşun ve kimliğin parçalarıyla konuşan bir düşünce mimarıdır.
Onun felsefi görüşleri, metinlerdeki kelimeler kadar sessizliklerde, eksik bırakılanlarda ve yara gibi duran boşluklarda saklıdır.
| Sessizlik | Hakikatin susarak da ifade edilebileceği alan |
| Kimlik | Sürekli inşa edilen, parçalanan bir süreç |
| Kitap | Evrenin sembolü, Tanrı’ya dair arayışın aynası |
Jabès için yazmak, hem Tanrı’yı aramak hem kendini susturmaktır.
2. Sözcüklerin Ötesindeki Düşünce: Yazı ve Hiçlik
A. Kitap Felsefesi
Her kitap, Tanrı’nın sessizliğine yazılmış bir sorudur.
B. Sessizlik ve Boşluk
Yazı sustuğunda düşünce yankılanmaya başlar.
C. Yahudi Kimliği ve Sürgün
“Yahudi, yürüyerek yazan adamdır.”
3. Jabès’in Felsefi Görüşlerinin Kavramsal Tablosu
| Kitap | Soru soran, sürekli tamamlanmaya çalışan bir metafor |
| Tanrı | Sessizlikte gizlenen, mutlak ama ulaşılmaz varlık |
| Yarık / Kırılma | Kimliğin ve hakikatin kırılganlığı |
| İsim / İsimsiz | Benliğin tanımlanamaz oluşu |
| Boşluk | Sözün sınırı, anlamın doğduğu yer |
Jabès, anlamı söylemekten çok, eksiltmeyi ve düşünmeye bırakmayı seçer.
4. Postmodern Felsefe ve Jabès’in Yeri
Derrida ve Levinas gibi düşünürler, Jabès’i “dilin metafiziği”nin kurucularından biri olarak görür
Yahudi düşüncesiyle Nietzscheci şüpheciliği buluşturur
Tanrı’ya ulaşmanın yolu olarak, belirsizlik ve parçalılığı gösterir
O, “doğru cümleyi” değil; “yeni bir soru”yu aradı.
Sonuç: Yazmak, Yaradır — Ve O Yaranın İçinden Anlam Sızar
Edmond Jabès için:
Onun felsefesi; bir anlam sunmaz,
sana o anlamı kendinle yüzleşerek yazmanı söyler.
Peki sen, yazılanlardan çok; yazılmamış olanı okumayı hiç denedin mi
Ve suskunlukta yankılanan en derin hakikati duymaya cesaretin var mı
![]()
Son düzenleme: