Çocuklarda Öz Güven Nasıl İnşa Edilir 
Başarı, Hata ve Kendilik Değeri Arasındaki İnce Denge
Öz güven, alkıştan doğmaz.
Sürekli övülen ama yanılmaya izin verilmeyen çocuk, güçlü değil; kırılgan olur.
Gerçek öz güven, başarı ile hata arasındaki o görünmez çizgide inşa edilir.
Şimdi o çizginin psikolojik, duygusal ve bilinçsel mimarisine birlikte bakalım.
Öz Güven Nedir, Ne Sanılır
Öz güven; yüksek sesle konuşmak, çekinmemek ya da hep önde olmak değildir.
Öz güven; kendinle temas hâlinde kalabilme yetisidir.
Gerçek öz güven şunları içerir:- Yapabildiğini bilmek
- Yapamadığında da dağılmamayı başarmak
- Değerini performansla karıştırmamak
Kendilik Değeri ile Başarı Arasındaki Ayrım
Birçok çocuk şu denklemle büyür:
Bu denklem, ileride kaygı, mükemmeliyetçilik ve kendini ispat yorgunluğu üretir.
Sağlıklı denklem şudur:
Hatanın Psikolojik Anlamını Doğru Konumlandırmak
Hata, çocuğun zihninde iki farklı yere oturabilir:
Ben yetersizim
Bu yöntem işe yaramadıÖz güven, ikinci düşüncenin alışkanlık hâline gelmesiyle gelişir.
Aynalanan Çocuk Kendini Tanır
Çocuğun kendisiyle ilgili ilk algısı, yetişkinin bakışında şekillenir.
“Sen tembelsin” → Kimlik “Bugün zorlandın” → Durum
Kimlik yargıları öz güveni ezer,durum tanımları öz güveni besler.
Koşulsuz Kabulün Gücü
“Bunu yaparsan seni severim” mesajı, çocuğun iç dünyasında sevgi kaygısı üretir.
Koşulsuz kabul şunu fısıldar:Bu ses, öz güvenin en derin köküdür.
Çabaya Odaklanan Dil İnşası
Sonuç merkezli dil → Performans bağımlılığı
Çaba merkezli dil → İçsel güven
Zarif bir dönüşüm:- “Kazandın”
- “Vazgeçmedin”
- “Denemeye devam ettin”
Karşılaştırma Zehrinden Koruma
“Bak o ne kadar iyi yapıyor” cümlesi, çocuğun iç pusulasını bozar.
Çocuk şunu öğrenir:Oysa öz güven, kendi ilerlemesini fark edebilme becerisidir.
Gerçekçi Geri Bildirim Sanatı
Abartılı övgü çocuğu büyütmez; şüphe üretir.
Gerçekçi övgü ise zemine bastırır.
“Harikasın” yerine:Bu cümle, çocuğun kendini görmesini sağlar.
Duygularla Temas Kurabilen Çocuk
Öz güven, sadece düşünsel değil; duygusal bir kastır.
Üzülebilen
Kızabildiğini söyleyebilen
Rahatladığını fark eden çocuk,kendi iç dünyasına yabancı değildir.
Kontrol Alanını Öğretmek
Her şey kontrolümüzde değildir.
Ama çabamız, niyetimiz ve tepkimiz bize aittir.
Bu fark, çocuğa şunu kazandırır: Sorumluluk ve Yetkinlik Dengesi
Yaşına uygun sorumluluk verilen çocuk, kendini etkili hisseder.
Fazla yük → Kaygı Hiç yük yok → Yetersizlik hissiÖz güven, bu dengenin içinde büyür.
Hata Anında Yalnız Bırakmamak
Hata sonrası utandırılan çocuk, kendini saklar.
Hata sonrası yanında kalınan çocuk, kendini onarır.
“Buradayım” demek bazenen güçlü pedagojidir.
İç Ses Nasıl Şekillenir
Çocuğun iç sesi, ona söylenen cümlelerin içselleşmiş hâlidir.
Sert dış ses → Acımasız iç ses Anlayışlı dış ses → Şefkatli iç sesÖz güven, iç sesin yargılamadan konuşabilmesidir.
Güvenli Bağlanmanın Rolü
Güvenli bağlanan çocuk şunu bilir:
Bu bilgi, cesaret üretir.
Cesaret de öz güvenin davranışa dönüşmüş hâlidir.
Mükemmeliyetçilik Tuzağından Çıkarma
Mükemmel çocuk yoktur.
Ama mükemmel olmaya zorlanan çocuk vardır.
Bu zorlanma, ileride:- Erteleme
- Kaygı
- Kendini değersiz hissetme
üretir.
Başarıyı Çocuğun Tanımlamasına İzin Vermek
Başarı sadece not, kupa ya da derece değildir.
Bazen:- Denemek
- Cesaret etmek
- Yardım istemek
en büyük başarıdır.
Öz Güvenin Sessiz Belirtileri
Öz güven her zaman görünür olmaz.
Sessiz ama güçlü işaretler:- Soru sormak
- Yardım istemek
- Yanıldığını kabul etmek
Bunlar, sağlam bir iç yapının göstergesidir.
Günlük Hayatta Öz Güveni Besleyen Mikro Davranışlar
- Dinlenildiğini hissetmek
- Ciddiye alınmak
- Seçim yapmasına izin verilmek
- Duygusunun küçümsenmemesi
Büyük güvenler, küçük anlarda inşa edilir.
Son Söz Öz Güven Kime Aittir
Öz güven; çocuğun dünyaya meydan okuması değil,
kendisiyle barışık kalabilmesidir.
