Allah Kötülükleri Neden Durdurmuyor 
İmtihan, Özgür İrade, Zulüm, İlahi Mühlet ve Adaletin Büyük Çerçevesi Nasıl Anlaşılmalıdır
Bu Soru Neden En Zor ve En Yanan Sorulardan Biridir
Çünkü bu soru sadece akla değil, doğrudan yaraya temas eder. İnsan bir çocuğun öldürüldüğünü, mazlumların ezildiğini, savaşları, işkenceleri, ihaneti, hastalığı, felaketleri, zulmü gördüğünde kalbi doğal olarak sarsılır ve sorar: Allah bütün bunları görüyorsa neden müdahale etmiyor
Bu soru, inançsızlığın değil çoğu zaman kırılmış vicdanın sorusudur. O yüzden cevap da soğuk teoriyle değil, hem imanî ciddiyet hem merhamet hem de ahlaki dürüstlük ile verilmelidir.
Önce Şunu Ayıralım: Allah Kötülüğü Seviyor mu
Hayır, asla. Kur'an'ın ana çizgisine göre Allah zulmü sevmez, fesadı sevmez, haksızlığı sevmez, küfrü kulları için razı olmaz.
Bu yüzden kötülüğün dünyada gerçekleşmesi, Allah'ın onu ahlaken beğendiği anlamına gelmez.Burada yapılması gereken ilk ayrım şudur: Allah'ın bir şeye izin vermesi ile o şeyi sevmesi aynı şey değildir. İmtihan düzeni içinde bazı şeyler yaşanır; ama bu, onların ilahi rızaya uygun olduğu anlamına gelmez.
Peki O Zaman Neden İzin Veriliyor
Çünkü dünya, zorla iyiliğe sokulmuş varlıkların değil; seçim yapan, sınanan, ahlaken açığa çıkan varlıkların sahnesidir.
Eğer Allah her kötülüğü anında durdursaydı, özgür irade alanı büyük ölçüde kapanırdı.İnsan iyiliği seçtiğinde bunun anlamı kalmaz, kötülüğe direndiğinde bunun değeri kalmaz, sabır, fedakarlık, cesaret, adalet için mücadele gibi yüksek ahlaki nitelikler de büyük ölçüde anlamsızlaşırdı. Bu cevap acıyı küçültmez; ama imtihan dünyasının yapısını açıklar.
Özgür İrade Bu Meselede Neden Bu Kadar Merkezîdir
Çünkü insanın kötülük yapabilmesi, onun özgürlük alanının karanlık ihtimalidir.
Yani Allah insanı melek gibi zorunlu iyilikte değil, iyiyi veya kötüyü seçebilecek bir zeminde yaratmıştır. İşte kötülüğün ortaya çıkma imkanı da buradan doğar.Bu, kötülüğü kutsamak değildir; fakat özgürlüğün bedelini göstermektir. Özgürlük sadece güzel seçimlerin değil, yanlış seçimlerin de imkanıdır.
Ama Allah İsterse Bu Özgürlüğü Kötülükte Durduramaz mıydı
Elbette kudret olarak durdurabilirdi. Fakat mesele "yapabilir mi?" değil, "neden bu dünyanın düzenini böyle kurdu?" sorusudur.
İslam'a göre bu dünya, nihai ödül-ceza sahnesi değil; imtihan alanıdır. Nihai ayıklama ve kesin adalet ahirette tamamlanacaktır.Eğer her zalim ilk kötülüğünde yere serilseydi, dünya artık ahiret benzeri bir zorunlu hesap alanına dönerdi. Oysa Allah mühlet verir, açığa çıkarır, delilleri tamamlar ve sonra hükmünü verir.
Bu Mühlet Zulme Göz Yummak Değil midir
Hayır. İlahi mühlet, ihmal ya da ilgisizlik değildir.
Bazen tövbe kapısının açık bırakılmasıdır, bazen hak ile batılın daha görünür ayrışmasıdır, bazen insanların kendi iç yüzlerini açığa çıkarmasıdır, bazen de ahiretteki hükmün daha açık ve mutlak hale gelmesidir.Zalim için mühlet, kurtuluş değil; çoğu zaman ağırlaşan sorumluluktur. Mazlum için ise görünen gecikme, değersizleştirilmiş olmak değil; hesabın ertelenmiş olmasıdır.
Kötülükler Neden Masumlara da Dokunur
Bu soru insan vicdanını en derinden yakar. Çünkü kötülük çoğu zaman sadece faille sınırlı kalmaz; savaşta çocuklar ölür, zulümde masumlar ezilir, bozuk düzende temiz insanlar da zarar görür.
Dünya düzeninin sert yüzlerinden biri budur.İslam burada bize şunu söyler: Dünya, nihai adaletin bütünüyle dağıtıldığı yer değildir. Ahiret inancı tam da bu yüzden gereklidir. Çünkü mazlumun acısı Allah katında kaybolmaz ve zalimin kazancı sonsuz başarı değildir.
Allah Kötülüğü Neden Anında Cezalandırmıyor
Çünkü anında ceza, dünya imtihanını büyük ölçüde görünür zorunluluk düzenine çevirirdi.
O zaman birçok insan iyiliği Allah sevgisinden ya da hakikat bağlılığından değil, açık ceza korkusundan seçerdi.Oysa imtihanın değerli tarafı, görünür mecburiyet altında değil; nispeten örtülü alanda tercih yapılmasıdır. Yani insanın iç kalitesi, tam da bu görünmezlik alanında açığa çıkar.
Bu Açıklama Kötülüğün Acısını Küçültür mü
Hayır, küçültmez. İslam'da zulüm gerçekten zulümdür, acı gerçekten acıdır, kayıp gerçekten yaradır.
"Bir hikmeti vardır" demek, acının üstüne beton dökmek değildir. Acı yine acıdır. İnsan yine ağlar, yine sarsılır, yine sorular sorar.Fakat iman, acının anlamsız kaosta kaybolmadığını, Allah'ın her şeyi gördüğünü ve nihai hükmün ertelendiğini söyler.
İnsanlar "Allah neden durdurmuyor?" Derken Bazen Kendi Sorumluluklarını Unutur mu
Evet, çoğu zaman böyle olur. Çünkü dünyadaki birçok kötülük doğrudan insan eliyle üretilir: savaş, sömürü, ihmal, açlık, adaletsizlik, istismar, rüşvet, şiddet, suskunluk, korkaklık.
Yani bazen soru sadece metafizik değildir; aynı zamanda ahlakidir. İnsan, Allah'ın neden durdurmadığını sorarken bazen kendisinin neden sustuğunu, neden karşı çıkmadığını, neden eliyle veya diliyle kötülüğe engel olmadığını unutabilir.
Allah'ın Kötülüğe İzin Vermesi İyiliği de Daha Görünür Kılar mı
Evet, bu dünyanın acı ama gerçek yönlerinden biri budur. Kötülük olduğunda sadece karanlık değil; merhamet, yardım, şefkat, direniş, sadakat, adalet mücadelesi ve imanî sebat da görünür olur.
Bu, kötülük olmasa iyilik olmaz demek değildir; ama kötülük karşısındaki iyilik, daha parlak ve daha ahlakî biçimde ortaya çıkar.
Allah Kötülükleri Durdurmuyorsa Dua Etmenin ve Mücadele Etmenin Anlamı Ne
Tam tersine, tam da bu yüzden dua ve mücadele anlamlıdır.
Çünkü dünya, hazır iyilik cenneti değil; iyilik için sorumluluk taşınan sahnedir. Müminin görevi yalnızca "neden?" demek değil; aynı zamanda ne yapmalıyım? sorusunu da sormaktır.Dua, kalbi Allah'a bağlar. Mücadele ise insanın dünyadaki ahlaki görevini yerine getirmesidir.
Her Kötülüğü Tamamen Anlamak Zorunda mıyız
Hayır. İnsan aklı birçok şeyi kavrayabilir; ama her özel acının bütün hikmetini kuşatamaz.
Bu yüzden bazı soruların tam cevabı dünyada açılmaz. Bu, düşünmeyi bırakmak anlamına gelmez; fakat insanın kendi sınırını da kabul etmesidir. Bu Meselede En Tehlikeli Yanlış Nedir
İki büyük yanlış vardır. Biri, gördüğü kötülükler yüzünden Allah'ı adaletsiz sanmak. Diğeri ise kötülüğü öyle açıklamaya çalışmak ki acıyı küçültmek ve zalimi görünmez kılmak.
İslam ne birincisini ne ikincisini kabul eder.Hakikat, Allah'ın adil olduğunu; ama dünyanın nihai hesap yeri değil, imtihan ve mühlet yeri olduğunu bilmektir.
Kötülükler Karşısında Mümin Hangi İç Tavrı Geliştirmelidir
Üç şey: teslimiyet, öfkeyi ahlaka dönüştürme, ümidi kaybetmeme.
Teslimiyet, Allah'ı suçlamamak; öfkeyi ahlaka dönüştürme, zulme karşı hareketsiz kalmamak; ümidi kaybetmeme ise adaletin bütünüyle yok olmadığını bilmektir. "Allah varsa neden kötülük var?" Sorusu İslam'da Nasıl Cevaplanır
İslam bu soruya şöyle yaklaşır: Kötülüğün varlığı, Allah'ın yokluğunu değil; imtihan, özgür irade, dünya-ahiret ayrımı ve ilahi mühlet hakikatlerini gösterir.
Allah'ın varlığı ile dünyanın imtihan oluşu birlikte düşünülmelidir. Kötülük Hiç Olmasaydı Dünya Daha Mı İyi Olurdu
İlk bakışta evet gibi görünür. Ama o zaman özgür irade, cesaret, sabır, affetme, direniş, fedakarlık, adalet için mücadele gibi yüksek ahlaki değerlerin çoğu da başka bir biçime dönüşürdü.
Bu, kötülüğü övmek değil; kötülüğe izin verilen bir dünyanın daha karmaşık ve daha sınayıcı yapısını anlamaktır. Bu Sorudan Çıkacak En Büyük Ders Nedir
En büyük ders şudur: İnsan kötülüğü sadece seyredip metafizik soru üretmek için değil; ona karşı ahlakî tavır almak için de yaratılmıştır.
Kötülük karşısında susmak, bazen soruyu sormaktan daha büyük bir sorundur. Son Söz Allah'ın Kötülüğü Hemen Durdurmaması, Onu Onayladığı Değil Dünyayı İmtihan Sahnesi Olarak Kurduğu Anlamına Gelir
Allah kötülüğü sevmez, razı olmaz ve unutmaz. Fakat dünya, her kötülüğün anında engellendiği nihai hesap yeri değildir. Burası özgür iradenin, ahlaki tercihin, sabrın, zulmün, direnişin ve insanın iç yüzünün açığa çıktığı imtihan alanıdır. Bu yüzden kötülüğün geçici olarak var olması, Allah'ın yokluğu ya da adaletsizliği anlamına gelmez; adaletin son hükmünün ertelendiği anlamına gelir.
Mümin için doğru tavır, bu meselede ne Allah'ı suçlamak ne de zulmü hafife almaktır. Asıl doğru duruş, Allah'ın her şeyi gördüğünü bilerek kötülüğe karşı kalben, dille ve imkan ölçüsünde fiilen taraf olmaktır. Çünkü bazen dünya, Allah'ın neden durdurmadığını sormaktan çok, insanın neden sustuğunu da kayda geçirir.
